Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
 |
Ten artykuł lub sekcja wymaga uzupełnienia o najświeższe informacje. Niektóre treści są już nieaktualne. Uaktualnij artykuł tak, aby opisywał prawidłowo ostatnie wydarzenia i usuń ten szablon po zakończeniu prac. |
| WikiLeaks | |
| serwis internetowy | |
 logo strony |
|
| data powstania | 2006 |
| autor | Julian Assange |
| właściciel | The Sunshine Press |
| rejestracja | opcjonalnie |
| http://www.wikileaks.org/ | |
WikiLeaks (z ang. leak – "przeciek") – witryna internetowa działająca w oparciu o zmodyfikowaną wersję oprogramowania MediaWiki, umożliwiająca publikowanie w sposób anonimowy dokumentów (często tajnych) rządowych i korporacyjnych przez informatorów chcących zasygnalizować działania niezgodne z prawem (tzw. whistleblowers). Operatorzy tej witryny twierdzą, iż niemożliwe jest wyśledzenie, skąd pochodzą wpisy, w związku z czym ich autorzy nie ponoszą ryzyka związanego z ujawnianiem takich informacji.
Witryna rozpoczęła działalność w grudniu 2006, a w listopadzie 2007 zawierała 1,2 mln dokumentów[1].
Oprócz MediaWiki wśród oprogramowania, z którego korzysta WikiLeaks, znajdują się również Tor i PGP[2].
Spis treści |
Witryna i związany z nią projekt były trzymane w tajemnicy, aż do ujawnienia ich istnienia w styczniu 2007 przez Stevena Aftergooda, redaktora biuletynu "Secrecy News"[3]. WikiLeaks zaproponowało wcześniej Aftergoodowi uczestnictwo w komisji doradczej.
Zgodnie z informacjami zamieszczonymi na WikiLeaks, adresowana jest głównie do krajów byłego bloku sowieckiego, Afryki subsaharyjskiej i Bliskiego Wschodu, lecz oczekuje się również przecieków informacji dotyczących rządów zachodnich oraz wielkich korporacji[4].
Według stanu na 2010 r. znana jest tożsamość dwóch osób[potrzebne źródło] związanych z tworzeniem serwisu; są to pochodzący z Australii Julian Assange, który jest założycielem strony, oraz pochodzący z Niemiec Daniel Domscheit-Berg[5][6], który już nie współpracuje z WikiLeaks.
Jeden z członków komisji doradczej WikiLeaks wyjawił w wywiadzie, że oficjalne rozpoczęcie działalności planowano na marzec 2007, lecz witryna była nieprzygotowana na zwiększoną uwagę mediów, jaką wywołało ujawnienie przed rozpoczęciem jej funkcjonowania. Do komisji doradczej WikiLeaks należą m.in. członkowie społeczności rosyjskich emigrantów oraz uchodźców tybetańskich, reporterzy, były analityk amerykańskiego wywiadu oraz kryptografowie. Nie ma żadnych oficjalnych związków między WikiLeaks a Wikimedia Foundation[7].
Pierwszy przykładowy dokument, jaki opublikowano na witrynie był autorstwa szejka Hassana Dahira Awejsa z somalijskiej radykalnej Unii Trybunałów Islamskich. Zamieszczono również jego 19-stronicową analizę[8]. Grupa opublikowała następnie wiele innych istotnych dokumentów, które trafiły na pierwsze strony gazet, od dokumentacji dotyczącej holdingów oraz wydatków na sprzęt wojskowy[9] podczas wojny w Afganistanie po kwestię korupcji w Kenii.
Według jej twórców, WikiLeaks ma być "niepodlegającą cenzurze wersją Wikipedii służącą do niewykrywalnych przecieków dokumentów na masową skalę oraz ich analizy"[10]. Twórcy WikiLeaks oświadczyli, że informacje podlegać będą sprawdzaniu, aby uchronić "całkowicie anonimowy" system od zalewu sfałszowanych dokumentów, pornografii, spamu, itp. Wszyscy użytkownicy będą mieć możliwość komentowania treści dokumentów, ich analizy oraz ustalania, czy materiał jest sfałszowany[11]. Celem, jaki stawia sobie WikiLeaks, jest zapewnienie informatorom działającym w dobrej wierze oraz dziennikarzom ochrony przed więzieniem za rozpowszechnianie poufnych i tajnych dokumentów. Represje spotkały m.in. chińskiego dziennikarza Shi Tao, skazanego w 2005 na 10 lat więzienia po ujawnieniu korespondencji e-mailowej chińskich urzędników dotyczącej masakry na placu Tian'anmen[12].
25 lipca 2010 roku w serwisie opublikowano około 77 tysięcy wojskowych dokumentów dotyczących wojny w Afganistanie, obejmujących okres od stycznia 2004 do grudnia 2009 roku[13].
22 października w WikiLeaks opublikowano 391 832 dokumenty o wojnie w Iraku, co również wywołało kontrowersje[14].
28 listopada 2010 w WikiLeaks rozpoczęła się publikacja 251 287 depesz dyplomatycznych z amerykańskich ambasad na całym świecie. Po publikacji strona WikiLeaks została zablokowana za pomocą rozproszonego ataku typu DoS (ang. denial of service). W odpowiedzi WikiLeaks rozpoczęły masowe tworzenie serwerów lustrzanych.
4 grudnia 2010 amerykański serwis płatności internetowych PayPal zablokował konta WikiLeaks powołując się na naruszenie regulaminu.
24 kwietnia 2011 serwis ujawnił dokumenty więźniów z Guantanamo. Dokumenty zawierały ocenę wywiadu na temat 779 ludzi, którzy od 2002 roku trafili do więzienia w amerykańskiej bazie. Ponadto z przecieku wynikło, że większość z pozostających wówczas 172 więźniów stanowiło zagrożenie dla Stanów Zjednoczonych[15].
