Wilcze Gardło (Gliwice)

Wilcze Gardło osiedle Gliwic
Fragment zabudowy Wilczego Gardła
Status	osiedle
Założono	1937
W granicach Gliwic	1975
Powierzchnia	0,6373 km²
Ludność (2009)  • liczba ludności	1 209
Strefa numeracyjna	032
Kod pocztowy	44-152
Tablice rejestracyjne	SG
SIMC10	0940134
Położenie na planie Gliwic
50°15′33″N 18°34′14″E
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Wilcze Gardło (niem. Glaubensstatt, Eichenkamp-Siedlung) – dzielnica miasta Gliwice od 1975 roku. Jest najmniejszą dzielnica miasta, w której dominuje typowo willowe budownictwo.

W strukturze kościoła rzymskokatolickiego dzielnica należy do parafii św. Bartłomieja w Smolnicy. W dzielnicy znajdują się Przedszkole Niepubliczne „Słoneczko” oraz Szkoła Podstawowa Numer 2.

Historia

Wilcze Gardło zostało zaprojektowane przez Rudolfa Fischera, niemieckiego architekta z Bytomia. Zostało wybudowane w latach 1937-1941 przez Niemców, na terenie podmokłego lasku należącego do wsi Smolnica (niem. Smolnitz do 1936 i Eichenkamp – w latach 1936-1945), nazywanego „Wilkiem” (źródła potoku Rzyketka). Osiedle było przeznaczone do zamieszkania przede wszystkim przez funkcjonariuszy NSDAP, członków SA i SS. 1 kwietnia 1941 roku osiedle stało się samodzielną jednostką administracyjną, a robocza nazwa osiedla „SA-Siedlung Eichenkamp” została przemianowana na Glaubenstadt (Wierne Miasto) wraz z wydzieleniem obszaru lokacyjnego o powierzchni 63,7353 ha. W 1945 roku nazwę osiedla zamieniono na „Wilcze Gardło” (autor nazwy nieznany), chociaż nadal jest potocznie używana przez część mieszkańców osiedla i okolicznych wsi nazwa „Wilk”. W roku 1939 osiedle liczyło już 26 mieszkańców.

Po wojnie zamieszkali tu w dużej części reemigranci z Lotaryngii (Francja), którzy tu przybyli w latach 1947-1948 oraz rodziny górnicze z okolicznych wsi. Od 1952 roku do roku 1975 osiedle Wilcze Gardło było samodzielną jednostką administracyjną w ramach powiatu. Było również najmniejszą gminą w Polsce, na dodatek korzystającą z tych samych praw administracyjnych co miasta wydzielone. Na początku lat 70. osiedle brało udział w ogólnopolskich konkursach czystości, zajmując pierwsze miejsca. Pieniądze z nagród wykorzystano między innymi do wybetonowania szutrowych ulic osiedla. Po reformie administracyjnej w 1975 roku zostało przyłączone do Gliwic. W roku 1961 liczyło 1653 mieszkańców, a w roku 1970 – 1559. W latach siedemdziesiątych, osiedlowe domki jednorodzinne, do tej pory podlegające Administracji Domów Mieszkalnych, zostały sprzedane głównie dotychczasowym mieszkańcom (prawo pierwokupu).

Architektura

Typowe domy jednorodzinne

Osiedle zostało zaprojektowane na wzór „starogermańskiej wioski”. Na osi głównej drogi dojazdowej do osiedla (obecna ul. Traktorzystów) zaprojektowano reprezentacyjny Dom Wspólnoty (Gemeinshaftshaus) pełniący funkcję budynku-bramy. Za bramą znajduje się rynek (obecny Plac Jaśminu) którego pierzeje tworzą budynki wielorodzinne z usługami w parterach. Zamknięciem całego założenia jest budynek szkoły i stadion, który otaczają kolejne pierścienie zabudowy jednorodzinnej.

Podstawowy typ zabudowy to niewielkie, dwukondygnacyjne, domy wolnostojące (rzadziej bliźniacze), sytuowane na działkach o średniej powierzchni około 1300 m². Osiedle nie zostało ostatecznie ukończone według oryginalnych planów.

Obecnie osiedle „powiększa się” optycznie, z powodu rozbudowy Smolnicy (leżącej już na terenie sąsiedniej gminy Sośnicowice) w pobliżu Wilczego Gardła.

Budynek-brama (Gemeinshaftshaus)

Boisko w centralnej części dzielnicy