Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Wincenty Rzymowski | |
| Data i miejsce urodzenia | 19 lipca 1883 Kuczbork-Osada |
| Data i miejsce śmierci | 30 kwietnia 1950 Warszawa |
| Prezes Stronnictwa Demokratycznego | |
| Przynależność polityczna | Stronnictwo Demokratyczne |
| Okres urzędowania | od 1945 do 1949 |
| Poprzednik | Erazm Kulesza |
| Następca | Wacław Barcikowski |
| Minister kultury i sztuki | |
| Okres urzędowania | od 21 lipca 1944[1] do 2 maja 1945 |
| Następca | Edmund Zalewski |
| Minister spraw zagranicznych | |
| Okres urzędowania | od 2 maja 1945 do 5 lutego 1947 |
| Poprzednik | Edward Osóbka-Morawski |
| Następca | Zygmunt Modzelewski |
| Odznaczenia | |
    |
|
 Kolekcja cytatów w Wikicytatach |
|
Wincenty Rzymowski, ps. Jan Gromnicki, Andrzej Boruta, Balbo (ur. 19 lipca 1883 w Kuczborku-Osadzie[2], zm. 30 kwietnia 1950 w Warszawie) – polski literat, dziennikarz i polityk, minister spraw zagranicznych oraz kultury i sztuki, poseł na Sejm Ustawodawczy. Przywódca Stronnictwa Demokratycznego (1944–1949). Honorowy prezes SD (1949–1950).
Spis treści |
Urodził się w Kuczborku-Osadzie w rodzinie Stanisława i Józefy z Cichowiczów – właścicieli niewielkiego majątku. Kształcił się na studiach w Warszawie, Lozannie, Genewie i Odessie. Ostatecznie ukończył Wydział Prawny Uniwersytetu Noworosyjskiego. Pracował jako dziennikarz w "Myśli Niepodległej" i "Przeglądzie Społecznym". W 1910 został redaktorem pisma "Prawda" Aleksandra Świętochowskiego. Przed wybuchem wojny wydał m.in. Szaniec wolnej myśli (1909). Angażował się w uch postępowy, był m.in. uczestnikiem Zjazdu Wolnomyślicielskiego, a także członkiem władz Polskiego Związku Postępowego (PZP). W czasie I wojny światowej za działalność publicystyczną aresztowany przez Niemców, przebywał w obozie w Zelle-Schloss. Wydał publikacje: Podboje Rosji oraz Niemcy a koalicja (1916). Przetłumaczył Księcia Machiavellego (1917).
W okresie II RP publicysta m.in. "Świata" i "Expresu Porannego". Był redaktorem naczelnym "Kuriera Porannego" (1933–1937). W latach 1923–1926 przebywał w Rzymie – jako pracownik poselstwa RP przy Kwirynale, a także włoski korespondent "Robotnika". Za swe korespondencję był aresztowany przez policję Mussoliniego i więziony w Rzymie, został zwolniony w wyniku interwencji władz polskich[3]. Jego publicystyka w okresie II RP miała charakter antyfaszystowski i antyhitlerowski, choć jednocześnie krytyczny wobec ZSRR[4]. Był jednocześnie przeciwnikiem "kołtunerii" i "bigoterii". W 1933 przystąpił do Ligi Reformy Obyczajów. Początkowo popierał rządy Józefa Piłsudskiego, z latami stawał się jednak coraz bardziej krytycznie nastawiony do ekipy sanacyjnej, zwłaszcza po śmierci Marszałka.
Z nominacji rządu RP zasiadał w Polskiej Akademii Literatury, którą musiał opuścić w atmosferze skandalu, posądzony o plagiat[5]. Był współorganizatorem lewicowego Kongresu Pracowników Kultury we Lwowie w 1936. W 1937 zaangażował się w działalność Klubu Demokratycznego w Warszawie – zasiadł w jego władzach, następnie zaś Stronnictwa Demokratycznego. Był członkiem Rady Naczelnej SD. Publikował w pismach "Czarno na Białem" (związanym z SD) i "Dziennik Ludowy" (związanym z PPS).
Wydał również kilka publikacji o charakterze społecznym, politycznym i historycznym, m.in. Jak Józef Piłsudski walczył o Polskę? Życie i czyny (1919), Polskie arcypolskie (1919), Wojna bolszewicka. Rok 1920, Sygnały historji (1929), Roman Dmowski: czciciel djabła (1932), W walce i burzy. Tadeusz Hołówko na tle epoki (1933).
W 1939 przez Białystok i Lwów przedostał się wraz z żoną do Krzemieńca. Sporadycznie publikował w polskojęzycznej prasie sowieckiej. Podczas okupacji hitlerowskiej miasta (1941–1944) był przez osiem miesięcy więziony. W kwietniu 1944 na zaproszenie Wandy Wasilewskiej znalazł się w Moskwie, gdzie współpracował ze Związkiem Patriotów Polskich. Publikował w pismach "Wolna Polska" i "Nowe Widnokręgi". W lipcu 1944 został kierownikiem Resortu Kultury i Sztuki Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (w sierpniu i wrześniu 1944 pozostawał jednocześnie przedstawicielem PKWN przy rządzie ZSRR), następnie po przekształceniu PKWN w Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej 31 grudnia 1944 był w nim ministrem kultury i sztuki, a od maja 1945 - ministrem spraw zagranicznych. Tę samą funkcję objął w Tymczasowym Rządzie Jedności Narodowej, w którego imieniu m.in. podpisał Kartę Narodów Zjednoczonych (16 października 1945 w miejscowości Dumbarton Oaks, dzielnica Waszyngtonu). W lutym 1947 przeszedł na stanowisko ministra bez teki, które pełnił do końca życia.
Działacz Stronnictwa Demokratycznego, pełnił m.in. funkcję przewodniczącego Zarządu Głównego (1944–1945) i przewodniczącego Centralnego Komitetu (1945–1949). Od października 1949 honorowy przewodniczący SD. Od lipca 1944 sprawował mandat poselski, kolejno w Krajowej Radzie Narodowej i Sejmie Ustawodawczym. W latach 1947–1948 kierował Klubem Poselskim SD. Jako przedwojenny działacz SD posłużył komunistom do uwiarygodnienia nowego ustroju, pozostając – pomimo pełnionych funkcji – osobą pozbawioną wpływów politycznych, również w szeregach własnego ugrupowania, w którym władze komunistyczne osadziły własnych ludzi.
Po wojnie nadal publikował artykuły i broszury, m.in. Epoka Hitlera i Nowy Grunwald.
Odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Oficerskim (1930)[6] oraz Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, Orderem Sztandaru Pracy, Medalem Zwycięstwa i Wolności, a także: bułgarską Wielką Wstęgą z Gwiazdą I klasy oraz rumuńską Gwiazdą I klasy.
Zmarł w 1950 – zasłabł podczas akademii z okazji Święta Pracy. W okresie PRL należał do panteonu twórców "odrodzonej państwowości", był nazywany "współtwórcą osiągnięć Polski Ludowej", a w odniesieniu do działalności przedwojennej "zwolennikiem wolności, demokracji i postępu (...), wrogiem wstecznictwa i nietolerancji"[7]. Obecnie postać Rzymowskiego uległa zapomnieniu lub jest oceniana krytycznie jako "poputczik" komunistów[8]. Od czasu PRL jest patronem ulic w Warszawie, Białymstoku, Gdyni, Słupsku i Tarnowie[9]. Od 1989 imię Rzymowskiego nosi Zespół Szkół Zawodowych nr 3 w Skierniewicach[10]. W okresie PRL Stronnictwo Demokratyczne organizowało konkurs literacki im. W. Rzymowskiego przeznaczony dla literatów i dziennikarzy[11].
Żonaty z Ireną Kopczyńską (Rzymowską), miał syna Adama[10]. Był spokrewniony z Marią Dąbrowską[12]. Jego starszym bratem był Jan Grzegorz Rzymowski (1873–1939), przewodniczący Sądu Najwyższego RP (1933–1939)[13].
|
||||||||||
|
||||||||||
|
||||||||||
|
|||||||
|
|||||||
|
|||||
