Włosy czuciowe

Wibrysy kota domowego

Włosy czuciowe, włosy zatokowe (łac. pili tactiles), inaczej wibryssy lub wibrysy (vibrissae, l. poj. vibrissa); potocznie nazywane wąsami – występujące u niektórych ssaków grube, proste i sztywne włosy z mieszkiem włosowym położonym blisko zatoki żylnej. Dzięki licznym zakończeniom nerwowym poduszeczki zatokowej sygnały dotykowe mogą być bardzo precyzyjnie przekazywane do organizmu. Włosy czuciowe umieszczone są najczęściej na policzkach, nad oczami, na górnej i dolnej wardze, rzadziej na grzbietowych stronach przednich nóg.

Funkcja

Wibrysy pełnią rolę narządu dotyku i m.in. pomagają orientować się w zupełnych ciemnościach. Badania myszowatych (łożyskowców) i oposów (torbaczy) ukazały, że u obu tych grup wibrysy służą do aktywnego badania przestrzeni, a ich ruch jest powiązany ze zmianami kierunku ruchu zwierzęcia i intensyfikuje się, gdy dojdzie do kontaktu z napotkanym obiektem, aby zebrać o nim dodatkowe informacje. Włosy czuciowe wyewoluowały prawdopodobnie już u mezozoicznych nadrzewnych ssaków, dając im przewagę ewolucyjną nad gadami.

W zależności od położenia wyróżniane są:

• włosy czuciowe nadoczodołowe
• włosy czuciowe podoczodołowe
• włosy czuciowe jarzmowe
• włosy czuciowe wargowe górne
• włosy czuciowe wargowe dolne
• włosy czuciowe bródkowe

oraz występujące u kotów

• włosy czuciowe nadgarstkowe

Wibryssy to również sztywne włosy w przedsionku nosa, chroniące jamę nosową przed ciałami obcymi.

Bibliografia

1. Henryk Kobryń, Franciszek Kobryńczuk: Anatomia zwierząt. T. 3. Warszawa: PWN, 2008. ISBN 978-83-01-14078-6.