Wielka Waga Miejska w Krakowie

Wielka Waga Miejska
Wielka Waga w 1804 r.
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie Wielka Waga Miejska
50°03′40″N 19°56′15″E
Miejsce	Kraków, Rynek Główny
Wyburzony	XIX wiek

Wielka Waga (tzw. Waga Ołowiowa) – nieistniejący już jeden z dwóch budynków wagi miejskiej w Krakowie. Wielka Waga początkowo była prawdopodobnie budowlą drewnianą (pierwsze wzmianki pochodzą z 1302 roku), jednak w drugiej połowie XIV wieku przebudowana została na budowlę murowaną. Wagę Ołowiową wyburzono natomiast w 1868 roku (ew. 1875 roku). Budynek Wagi Ołowiowej (ważono tutaj miedź, ołów i żelazo) zlokalizowany był pomiędzy Sukiennicami a kościołem św. Wojciecha.

Za czasów średniowiecznych należała ponoć do największych w Europie. W tym budynku użyteczności publicznej mieściły się przyrządy związane z pomiarami handlowymi, w tym wzorce wag, odważniki, oficjalna waga miejska. Budynek Wielkiej Wagi był dużym obiektem, z halą o powierzchni około 100 metrów². W podziemiach budynku znajdowały się składy handlowe. Ważono tutaj towary powyżej jednego cetnara (czyli około 50 kg). Opis wyposażenia Wielkiej Wagi zachował się w dokumencie z 1747 roku: "W tej wadze belek drewniany i szale żelazem okute z łańcuchem, gwintów spiżowych cetnarowych N. 13, detto żelaznych N.3, cetnarowych 1". W zespole wielkiej wagi działała topnia srebra.

Pozostałości po budynku Wielkiej Wagi znajdują się w podziemiach rynku (ok. 3–4 metrów pod powierzchnią). Podczas prac archeologicznych prowadzonych w latach 2005–2010 odkryto tutaj posiadający stemple króla Władysława Łokietka bochen ołowiu o wadze blisko 700 kg, datowany na początek XIV wieku. Bochen ołowiu – odlana sztuka ołowiu w kształcie okrągłego bochenka chleba – przeznaczony do handlu hurtowego, był jednym z trzech najważniejszych towarów eksportowych średniowiecznego Krakowa obok plastrów miedzi i bałwanów soli. Jako że bochen krakowski zachował się w całości, jest to jedyny taki obiekt na świecie.

Galeria

• 

  Model Wielkiej Wagi w swojej pierwotnej formie (makieta z Muzeum Historycznego Miasta Krakowa)

• 

  Od lewej: Sukiennice, Kościół Mariacki oraz Wielka Waga w poł. XIX w.
  (widok z linii E–F)
  /fotografia, autor nieznany/

• 

  Od lewej: Wieża Ratuszowa, Wielka Waga oraz Kościół św. Wojciecha w poł. XIX w.
  (widok z linii G–H)
  /litografia, autor nieznany/

• 

  Od lewej: Ratusz, fragment Sukiennic, Wielka Waga, a za nią Mała Waga, Kościół Mariacki, Kościół św. Wojciecha
  (widok z linii E–F)
  /obraz Michała Stachowicza/

• 

  Od lewej: Sukiennice (za nimi Kościół Mariacki), Spichlerz, Ratusz z Wieżą i Kabatami, Wielka Waga
  (widok z linii C–D)
  /obraz Franciszka Smuglewicza/

• 

  Bochen ołowiu odkryty podczas prac archeologicznych na Rynku Głównym w latach 2005–2010 (eksponat w Muzeum Historycznego Miasta Krakowa)

Zobacz też

• Waga miejska

Bibliografia

1. J. Nowicka, Wiewiórki zamiast gołębi: Podziemia rynku głównego w Krakowie, "Rzeczpospolita", 23 września 2010
2. Sukiennice [w:] Encyklopedia Krakowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Kraków 2000, s. 937–938.
3. W. Komorowski, A. Sudacka: Rynek Główny w Krakowie. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2008. ISBN 978-83-04-04992-5. 
4. Marta Marek, Zastosowanie techniki cyfrowej 3D do rekonstrukcji historycznej zabudowy Krakowa [w:] Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa "Krzysztofory" nr 26, Kraków 2008