Wielki książę

Wielki książę (łac. magnus dux, franc. Grand Duc, niem. Großherzog (Großfürst)), ros. великий князь (welikij kniaź) - tytuł feudalny i arystokratyczny, między rangą królewską a książęcą.

Na Rusi używany pierwotnie przez władców księstw: Kijowskiego (od 879, Włodzimierskiego (od 1168) i Moskiewskiego (jarłyk od 1328). Stosowany także do władców: Republiki Nowogrodzkiej i Księstwa twerskiego.

Na Litwie początkowo używany przez władców Kiernowa, potem Trok i Wilna. Pierwszym historycznie potwierdzonym księciem zwierzchnim nad książętami litewskimi był Mendog (od 1238). Po unii polsko-litewskiej przyjęty także przez królów Polski. W okresie rządów Witolda na Litwie istniało rozróżnienie między księciem zwierzchnim litewskim (supremus dux Lithuanie) a wielkim księciem litewskim (magnus dux Lithuanie). M.in. unia wileńsko-radomska wprowadzała to rozróżnienie: Władysław Jagiełło (supremus dux), Witold (magnus dux).

W Cesarstwie Rosyjskim od XVIII wieku był to tytuł członków domu panującego. Od podniesienia w 1765 roku przez Marię Teresę Siedmiogrodu do rangi wielkiego księstwa, używany przez habsburskich królów Węgier.

W zachodniej Europie pierwszy raz przyznany księciu Cosimo Medici, władcy Toskanii przez papieża w 1569 roku. Tytuł ten był nadawany również przez Napoleona - m.in. Joachimowi Muratowi, landgrafom Hesji, kurfürstom Badenii. Po kongresie wiedeńskim przyznany władcom Oldenburga, Meklemburgii, Luksemburga.