Wikipedia:Pozwolenia na wykorzystanie

Krótko – o czym tu jest mowa: tutaj dowiesz się kiedy zostaniesz poproszony o pozwolenie na publikację, jak je uzyskać, jaką powinno mieć formę i co z nim zrobić po uzyskaniu oraz jak oznaczyć objęte nim materiały.

Ze względu na to, że mechanizm Wikipedii umożliwia umieszczenie każdemu dowolnej treści w każdej chwili, funkcjonuje w niej system kontroli, czy dodawane treści nie były wcześniej gdzieś opublikowane i czy zamieszczający dysponuje do nich prawami autorskimi. Zdarza się bowiem dość często, że edytorzy świadomie lub nieświadomie dodają materiały do których nie mają majątkowych praw autorskich.

Mechanizm kontroli naruszeń polega na oznaczaniu podejrzanych treści odpowiednim szablonem, wysyłanie informacji do osoby, która je dodała i następnie oczekiwanie na otrzymanie stosownego pozwolenia od właściciela majątkowych praw autorskich. Aby uniknąć takiej sytuacji, warto samemu zadbać zawczasu o dostarczenie odpowiedniego pozwolenia.

Gdy pozwolenie nie nadejdzie, podejrzane treści są usuwane, bowiem w Wikipedii nie można zamieszczać materiałów niepewnych prawnie, gdyż mogłoby to rodzić poważne skutki prawne zarówno dla niej samej, jak i dla osób, które takie treści dodają.

Nie zamieszczaj w Wikipedii materiałów dla których brak jest wiarygodnych informacji kto jest ich aktualnym właścicielem praw majątkowych. Obowiązek dostarczenia informacji o tym kto jest właścicielem praw majątkowych do prac pobranych ze źródeł zewnętrznych należy do Ciebie, nawet gdy sam jesteś ich autorem.

Pamiętaj, że zgodnie z polskim prawem naruszanie praw autorskich jest przestępstwem zagrożonym karą więzienia oraz koniecznością finansowego i moralnego zadośćuczynienia ich właścicielom.

Kiedy wymagane jest przesłanie pozwolenia

W przypadku, gdy edytor Wikipedii dodaje do niej materiały, których sam jest autorem i które nie były wcześniej nigdy publikowane, przyjmujemy, że licencja jest udzielana w sposób dorozumiany w momencie kliknięcia na "zapisz" lub "prześlij plik". Ostrzegają o tym odpowiednie wyjaśnienia nad oknem edycji i nad formularzem przesyłania plików. W takim przypadku dodatkowe pozwolenie na użycie materiału nie jest konieczne.

Istnieje kilka typowych sytuacji, gdy niezbędne jest pozyskanie i przesłanie pozwolenia na zamieszczenie materiałów na wolnej licencji.

• Tekst lub pliki zamieszczone przez Ciebie w Wikipedii zostały skopiowane z np. :
  • strony internetowej;
  • książki, czasopisma lub innej publikacji drukowanej;
  • prezentacji multimedialnej lub innych podobnych materiałów;
  • materiałów promocyjnych, prasowych, oficjalnych, jeśli te nie zostały opublikowane na wolnej licencji (kompatybilnej z CC-BY-SA 3.0 dla tekstów; dowolnej innej akceptowanej przez dany projekt Wikimedia);
  • ... i tym podobnych źródeł.
• Oraz w niektórych innych sytuacjach, jak np. :
  • dostałeś tekst lub pliki w prezencie od kogoś;
  • znasz ich autora i udzielił Ci on ustnej zgody na publikację w Wikipedii;
  • zachodzą wątpliwości czy przesyłający materiały (najczęściej pliki) jest ich autorem.

Powyższa lista nie jest jednak kompletna. Ogólnie osobne pozwolenie musi być udzielone zawsze gdy:

• utwór był wcześniej publikowany poza Wikipedią i nie jest tam udostępniony na wolnej licencji lub nie można uznać, że jest w domenie publicznej i to nawet wtedy jeśli dodający jest autorem lub właścicielem majątkowych praw autorskich do tego utworu; jest to związane z tym, że konta wikipedystów w żaden sposób nie mogą być "oficjalnie" skojarzone czy przypisane danej osobie; w Wikipedii nie wnika się w tożsamość kryjącą się za kontami;
• gdy dodaje go osoba, która nie jest sama jego wyłącznym właścicielem majątkowych praw autorskich, gdyż wymagane jest pozwolenie wszystkich właścicieli.

Kto może wydać pozwolenie

Zwykle właścicielem majątkowych praw autorskich jest sam autor lub jego spadkobiercy. Jeśli jednak wykonywał on utwór w ramach stosunku pracy lub przekazał majątkowe prawa autorskie na piśmie (np: w formie umowy o dzieło), to wówczas właścicielem tych praw staje się inna osoba, firma lub instytucja. W takiej sytuacji autor nie może udzielić prawidłowego pozwolenia, lecz musi się zwrócić z tym do aktualnego właściciela majątkowych praw autorskich.

W przypadku gdy właścicielem tym jest osoba prawna (firma, instytucja, urząd), pozwolenie musi wydać człowiek, która ma prawo reprezentować tę osobę prawną. Nikt inny nie może publikować takich materiałów bez otrzymania stosownego pozwolenia od posiadacza majątkowych praw autorskich, nawet sam autor!

W przypadku, gdy utwór ma kilku autorów i to do nich należą majątkowe prawa autorskie pozwolenie muszą solidarnie wydać oni wszyscy. Wreszcie, jeśli prawa majątkowe są podzielone na kilku właścicieli (np: w wyniku postępowania spadkowego, lub podziału majątku), pozwolenie również muszą wydać solidarnie wszyscy współwłaściciele.

Powtórzmy więc jeszcze raz:

Pozwolenia mogą udzielić wyłącznie wszyscy aktualni właściciele majątkowych praw autorskich do utworu lub ich prawni reprezentanci i nikt poza nimi.

Jak uzyskać pozwolenie na publikację na wolnych licencjach

Uzyskiwanie pozwoleń dzielimy na dwa przypadki: gdy jesteś jedynym i wyłącznym właścicielem majątkowych praw autorskich do utworów zamieszczanych w Wikipedii i gdy nim nie jesteś.

• Gdy jesteś właścicielem majątkowych praw autorskich musisz po prostu sporządzić stosowane oświadczenie. Przeczytaj poniżej, jaką powinno ono mieć formę oraz gdzie je wysłać.
  • Jeśli tekst lub pliki zostały przez Ciebie opublikowane w internecie (np. na stronie domowej) i masz możliwość swobodnej edycji takiej strony, najwygodniej będzie, jak właśnie na niej zamieścisz warunki wykorzystywania jej treści. Możesz je dodać np. w stopce strony, czy przy opisie konkretnej ilustracji lub w jakikolwiek inny, czytelny sposób, umożliwiający stwierdzenie, że materiały publikowane są na konkretnej wolnej licencji. Sprawdź poniżej, jakie licencje są akceptowalne dla tekstów oraz plików, tak żeby było możliwe ich wykorzystanie w projektach Wikimedia. Nie zapomnij powiadomić o tym, że warunki udostępnienia znajdują się na samej stronie lub wskaż to opisując odpowiednio hasło lub plik na Wikipedii.
• W przypadku, gdy nie jesteś wyłącznymi i jedynym właścicielem majątkowych praw autorskich, musisz zwrócić się o odpowiednie pozwolenie, i to nawet wtedy, gdy jesteś autorem lub współautorem tego utworu. Możesz uczynić to poprzez kontakt e-mailowy, listowny lub poprosić osobiście. W dobie internetu najwygodniejszy będzie kontakt e-mailowy. Pamiętaj, żeby się upewnić, że swoją prośbę kierujesz do prawidłowych osób lub instytucji - pozwolenia muszą udzielić osoby, które mają prawo dysponować tymi prawami. By ułatwić kontakt z autorami, dostępnych jest kilka ogólnych wzorów zapytań o pozwolenie. Wybierz stosowny lub na ich podstawie sporządź swoje zapytanie. Pamiętaj, że najważniejsze jest wytłumaczenie, które materiały masz na myśli, gdzie będą one opublikowane w Wikipedii oraz na czym polega udzielenie pozwolenia na udostępnienie ich na wolnej licencji. W tym ostatnim aspekcie najważniejsze jest podanie warunków danej wolnej licencji (patrz także niżej) i linku do jej pełnej wersji oraz wyraźne zaznaczenie, że jest ona nieodwoływalna oraz że w każdym wypadku dopuszcza się wykorzystywanie oraz modyfikowanie objętych nią materiałów także w celach komercyjnych bez konieczności uzyskiwania dalszych pozwoleń.

Jaką formę powinno mieć pozwolenie

Następnym krokiem jest uzyskanie (lub sporządzenie) spisanego pozwolenia na wykorzystanie na wolnej licencji. Pozwolenia te różnią się nieco, w zależności czy dotyczą tekstu lub plików, ze względu na detale licencyjne.

Tekst

• Pozwolenia na zamieszczenie tekstu na wolnej licencji muszą umożliwiać wykorzystanie takiego tekstu na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, wersja 3.0 (CC-BY-SA 3.0).

Pliki

• Pliki mogą być udostępnione na dowolnej akceptowalnej, wolnej licencji dla plików (skrócona lista dostępna jest tutaj), np. Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, wersja 3.0 (CC-BY-SA 3.0), czyli takiej samej jak dla tekstów.

Wszelkie pozwolenia typu: "tylko dla Wikipedii", "nie do wykorzystania komercyjnego", "tylko do artykułu", "zgadzam się na publikację" etc. nie są akceptowalne, jako że nie określają lub wprost zabraniają wykorzystywania oraz modyfikowania treści poza projektami Wikimedia.

Prócz tego niezbędnymi elementami pozwolenia są:

• informacje o autorach pracy lub wiarygodna informacja, że wyrazili oni wolę publikowania utworu anonimowo;
• informacja o tym kto jest właścicielem majątkowych praw autorskich i jeśli nie są to autorzy jak doszło do ich przekazania na udzielającego pozwolenie;
• imię i nazwisko udzielającego pozwolenie (oraz jego odręczny podpis w przypadku pozwoleń skanowanych);
• formułka zawierająca pełną nazwę licencji na którą udziela się pozwolenia wraz z oświadczeniem zrozumienia jej treści;
• link lub źródło, gdzie znajduje się oryginalny materiał (czyli np. strona z której skopiowano tekst lub pliki celem wykorzystania w Wikipedii, książka itd.);
• oraz link do lub nazwa (dla plików), pod którym materiały zostały opublikowane w Wikipedii.

Poniżej znajdują się dwa przykładowe szablony pozwolenia dla tekstu i plików. Niezależnie czy to Ty jesteś autorem materiałów na które udzielasz pozwolenia, czy ktoś inny, tak właśnie może wyglądać ostateczna forma pozwolenia. Wykorzystaj ją, ale nie zapomnij o poprawnym uzupełnieniu niektórych zdań.

Pozwolenie na zamieszczenie tekstu na wolnej licencji

Części podkreślone wymagają modyfikacji lub uzupełnienia. Dopilnuj tego, gdyż w innym przypadku pozwolenie może zostać uznane za nieważne.

Niniejszym zaświadczam, że jestem prawnym reprezentantem właścicieli/jedynym właścicielem wyłącznych majątkowych praw autorskich do utworów opublikowanych w .../pod adresem ... . Tekst, pochodzący z tej strony zamieszczono w Wikipedii w haśle [tytuł hasła].

Wyrażam zgodę na wykorzystanie wspomnianego utworu/utworów na zasadach licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, wersja 3.0 ( http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.pl ).

Jestem świadomy, że udostępniając tę pracę na wyżej wspomnianej licencji zgadzam się na jej komercyjne wykorzystanie i modyfikacje w zależności od potrzeb użytkowników.

Wiem, że autorzy zachowują osobiste prawa autorskie do wspomnianej pracy i że, o ile wyrażają taką wolę, ich autorstwo musi być uznane na zasadach wybranej powyżej licencji. Modyfikacje wprowadzone do pracy nie będą natomiast przypisywane tym autorom.

Jestem świadomy, że licencja odnosi się tylko do kwestii prawno-autorskich, zastrzegam sobie prawo do podjęcia działań w stosunku do osób wykorzystujących w/w utwór/utwory w sposób sugerujący paszkwil czy zniesławienie oraz w przypadkach naruszania przez takie osoby praw osobistych, praw pokrewnych czy ograniczeń związanych ze znakami towarowymi.

Przyjmuję do wiadomości, że wyrażonej niniejszym zgody nie mogę cofnąć i że tekst na którego wykorzystanie wyraziłem zgodę może być bezterminowo przechowywany w projektach Wikimedia.

DATA, IMIĘ i NAZWISKO WŁAŚCICIELA PRAW AUTORSKICH

Pozwolenie na zamieszczenie utworu na wolnej licencji

Części podkreślone wymagają modyfikacji lub uzupełnienia. Dopilnuj tego, gdyż w innym przypadku pozwolenie może zostać uznane za nieważne.

Niniejszym zaświadczam, że jestem prawnym reprezentantem właścicieli/jedynym właścicielem wyłącznych majątkowych praw autorskich do utworów udostępnionych w formie plików pierwotnie dostępnych w .../pod adresem www.... Pliki zamieszczono w projektach Wikimedia, jako [NAZWA].

Wyrażam zgodę na wykorzystanie wspomnianych utworów na zasadach licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, wersja 3.0 ( http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.pl ).

Jestem świadomy, że udostępniając tę pracę na wyżej wspomnianej licencji zgadzam się na jej komercyjne wykorzystanie i modyfikacje w zależności od potrzeb użytkowników.

Wiem, że autorzy zachowują osobiste prawa autorskie do wspomnianej pracy i że, o ile wyrażają taką wolę, ich autorstwo musi być uznane na zasadach wybranej powyżej licencji. Modyfikacje wprowadzone do pracy nie będą natomiast przypisywane tym autorom.

Jestem świadomy, że licencja odnosi się tylko do kwestii prawno-autorskich, zastrzegam sobie prawo do podjęcia działań w stosunku do osób wykorzystujących w/w utwór/utwory w sposób sugerujący paszkwil czy zniesławienie oraz w przypadkach naruszania przez takie osoby praw osobistych, praw pokrewnych czy ograniczeń związanych ze znakami towarowymi.

Przyjmuję do wiadomości, że wyrażonej niniejszym zgody nie mogę cofnąć i że pliki na wykorzystanie, których wyraziłem zgodę mogą być bezterminowo przechowywane w projektach Wikimedia.

DATA, IMIĘ i NAZWISKO WŁAŚCICIELA PRAW AUTORSKICH

Co zrobić z pozwoleniem

Pozwolenie, niezależnie czy pochodzi od Ciebie, jako jedynego właściciela majątkowych praw autorskich, czy od innej osoby, należy następnie przesłać na adres e-mail permissions-pl@wikimedia.org. Pozwolenia przesłane na ten adres e-mail są objęte tajemnicą korespondencji, dlatego nie musisz obawiać się ujawnienia swojej tożsamości. Są one archiwizowane w systemie OTRS. Jest on obsługiwany przez ochotników, których dane osobowe znane są Fundacji Wikimedia i którzy złożyli zobowiązanie do zachowywania tajemnicy korespondencji.

W przypadku pozwoleń uzyskanych od innych osób, najlepiej poprosić te osoby, aby samodzielnie wysłały pozwolenie na ww. adres. Ostatecznie możesz takie pozwolenie "forwardować" (opcja "prześlij do" w większości klientów poczty) ze swojego konta na ww. adres. Pamiętaj, żeby koniecznie zachować strukturę wiadomości, tj. jej nagłówek, temat, nadawcę, daty etc.

Pamiętaj, żeby pozwolenia wysyłać z oficjalnych, weryfikowalnych adresów mailowych, czyli takich, które umożliwiają identyfikację nadawcy (udzielającego pozwolenia). Może to być na przykład adres e-mail autora tekstu podany na jego oficjalnej stronie www.

Po przesłaniu takiego maila osoby obsługujące OTRS zweryfikują go i zajmą się resztą (lub poproszą o dodatkowe informacje). Aby ułatwić pracę innym wikipedystom, oznacz takie hasło w jego opisie zmian lub w dyskusji jako hasło zbieżne z treściami do których masz prawa autorskie. W ten sposób, w oczekiwaniu na Twój list, nie powinno zostać ono oznaczone jako naruszające te prawa. W przypadku plików wysłanych na Commons, oznacz je szablonem {{OTRS-pending}}, który zaznaczy, że plik "oczekuje" na weryfikację załączonego doń i wysłanego pozwolenia.

Jak oznaczać materiały na które uzyskaliśmy pozwolenie

Po wpłynięciu pozwolenia i jego zweryfikowaniu, operatorzy OTRS powinni się zająć resztą (czasami możesz sam zostać o to poproszony; wytłumaczą ci wtedy, co należy zrobić), wstawiając w odpowiednie miejsce tzw. szablon {{OTRS}}. Jednak niezależnie od tego, wszelkie materiały, których autorem nie jesteś należy odpowiednio opisać.

Teksty

• W opisie zmian ich pierwszej edycji należy podać ich autora (poza przypadkami, gdy autor wyraził wolę pozostania anonimowym) i źródło z którego pochodzą (np. link do strony www, z której je kopiujesz).

Pliki

• Pliki powinny być opisane na swojej stronie opisu, na której w odpowiednie pola wpiszesz ich autora, źródło oraz warunki udostępnienia (przykład pliku na którego publikację uzyskano pozwolenie).

Pamiętaj, że opisując niepoprawnie lub nie opisując w ogóle materiałów, które nie są twojego autorstwa, nie podając ich autora czy źródła, niezależnie od tego czy masz na ich wykorzystanie pozwolenie czy nie, popełniasz plagiat oraz narażasz się na podejrzenia złamania praw autorskich!

Podsumowanie

W każdym wypadku, jeśli nie jesteś czegoś pewien, nie wiesz jak postąpić, zwróć się o pomoc np. do administratorów na stronie Prośby do administratorów, zapytaj na IRCu bądź w kawiarence. Pamiętaj, że w zwyczaju jest zakładanie dobrej woli edytujących, ale mimo wszystko za błędy (nawet te nieumyślne, albo wynikające z niewiedzy) odpowiadają właśnie oni.