Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronySkrót: WP:OR, WP:NOR, WP:NPTW, WP:WT
 |
Ta strona opisuje zasadę polskiej Wikipedii. Jest powszechnie uznawana za standard, który wszyscy uczestnicy projektu powinni zachowywać. Śmiało edytuj tę stronę, ale najpierw upewnij się, że Twoje zmiany odzwierciedlają konsensus. W przypadku wątpliwości przejdź na stronę dyskusji. |
 |
Krótko – o czym tu jest mowa: Nie opieramy artykułów na własnych badaniach, przemyśleniach i interpretacjach rzeczywistości. |
Wikipedia nie jest miejscem na prezentację własnych przemyśleń, czy publikację wyników badań po raz pierwszy. Cytowanie źródeł jest najlepszą metodą, aby pokazać, iż hasło zostało oparte na materiałach zewnętrznych.
Nie przedstawiamy twórczości własnej (ang. No original research) jest jedną z trzech stałych zasad Wikipedii dotyczących treści artykułów – neutralny punkt widzenia oraz weryfikowalność danych to pozostałe dwie zasady. Powyższe zalecenia tworzą całość zapewniającą odpowiednią jakość artykułów w przestrzeni nazw Wikipedii i nie należy ignorować któregokolwiek z nich. Prosimy wszystkich wikipedystów o uwzględnianie ich wszystkich łącznie.
W Wikipedii twórczość własna to termin oznaczający informacje, których nie można odnaleźć w żadnych innych wartościowych źródłach. Termin ten oznacza nieopublikowane teorie, wynalazki, dane, hipotezy, argumenty czy pomysły, które można nazwać "twórczością literacką czy swobodną interpretacją historii".
Umieszczanie w Wikipedii twórczości własnej, opartej na nigdzie nieopublikowanych źródłach pierwotnych jest zabronione. Bardzo dobrze widziana jest za to twórczość polegająca na zbieraniu i organizowaniu informacji z opublikowanych już źródeł. Ogólnie wszystkie hasła Wikipedii powinny opierać się na danych zebranych z powszechnie dostępnych źródeł pierwotnych czy wtórnych. Takie działanie nazywamy badaniami w oparciu o źródła a nie twórczością własną. Badania w oparciu o źródła są fundamentem każdej encyklopedii.
Wyjątek od powyższych reguł stanowią przypadki:
W większości przypadków Wikipedia publikuje hasła, które można zweryfikować w źródłach pierwotnych lub wtórnych, a nie jakąś absolutną prawdę. Hasła opisują zdarzenia na podstawie źródeł napisanych przez osoby inne niż autorzy hasła – informacje w źródłach mogą być prawdziwe lub nie. Celem Wikipedii jest tworzenie haseł na podstawie uznanych źródeł, bez oceny własnej prawdziwości informacji podanych w tych źródłach. Jakość hasła bardzo wzrośnie gdy uniknie się twórczości własnej, a hasło będzie oparte na uznanych źródłach, niezależnie czy są to materiały pierwotne, czy wtórne, syntezy, generalizacje, interpretacje. Ważne aby były dostępne dla odbiorcy w formie książki w bibliotece, artykułu w czasopiśmie naukowym, czy na wiarygodnej stronie www.
Bardzo ważne jest właściwe cytowanie tekstu, aby czytelnik mógł sam odnaleźć i przeczytać materiały źródłowe.
W przypadkach, gdy istnieją przeciwstawne opinie na dany temat, nie należy przypisywać żadnemu ze źródeł ostatecznej słuszności, zamiast tego należy oprzeć się na jak najpełniejszej liście źródeł prezentujących odmienne punkty widzenia i obiektywnie omówić informacje każdego z tych źródeł, dzięki czemu zostanie zachowana zasada Neutralnego Punktu Widzenia.
Głównym powodem polityki wykluczania twórczości własnej jest walka z problemem, który stwarzają osoby z własnymi "kontrowersyjnymi" teoriami, osoby nie są brane poważnie przez innych badaczy: "domorośli naukowcy" czy trolle posługujący się Wikipedią w celu ściągnięcia na siebie uwagi. Zasada ta pozwala eliminować wyssane z palca hasła bez konieczności szukania innych możliwych do użycia zasad. Często "domorośli naukowcy" cytują swoje własne kontrowersyjne materiały i powołują się na trudne do obalenia, nigdzie nie opublikowane teorie. Na szczęście czasopisma naukowe czy branżowe bardzo rzadko biorą tego typu materiały na serio. Dzięki temu hasła, których zawartości nie można potwierdzić w wiarygodnych źródłach, najczęściej można uznać za "twórczość własną" i w efekcie usunąć.
Eliminacja twórczości własnej wpływa na reputację Wikipedii.
Hasło, w którym występuje niepożądana twórczość własna, można rozpoznać po:
Jeśli twoja praca powinna stać się częścią ludzkiej wiedzy, w tym Wikipedii, prosimy, abyś zaczął od ich publikacji w czasopiśmie naukowym czy innych wiarygodnych miejscach, a dopiero później opublikował wszystko w Wikipedii, zgodnie z zasadą Neutralnego Punktu Widzenia.
Nie usuwamy stron, gdyż są złe. Wikipedia po prostu nie jest właściwym miejscem na twórczość własną. Usunięte będą nawet teksty laureatów nagrody Pulitzera czy Nobla, gdyby przenosili oni tutaj nieopublikowane wcześniej pomysły.
"No original research" nie oznacza, iż eksperci nie powinni udzielać się na Wikipedii, wręcz przeciwnie – Wikipedia oczekuje udziału każdego eksperta. Tytuły naukowe czy deklarowana osobista wiedza i doświadczenie nie są jednak powodem, dla którego można w Wikipedii uznać kogoś za eksperta. Za eksperta uznajemy każdą osobę, która jest autorem publikacji na dany temat zamieszczonych w uznanych źródłach. Ta zasada zabrania wypisywania swojej własnej wiedzy, jeżeli nie jest ona weryfikowalna. Własne badania już opublikowane w innych uznanych źródłach autor może przenieść na Wikipedię, publikując hasło w trzeciej osobie z podaniem bibliografii oraz zachowując zasadę neutralnego punktu widzenia. Publikacja bibliografii jest konieczna; nie można użyć wyników niepublikowanych jeszcze prac, czy źródeł pierwotnych znajdujących się w rękach tylko jednej osoby, gdyż nie ma możliwości weryfikacji ich faktycznego istnienia.
Mamy nadzieję, iż eksperci będą udzielać swojej wiedzy na podstawie już opublikowanych materiałów. W Wikipedii nie ma jednak jakichś szczególnych przywilejów dla ekspertów – mają oni takie same prawa i obowiązki jak inni wikipedyści.
Przy opisywaniu teorii i hipotez należy kierować się następującymi zasadami:
Własne pomysły twórców lub niewielkich grup osób, nieuznawanych za znaczące, powinny trafiać na stronę dyskusji nad usunięciem lub powinny zostać usunięte z tekstu. Pomysły takie niekoniecznie muszą być nieprawdziwe, ale odpadają, gdyż nie można ich potwierdzić w wiarygodnych źródłach.
W pierwszej kolejności za wiarygodne źródła uznajemy w Wikipedii czasopisma naukowe i specjalistyczne, książki wydawane przez uznane wydawnictwa uniwersyteckie lub oddziały firm specjalizujących się w publikacjach naukowych.
W hasłach na tematy nieakademickie nie ma dobrej metody ustalenia prostej definicji wiarygodności źródła. Ogólnie, większość z nas posiada jednak zdrowy rozsądek pozwalający na odróżnienie źródła wiarygodnego od niewiarygodnego. Czasopismo wydawane przez skrajne mniejszości polityczne czy religijne, w którym publikowane są prawie wyłącznie materiały własne, zgodne z duchem tych mniejszości, zwykle nie mogą być uznane za wiarygodne źródło. Przy ocenie wiarygodności źródła ważny jest też kontekst. Np. jeśli miesięcznik „Brzask” wydawany przez Komunistyczną Partię Polski napisze, że George Bush jest gejem, nie może to być uznane za wiarygodne źródło tej informacji i informacja ta nie powinna się znaleźć w Wikipedii. Jeśli ta sama informacja zostanie jednak opublikowana przez np. „The New York Times”, wówczas nie ma przeszkód, aby ją w Wikipedii umieścić. Miesięcznik „Brzask” może być jednak uznany za wiarygodne źródło informacji o działaczach i strukturze Komunistycznej Partii Polski.
Przed podjęciem decyzji o powoływaniu się na dane źródło warto zastanowić się:
Wyobraź sobie sytuację, że dowiadujesz się, iż ktoś zamierza wysłać do publikacji bardzo negatywną opinię na twój temat. Czy:
Jeśli odpowiedź jest zgodna z punktem 1., należy unikać używania tego źródła; jeśli jest zgodna z punktem 2. – tak, to jest wydawca, którego Wikipedia ocenia jako wiarygodnego.
W przypadku kontrowersji wokół oceny źródła warto zaprosić do dyskusji więcej osób i wypracować konsensus, gdyż nie ma jasnej definicji wiarygodnych źródeł nienaukowych.
Wyjątek od reguły zabraniającej twórczości własnej stanowią zdjęcia. Zachęcamy wszystkich wikipedystów do publikowania własnoręcznie wykonanych zdjęć czy ilustracji, oprócz celowych fałszerstw w rodzaju fotomontaży mających przedstawić sytuacje, które naprawdę nigdy nie miały miejsca.
Powody zwolnienia zdjęć / grafiki z zasady niewprowadzania twórczości własnej:
Jedynym problemem ze zdjęciami jest możliwość poddawania ich różnego rodzaju modyfikacjom, mogącym służyć do wprowadzania w błąd, np. tworzenie fotomontaży ilustrujących zdarzenia, które nigdy nie miały miejsca. Z tego powodu autor zdjęcia powinien – w komentarzu do niego – opisać wszystkie zmiany. Zdjęcia służące manipulacjom należy zgłaszać do usunięcia. Tego rodzaju materiałów, nawet uczciwie opisanych, nie powinno się używać w hasłach głównej przestrzeni nazw, choć twórcy mogą ich używać na własnych podstronach.
Materiały graficzne opisujące w jakikolwiek sposób twórczość własną (np. ilustrujące własne teorie) są niedozwolone. Wszystkie wgrywane zdjęcia muszą być zgodne z podstawowymi zasadami Wikipedii, zwłaszcza z Wikipedia:Weryfikowalność oraz z Wikipedia:Neutralny punkt widzenia.
Poprzez nacisk na umieszczanie w Wikipedii faktów, założeń, teorii, idei, twierdzeń, argumentów, które zostały opublikowane przez inne uznane źródła, zasada weryfikowalności i twórczości własnej są ze sobą powiązane.
Warunkiem umieszczenia czegoś w Wikipedii jest weryfikowalność, a nie absolutna prawda.
Szczegóły przeczytaj w Wikipedia:Weryfikowalność, zapoznaj się również z Wikipedia:Bibliografia.
Zakaz twórczości własnej ogranicza też możliwość umieszczania w Wikipedii własnego punktu widzenia. Co więcej, nacisk na znaczenie umieszczania w Wikipedii tylko weryfikowalnych informacji tworzonych przez inne osoby niż autor artykułu, zachęca do uwzględniania wielu różnych punktów widzenia. W konsekwencji, zakaz twórczości własnej narzuca automatycznie wymóg dostosowania się do neutralnego punktu widzenia.
Dość często istnieje wiele powszechnie akceptowanych punktów widzenia na dany temat. W takich przypadkach żaden poszczególny pogląd, nieważne jak dokładnie zbadany, nie jest tym jedynie słusznym. Nie można oczekiwać od każdego Wikipedysty, aby zapoznał się ze wszystkimi punktami widzenia. Istotne jest jednak, aby każdy Wikipedysta jasno przypisywał określony punkt widzenia określonej grupie jego zwolenników i aby klarownie definiował, czy jest to punkt widzenia większości czy mniejszości.
Umieszczanie punktu widzenia, którego zwolennikami jest niewielka mniejszość może być potraktowane jako umieszczenie w Wikipedii twórczości własnej, ze względu na to, że zwykle w takich przypadkach nie można znaleźć niezależnego źródła, które by ten punkt widzenia uwzględniało.
Z maila wysłanego przez Jimbo Walesa, założyciela Wikipedii:
Więcej na ten temat w Wikipedia:Neutralny punkt widzenia
Założyciel Wikipedii Jimbo Wales, tak oto opisał termin "original research":
Tak jak większość zasad Wikipedii, zasada No original research odnosi się do tekstów artykułów, nie do stron dyskusyjnych lub stron opisujących wikiprojekty, jakkolwiek większość ocenia umieszczanie swoich prywatnych poglądów i teorii na tych stronach jako co najmniej mało eleganckie.
Istnieją nieliczne strony, na których są umieszczane wyniki badań własnych nad samą Wikipedią. Np: en:Wikipedia:Statistics Department i en:Wikipedia:WikiProject Wikidemia. Strony te mogą z definicji zawierać original research – ale tylko odnoszący się do samej Wikipedii. Nie wolno w przestrzeni nazw "Wikipedia" umieszczać tekstów badań własnych nie odnoszących się do samej Wikipedii.
|
||||||||||||||||||||
