Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Wieluń | |||||
 Zniszczenia centrum z lotu ptaka (1 września 1939r.), Mury obronne z Bramą Krakowską, Kolegiata Bożego Ciała, Pl. Legionów, cukrownia "Wieluń", I LO im. T. Kościuszki, Były młyn "Amerykanka", |
|||||
|
|||||
| Państwo |  Polska |
||||
| Województwo | łódzkie | ||||
| Powiat | wieluński | ||||
| Gmina | Wieluń gmina miejsko-wiejska |
||||
| Założono | 1217-1218 | ||||
| Prawa miejskie | 1283 | ||||
| Burmistrz | Janusz Walenty Antczak | ||||
| Powierzchnia | 16,9 km² | ||||
| Ludność (2008) • liczba • gęstość |
25 107 1485,6 os./km² |
||||
| Strefa numeracyjna |
(+48) 43 | ||||
| Kod pocztowy | 98-300 | ||||
| Tablice rejestracyjne | EWI | ||||
|
Położenie na mapie Polski
  Wieluń
|
|||||
| Na mapach: | |||||
| TERC (TERYT) |
1017094 | ||||
| SIMC | 0976586 | ||||
|
Urząd miejski
pl. Kazimierza Wielkiego 198-300 Wieluń |
|||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||
 Hasło Wieluń w Wikisłowniku |
|||||
| Strona internetowa | |||||
Wieluń (łac. Velun, ros. Велюнь, jid. וויעלון, czes. Věluň) — miasto w woj. łódzkim, na krańcu Wyżyny Wieluńskiej, siedziba powiatu wieluńskiego oraz gminy Wieluń.
Według danych z 31 marca 2009 miasto liczyło 25 107 mieszkańców[1].
Wieluń jest miastem o prawie 800-letniej historii. Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z 2 połowy XIII w. Przypuszcza się, że prawa miejskie Wieluń uzyskał ok. 1282 roku[2]. W XIV wieku Kazimierz III Wielki wybudował w Wieluniu zamek, który potem był wielokrotnie przebudowywany w związku z pożarami. Dziś na fundamentach zamku stoi pałacyk klasycystyczny. Miasto było stolicą historycznej ziemi wieluńskiej.
Żydzi osiedlali się w Wieluniu już od połowy XVI wieku, mimo że miasto posiadało tzw. przywilej de non tolerandis Judaeis, wydany w 1566 r. przez króla Zygmunta Augusta i odnowiony w 1581 r. przez króla Stefana Batorego, zabraniający Żydom osiedlania się w tym mieście. Z tego powodu w okresie staropolskim Żydów w tym mieście oficjalnie nie było[3]. W 1799 r. zbudowano pierwszą synagogę, a w 1850 powstał kirkut. W 1897 w mieście było 2732 Żydów (38% ludności).
Bombardowanie Wielunia - odbyło się 1 września w godzinach porannych, a przeprowadziły je bombowce nurkujące Luftwaffe; jest ono często przywoływane jako przykład bestialstwa i nieuzasadnionego terroru niemieckiego lotnictwa[4].
Na początku okupacji miasto włączono do III Rzeszy. Okupanci używali nazw Welun w latach 1940–41 i 1942–45 oraz Welungen 1941–42. Cała ludność żydowska została zebrana w getcie, w sierpniu 1942 przetrzymywana w kościele Bożego Ciała, a potem w większości wymordowana - głównie w obozie zagłady w Chełmnie nad Nerem. 18 stycznia 1945 roku miasto wyzwoliła Armia Czerwona.
Zbrojne podziemie polskie, walczące z okupantem niemieckim, a potem stacjonującymi jednostkami radzieckimi i UB, przetrwało na ziemi wieluńskiej aż do 1953 roku. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. sieradzkiego.
Zabytkami miasta są:
Zabytkami zniszczonymi podczas II wojny światowej i nieodbudowanymi są:
Budynkami objętymi opieką konserwatorską, ale nieujętymi w rejestrze zabytków są:
| Miesiąc | I | II | III | IV | V | VI | VII | VIII | IX | X | XI | XII | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Najwyższa temperatura dzienna (°C) | +8,3 | +12,6 | +19,4 | +21,9 | +25,5 | +32,7 | +34,3 | +31,9 | +25,6 | +22,8 | +14,1 | +6,8 | |
| Najniższa temperatura dzienna (°C) | -32,6 | -27,4 | -3,0 | -2,5 | +0,7 | +6,6 | +8,4 | +7,6 | +5,0 | -0,1 | -6,7 | -16,2 | |
| Źródło: Typowe lata meteorologiczne i statystyczne dane klimatyczne dla obszaru Polski do obliczeń energetycznych budynków | |||||||||||||
Wieluń stanowi ważny węzeł komunikacyjny. Przez miasto przebiegają drogi krajowe i międzynarodowa:
oraz wojewódzkie:
Największym problemem komunikacyjnym Wielunia jest nadmierne obciążenie ruchem (w tym tranzytowym), spowodowane brakiem obwodnic dróg krajowych. Do 2011 roku ma powstać obwodnica północna miasta w ciągu drogi krajowej nr 8, a następnie obwodnica południowo-zachodnia dla pozostałych dróg krajowych. Zakończono również pierwszy odcinek wschodniej obwodnicy centrum która po ukończeniu inwestycji odciąży starą obwodnicę śródmiejską. W okolicy Wielunia trwa budowa drogi ekspresowej S8 która będzie obsługiwać miasto poprzez dwa węzły: węzeł "Wieluń" na zachód i węzeł "Złoczew" na północ od Wielunia. Zapowiadana jest też realizacja 70-kilometrowego traktu „Kalisko–Wieluńskiego” łączącego Wieluń z Kaliszem.
Przez miasto przebiega również wybudowana w 1926 roku linia kolejowa nr 181 relacji (Kępno – Wieluń – Herby Nowe). Trwa modernizacja trzykilometrowej bocznicy kolejowej ze stacji Wieluń-Dąbrowa do dzielnicy Niedzielsko. Do końca lat 80. XX wieku funkcjonowała Wieluńska Kolej Wąskotorowa, która łączyła Wieluń z Praszką. Obecnie miasto posiada dwie działające stacje kolejowe Wieluń Dąbrowa oraz Wieluń Miasto, z których można dojechać pociągiem bezpośrednio do Tarnowskich Gór, Częstochowy, Krakowa, Zakopanego, Katowic, Poznania, Szczecina i Kępna. Kiedyś istniało także bezpośrednie połączenie do Lublińca. Komunikację z okolicą oraz z całym krajem zapewnia PKS Wieluń, oraz nowoczesny (choć wybudowany w 1976) dworzec autobusowy, obsługujący również komunikację międzynarodową.
Wieluń, podobnie jak większość miast, posiada komunikację miejską. W mieście kursuje 8 linii autobusowych. Komunikacja miejska istnieje tu od 1988 roku.
W nawiasach podane miejsca, do których dojeżdża tylko część kursów.
 |
Ta sekcja wymaga określenia jasnych kryteriów wyboru. Kryteria powinny być poparte źródłami, nie mogą naruszać zasady neutralnego punktu widzenia, należy też unikać próżnych wyrażeń takich jak "znani", "najlepsi" itd. Kryteria możesz omówić w dyskusji artykułu. Zobacz też: Zasady tworzenia list. |
Pierwszy duży zakład przemysłowy powstał w Wieluniu w 1912 roku – była nim działająca do 2002 roku cukrownia "Wieluń". Obecnie największym zakładem w mieście jest ZUGiL (Zakłady Urządzeń Galwanicznych i Lakierniczych).
Innymi stosunkowo dużymi lub posiadającymi rozpoznawalną markę firmami są:Europart, Protyl-Serwis 44, Zasada Group (producent rowerów), Korona (produkcja świec), Galaxia (palarnia kawy), Wielton, Gras (produkcja naczep), SDM (Spółdzielnia Dostawców Mleka), CH Ania (centrum elektryczne). Większość dużych zakładów produkcyjnych ulokowana jest w północnej części miasta (Niedzielsko, Błonie i tereny przyległe), gdzie funkcjonuje także podstrefa "Wieluń" Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.
Produkcją i dystrybucją energii cieplnej na terenie miasta zajmuje się prawie wyłącznie jedna firma (Energetyka Cieplna Wieluń Sp. z o.o.). Jej majątek stanowi[potrzebne źródło]:
Ciepłownia zasila w ciepło centrum miasta, większe osiedla, szkoły, i szpital natomiast kotłownia leżącą na obrzeżach dzielnicę "cukrownia". Ciepłownia jest wyposażona w trzy kotły typu WR-25 (moc nominalna jednego takiego kotła to 30 MW), z których wyprodukowane ciepło przekazywana jest siecią o długości 27 km, do której przyłączonych jest 59 grupowych węzłów cieplnych oraz 152 węzły indywidualne. Polityka energetyczna Miasta jak i przedsiębiorstwa zakłada systematyczną likwidację niskiej emisji. udziałowcami spółki są: Urząd Miasta, ZUGiL (Zakłady Urządzeń Galwanicznych i Lakierniczych) oraz WSM (Wieluńska Spółdzielnia Mieszkaniowa).
Energia elektryczna dystrybuowana jest przez: Zakład Energetyczny Łódź-Teren S.A. – Rejon Energetyczny Wieluń.
Od kwietnia 1916 do lipca 1939 r. w Wieluniu funkcjonowała samodzielna elektrownia miejska o mocy 370 kW. Od lipca 1939 roku miasto jest włączone do krajowych sieci elektroenergetycznych. Obecnie do miasta energię elektryczną doprowadzają niezależne linie wysokiego napięcia 110 kV (110 000 V)[5]:
Linie te zasilają GPZ (Główny Punkt Zasilania) zlokalizowany się w północnej części Wielunia. Planowana jest także budowa łącznika o napięciu 110 kV pomiędzy wyżej wymienionymi liniami, biegnącego po wschodnich obrzeżach miasta, w większej części poza jego granicami - oraz drugiego GPZ ("Sady") w południowo-wschodniej części miasta. Odbiorcy zasilani są z miejskiej sieci rozdzielczej w skład której wchodzą sieć średniego napięcia 15 kV oraz sieć niskiego napięcia.
Od 2011 roku funkcjonuje miejski system zaopatrzenia w gaz ziemny, w skład którego wchodzą: gazociąg wysokiego ciśnienia - PN63 (63bary), stacja redukcyjna oraz sieć dystrybucyjna średniego ciśnienia PN5[6].
Zakład Gazownictwa Bezprzewodowego (LPG) został oddany przez miasto w leasing firmie Bałtyk Gaz Sp. z o.o. Dystrybucją gazu bez przewodowego zajmuje się ponadto kilka mniejszych firm.
Wieluń to ponadlokalny ośrodek edukacyjny - ok. 40% uczniów szkół średnich dojeżdża spoza powiatu wieluńskiego[potrzebne źródło]. W obrębie miasta znajdują się 3 szkoły podstawowe, 6 szkół usytuowanych jest w sąsiadujących wsiach. Funkcjonują 4 gimnazja, 3 licea ogólnokształcące (dla młodzieży), 2 zespoły szkół technicznych i zawodowych oraz szkoła policealna. W mieście wg danych[7] z 2006 roku uczyło się 1 479 dzieci w szkołach podstawowych oraz 1 433 uczniów w 4 gimnazjach. W szkołach średnich nauki pobierało 2 996 uczniów[7]. W Wieluniu mieści się Wydział Zamiejscowy Wyższej Szkoły Informatyki i Umiejętności w Łodzi oraz zamiejscowe ośrodki dydaktyczne Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi oraz Społecznej Akademii Nauk w Łodzi. Od 1992 r. istnieje Kolegium Nauczycielskie.
Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące wspólnoty:
Kiedyś były to także:
W mieście obecnie działają następujące biblioteki:
W mieście działają lub działały następujące kina:
przed II wojną światową:
Profesjonalne przedstawienia teatralne odbywają się na scenie kina "Syreny". W jednym z parków miejskich znajduje się nieczynny amfiteatr w którym w latach 1977-1989 odbywały się koncerty i inne widowiska.
Obecnie funkcjonują następujące domy kultury:
w mieście znajdują się trzy parki miejskie, miejski lasek, planty powstałe w miejscu dawnej fosy, oraz wiele skwerów i zieleńców:
Infrastruktura sportowa zarządzana jest przez Wieluński Ośrodek Sportu i Rekreacji (WOSiR) oraz wiele innych stowarzyszeń (np. WKS Wieluń, MKS Wieluń, Junior Wieluń, MLKS Wieluń, MUKS Pamapol Siatkarz Wieluń.)
W Wieluniu swój początek ma pieszy Szlak Jury Wieluńskiej i kilka szlaków rowerowych. Na granicy miasta rozpoczyna się także Szlak Konny Jury Wieluńskiej[8]. Większość powyższych szlaków turystycznych przebiega przez położony w pobliżu Załęczański Park Krajobrazowy.
inne:
Obecnie działają:
Ukazują się następujące :
Kiedyś działała Telewizja Wieluń (nadajnik naziemny).
Dawniej ukazywały się następujące czasopisma:
oraz inne.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Miasto | Kraj | Data podpisania umowy |
|---|---|---|
| Adelebsen | Niemcy | 1999 |
| Osterburg (Altmark) | Niemcy | 03.10.2002 |
| Letterkenny | Irlandia | 2007 |
| Ochtrup | Niemcy | 2010 |
|
|||||||
|
|||||||||||||
|
||||||||||
|
|||||||||||||
|
||||||||||||||
