Województwo dolnośląskie

	Województwo dolnośląskie
Herb województwa	Flaga województwa
	; Województwo dolnośląskie na mapie Polski
Siedziba wojewody; Siedziba sejmiku	Wrocław
Urząd Wojewódzki	Wrocław, pl. Powstańców Warszawy 1
Wojewoda	Aleksander Skorupa
Urząd Marszałkowski	Wrocław, wybrzeże J. Słowackiego 12/14
Marszałek	Rafał Jurkowlaniec
Powierzchnia	19 946,74 km²
Ludność	2 877 121 ▼ mieszk.; (30.06.2010)
Gęstość zaludnienia	144,24 mieszk./km²
Urbanizacja	70,6%
Tablica rejestracyjna	D
TERYT	02
Kod ISO	PL-DS
	Podział administracyjny województwa dolnośląskiego
ziemskie	26
miejsko-wiejskie	54
wiejskie	79
Adres urzędu; wojewódzkiego	pl. Powstańców Warszawy 1; 50-951 Wrocław
	Dolnośląski Urząd Wojewódzki
	Oficjalna strona województwa dolnośląskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Województwo dolnośląskie

Budynek Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu

Województwo dolnośląskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw ze stolicą we Wrocławiu. Zostało utworzone w 1999 roku z ziem poprzednich województw wrocławskiego, legnickiego, jeleniogórskiego, wałbrzyskiego i części leszczyńskiego oraz kaliskiego. Województwo to jest położone na południowym zachodzie kraju, obejmując znaczną część historycznego Śląska (Dolny Śląsk) i wschodnie Łużyce Górne.

[edytuj] Marszałkowie województwa

Nr	Marszałek województwa	Okres urzędowania
Nr	Marszałek województwa	od	do
1	Jan Waszkiewicz (AWS)	1 stycznia 1999	2001
2	Emilian Stańczyszyn (UW)	2001	2003
3	Henryk Gołębiewski (SLD)	31.01.2003	25.08.2004
4	Paweł Wróblewski (PiS)	25.08.2004	7.12.2006
5	Andrzej Łoś (PO)	7.12.2006	3.03.2008
6	Marek Łapiński (PO)	3.03.2008	1.12.2010
7	Rafał Jurkowlaniec (PO)	1.12.2010

[edytuj] Wojewodowie dolnośląscy

Nr	Wojewoda	Okres urzędowania		Premier
Nr	Wojewoda	od	do	Premier
1	Witold Krochmal (-)	04.01.1999	22.10.2001	Jerzy Buzek
2	Ryszard Nawrat (SLD-UP)	22.10.2001	21.03.2003	Leszek Miller i Marek Belka
3	Stanisław Łopatowski (-)	31.03.2003	21.12.2005	Leszek Miller i Marek Belka
4	Krzysztof Grzelczyk (PiS)	21.12.2005	29.11. 2007	Kazimierz Marcinkiewicz
4	Krzysztof Grzelczyk (PiS)	21.12.2005	29.11. 2007	Jarosław Kaczyński
5	Rafał Jurkowlaniec	29.11.2007	1.12. 2010	Donald Tusk
6	Aleksander Skorupa	28.12.2010		Donald Tusk

[edytuj] Wicewojewoda dolnośląski

Zdzisław Średniawski

[edytuj] Geografia

Najwyższym punktem jest wierzchołek Śnieżki. Największym jeziorem jest Jezioro Mietkowskie.

[edytuj] Położenie

Graniczy z:

[edytuj] Miasta

Największym miastem jest Wrocław.

W województwie dolnośląskim jest 91 miast, w tym 3 miasta na prawach powiatów.

1. Jelenia Góra (miasto na prawach powiatu)
2. Legnica (miasto na prawach powiatu)
3. Wrocław (miasto na prawach powiatu)
4. Bardo
5. Bielawa
6. Bierutów
7. Bogatynia
8. Boguszów-Gorce
9. Bolesławiec
10. Bolków
11. Brzeg Dolny
12. Bystrzyca Kłodzka
13. Chocianów
14. Chojnów
15. Duszniki-Zdrój
16. Dzierżoniów
17. Gryfów Śląski
18. Góra
19. Głogów
20. Głuszyca
21. Jawor
22. Jaworzyna Śląska
23. Jedlina-Zdrój
24. Jelcz-Laskowice
25. Kamienna Góra
26. Karpacz
27. Kowary
28. Kudowa-Zdrój
29. Kąty Wrocławskie
30. Kłodzko

31. Leśna
32. Lubawka
33. Lubań
34. Lubin
35. Lubomierz
36. Lwówek Śląski
37. Lądek-Zdrój
38. Mieroszów
39. Milicz
40. Mirsk
41. Międzybórz
42. Międzylesie
43. Niemcza
44. Nowa Ruda
45. Nowogrodziec
46. Oborniki Śląskie
47. Oleśnica
48. Olszyna
49. Oława
50. Piechowice
51. Pieszyce
52. Pieńsk
53. Piława Górna
54. Polanica-Zdrój
55. Polkowice
56. Prochowice
57. Prusice
58. Przemków
59. Radków
60. Siechnice

61. Sobótka
62. Stronie Śląskie
63. Strzegom
64. Strzelin
65. Syców
66. Szczawno-Zdrój
67. Szczytna
68. Szklarska Poręba
69. Ścinawa
70. Środa Śląska
71. Świdnica
72. Świebodzice
73. Świeradów-Zdrój
74. Świerzawa
75. Trzebnica
76. Twardogóra
77. Wałbrzych
78. Wiązów
79. Wleń
80. Wojcieszów
81. Wołów
82. Wąsosz
83. Węgliniec
84. Zawidów
85. Zgorzelec
86. Ziębice
87. Ząbkowice Śląskie
88. Złotoryja
89. Złoty Stok
90. Żarów
91. Żmigród

Zobacz też: Miasta w Polsce (statystyki).

[edytuj] Demografia

Dane z 30 czerwca 2010 r.^[1]:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	2 877 121	100	1 498 844	52,1	1 378 277	47,9
powierzchnia	19 946,74 km²
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	144,24		75,14		69,09

[edytuj] Religia

Osobny artykuł: Struktury wyznaniowe w województwie dolnośląskim.

[edytuj] Gospodarka

W 2008 r. produkt krajowy brutto woj. dolnośląskiego wynosił 103,5 mld zł, co stanowiło 8,1% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 107,6% średniej krajowej, co plasowało dolnośląskie na 3. miejscu względem innych województw^[2].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. dolnośląskiego w 1. kwartale 2011 r. wynosiło 3455,20 zł, co lokowało je na 4. miejscu względem wszystkich województw^[3].

W końcu czerwca 2011 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 139,6 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 12,0% do aktywnych zawodowo^[4].

województwo miało wzrost PKB: w 2005 zanotowało wzrost o 7,8%; a rok później aż o 11,5%; w 2007 wzrost gospodarczy wyniósł 9,5% i kolejny rok był najwyższy w Polsce. Najlepiej rozwinięte są okolice Wrocławia oraz Lubina i Głogowa, najsłabiej zaś tereny w rejonie Wałbrzycha.^{[potrzebne źródło]}

W sąsiedztwie Wrocławia, w Biskupicach Podgórnych w gminie Kobierzyce, znajduje się wielka fabryka ekranów ciekłokrystalicznych holendersko-koreańskiego koncernu Philips-LG. Inwestycja kosztowała ponad 0,5 mld $, a wraz z przedsięwzięciami towarzyszącymi – ponad 1,0 mld $ i jest jak dotąd największą inwestycją zagraniczna w Polsce. Nakłady inwestycyjne w 2007 wyniosły 14,6 mld zł i stanowiły 9,5% całkowitych nakładów inwestycyjnych w kraju.^{[potrzebne źródło]}

Struktura zatrudnienia przedstawia się następująco: (2007) rolnictwo: 6,5% przemysł i budownictwo: 36,4% usługi: 57,1%^{[potrzebne źródło]}

Ze względu na bliskość granicy z Niemcami i Czechami województwo dolnośląskie odgrywa znaczącą rolę w handlu zagranicznym Polski. Przypada na nie 7,3% polskiego importu oraz 10,9% eksportu. Szczególnie duży udział odnotowuje w handlu z Niemcami, Czechami, Węgrami, Austrią i Słowacją. W zakresie eksportu z Niemcami i Czechami udział województwa dolnośląskiego wynosi 18%.^{[potrzebne źródło]}

[edytuj] Turystyka

W województwie znajdują się dwa parki narodowe

Karkonoski Park Narodowy będący jednocześnie rezerwatem biosfery UNESCO
Park Narodowy Gór Stołowych

dwanaście parków krajobrazowych

oraz wiele obszarów objętych programem Natura 2000.

Największym miastem jest Wrocław - stolica województwa i historyczna stolica całego Śląska. W mieście znajduje się Hala Stulecia wpisana na listę UNESCO oraz wiele innych zabytków i atrakcji turystycznych.

Na liście UNESCO znajdują się również Kościoły Pokoju w Świdnicy i Jaworze.

Województwo słynie z bardzo dużej liczby zamków i pałaców, sporo z nich znajduje się w Kotlinie Jeleniogórskiej. Poza Kotliną znajdują się: Pałac w Bagnie, Zamek w Bolkowie, Pałac w Bożkowie, Zamek w Chobieni, Zamek w Chocianowcu, Pałac w Chocianowie, Zamek Piastowski w Chojnowie, Zamek Cisy, Pałac w Chwalimierzu, Zamek w Czerninie Górnej. Zamek Czocha, Zamek w Gorzanowie, Zamek w Gościszowie, Zamek Grodno, Zamek Grodziec, Zamek Gryf, Zamek w Górze, Zamek Homole, Dwór w Janowicach Wielkich, Zamek w Jaworze, Pałac Jedlinka, Zamek w Jelczu-Laskowicach, Zamek Grodztwo w Kamiennej Górze, Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim, Zamek Karpień, Zamek w Karpnikach, Zamek w Kliczkowie, Pałac w Kraskowie, Pałac w Krobielowicach, Książ, Zamek Książąt Głogowskich, Pałac w Krzyżowej, Zamek Piastowski w Legnicy, Zamek Leśna, Zamek w Lipie, Zamek w Międzylesiu, Pałac klasycystyczny w Miliczu, Zamek Nowy Dwór, Zamek oleśnicki, Zamek Sobieskich w Oławie, Zamek Owiesno, Zamek w Płakowicach, Zamek Podskale, Zamek w Prochowicach, Zamek w Przystroniu, Zamek Quingenburg, Zamek Radosno, Zamek w Radłówce, Pałac w Radomierzycach, Zamek Rajsko, Zamek w Ratnie Dolnym, Zamek Rogowiec, Zamek w Rokitnicy, Pałac w Skale, Zamek Sobótka-Górka, Zamek Stary Książ, Pałac w Stolcu, Zamek w Stoszowicach, Zamek Szczerba, Zamek w Urazie, Zamek w Warcie Bolesławieckiej, Pałac w Warmątowicach, Zamek Wleń, Zamek Wojnowice, Zamek w Wołowie, Zamek w Ząbkowicach Śląskich, Zamek Kapitanowo w Ścinawce Średniej, Zamek w Świeciu, Zamek Świny, Zamek w Żmigrodzie.

Godne uwagi są też Twierdza Kłodzko, Twierdza Srebrnogórska, sztolnie kompleksu Riese, Wambierzyce, Legnickie Pole, Oleśnica Mała, Opactwo Cystersów w Lubiążu, Opactwo Cysterskie w Krzeszowie, Muzeum Górnictwa i Hutnictwa Złota w Złotym Stoku, Kopalnia Węgla Kamiennego Nowa Ruda, Świątynia Wang.

Duża rolę turystyczną w województwie odgrywają Sudety. Województwo posiada skocznię narciarską Orlinek.

Szlaki turystyczne:

[edytuj] Sport

Najbardziej znanym klubem sportowym województwa jest Śląsk Wrocław, sklasyfikowany na 9 miejscu w tabeli wszech czasów ekstraklasy.

[edytuj] Podział administracyjny

Osobny artykuł: Podział administracyjny województwa dolnośląskiego.

Portal:
Województwo dolnośląskie

Zamek książąt głogowskich w Głogowie

Zamek Piastowski w Legnicy

Zamek Książ w Wałbrzychu

Ewangelicko-Augsburski Kościół Wang w Karpaczu

miasta na prawach powiatu:

powiaty:

[edytuj] Transport

[edytuj] Transport drogowy

Drogi krajowe w województwie dolnośląskim^[5]^[6]
Droga	Trasa	Obecna długość w województwie [km]	Uwagi
3 E65	Świnoujście – Szczecin – Gorzów Wielkopolski – Zielona Góra – Polkowice – Lubin – Legnica – Bolków – Jelenia Góra – Jakuszyce – granica państwa	161,7 km
S3	Świnoujście – Goleniów – Szczecin A6 (węzeł "Rzęśnica") – ... – Szczecin A6 (węzeł "Klucz") – Parnica – Gorzów Wielkopolski – Zielona Góra – A4 (Legnica) – Bolków – Lubawka – granica państwa	?
A4 E40	granica państwa – Jędrzychowice – Krzyżowa – Legnica – Wrocław – Opole – Gliwice – Katowice – Kraków – Tarnów – Rzeszów – Korczowa – granica państwa	138,7
5	Świecie – Bydgoszcz – Gniezno – Poznań – Leszno – Wrocław – Bolków – Lubawka – granica państwa z Czechami	?
S5	A1 (Grudziądz) – Bydgoszcz – Poznań – Leszno – A8 (Wrocław)	?
8	granica państwa z Czechami – Kudowa-Zdrój – Kłodzko – Wrocław – Oleśnica – Syców – Kępno – Wieluń – Bełchatów – Piotrków Trybunalski – Rawa Mazowiecka – Warszawa – Radzymin – Wyszków – Ostrów Mazowiecka – Zambrów – Białystok – Augustów – Budzisko – granica państwa z Litwą	?
A8	autostradowa obwodnica Wrocławia na odcinku A4 – Psie Pole	22,4	cała w obrębie województwa
S8	Wrocław (Psie Pole) – Kępno – Sieradz – A1 (Łódź) – ... – A1 (Piotrków Trybunalski) – Rawa Mazowiecka – Warszawa – Ostrów Mazowiecka – Zambrów – Choroszcz S19	?
12	granica państwa z Niemcami – Łęknica – Drożów 3 – Głogów – Leszno – Jarocin – Kalisz – Sieradz – Piotrków Trybunalski – Sulejów – Radom – Zwoleń – Puławy – Lublin – Dorohusk – granica państwa z Ukrainą	?
15	Trzebnica – Milicz - Krotoszyn – Jarocin – Września – Gniezno – Strzelno – Inowrocław – Toruń – Ostróda	?
18	granica państwa – Olszyna – Golnice – Krzyżowa	?
A18	granica państwa – Olszyna – A4	?
25	Bobolice – Biały Bór – Człuchów – Bydgoszcz – Inowrocław – Strzelno – Konin – Kalisz – Ostrów Wielkopolski – Oleśnica	?	–
30	4 (węzeł "Zgorzelec") – Lubań – Gryfów Śląski – Pasiecznik – Jelenia Góra	67	cała w obrębie województwa
33	Kłodzko – Międzylesie – Boboszów – granica państwa	41	cała w obrębie województwa
34	Świebodzice – Dobromierz	?	–
35	granica państwa – Golińsk – Mieroszów – Wałbrzych – Świebodzice – Świdnica – Wrocław	88	cała w obrębie województwa
36	Prochowice – Lubin – Rawicz – Krotoszyn – Ostrów Wielkopolski	?
39	Łagiewniki – Strzelin – Brzeg – Namysłów – Kępno	?
46	Kłodzko – Nysa – Opole – Lubliniec – Częstochowa – Szczekociny	?	–
94	4 (węzeł "Zgorzelec") – Bolesławiec – Krzywa – Chojnów – Legnica – Prochowice – Wrocław – Brzeg – Opole – Strzelce Opolskie – Toszek – Pyskowice – Bytom – Będzin – Sosnowiec – Dąbrowa Górnicza – Olkusz – Kraków 7 – ... – Kraków 4 – Targowisko 4	?	–

[edytuj] Transport kolejowy

Największą stacją i węzłem kolejowym jest Wrocław Główny.

Bardzo ciekawa widokowo oraz pod względem inżynieryjnym i historycznym jest trasa Kolei Izerskiej. Także na innych trasach kolejowych w Sudetach znajdują się ciekawe obiekty inżynieryjne, np: Tunel pod Małym Wołowcem, Tunel pod Sajdakiem, Tunel w Świerkach, Czarny Most w Nowej Rudzie czy wiadukt w Ludwikowicach Kłodzkich.

[edytuj] linie kolejowe (normalnotorowe) czynne

Uwaga: długość linii i lata budowy podane kursywą dotyczą wyłącznie odcinka w granicach województwa dolnośląskiego

14 Łódź-Głogów-Forst (dł. 36,8 km; bud. w latach 1846-1858)
132 Bytom-Wrocław (dł. 29,3 km; bud. 1842-1856)
137 Katowice-Legnica (dł. 114,8 km; bud. 1844-1874)
143 Kalety-Wrocław (bud. 1868-1884)
181 Herby Nowe-Oleśnica (bud. 1871-1926)
271 Wrocław-Poznań (uruchomiona w październiku 1856)
273 Wrocław-Szczecin (bud. 1844-1877)
274 Wrocław-Görlitz (dł. 201,0 km; bud. 1842-1868)
275 Wrocław-Gubinek (bud. 1844-1875)
276 Wrocław-Lichkov (dł. 136,1 km; bud. 1871-1926)
277 Opole-Wrocław (uruchomiona w październiku 1909)
278 Węgliniec-Zgorzelec (dł. 26,1 km; bud. 1846-1847)
279 Lubań Śląski-Węgliniec (dł. 21,1 km; uruchomiona we wrześniu 1865)
281 Oleśnica-Chojnice (bud. 1875-1894)
282 Miłkowice-Jasień (bud. 1845-1900)
285 Wrocław-Jedlina-Zdrój (dł. 82,2 km; bud. 1884-1904)
286 Wałbrzych-Kłodzko
289 Legnica-Rudna Gwizdanów (dł. 39,1 km; bud. 1869-1871)
290 Mikułowa-Bogatynia (dł. 32,5 km; bud. 1875-1962)
291 Wałbrzych-Meziměstí
292 Jelcz-Wrocław (dł. 28,8 km; bud. 1912-1922)
295 Węgliniec-Horka (dł. 12,9 km; uruchomiona w czerwcu 1874)
308 Jelenia Góra-Kamienna Góra
311 Jelenia Góra-Jakuszyce
326 Wrocław-Trzebnica (dł. 19,7 km; uruchomiona w grudniu 1886)
349 Św. Katarzyna-Wrocław (dł. 18,8 km; uruchomiona w styczniu 2000, linia towarowa)
355 Ostrów Wlkp.-Grabowno Wielkie (bud. 1912-1922)

[edytuj] koleje wąskotorowe (nieczynne)

Zittau-Bogatynia Wąskotorowa-Heřmanicé 15,8 km; 750 mm; 1 tor; bud. 1884; rozebrana 2004
Przedkowice-Milicz Wąskotorowa-Sulmierzyce 23,1 km; 750 mm; 1 tor; bud. 1894; rozebrana 2004
Żmigród Wąskotorowa-Przedkowice 7,5 km; 750 mm; 1 tor; bud. 1894; rozebrana 2004
Trzebinia Gaj-Przedkowice 18,6 km; 750 mm; 1 tor; bud. 1895; rozebrana 2004
Wrocław Główny Wąskotorowa-Trzebinia Gaj 26,0 km; 750 mm; 1 tor; bud. 1898; rozebrana 1970
Kamieniec Ząbkowicki-Byczeń-Złoty Stok 11,8 km; 1000 mm; 1 tor; bud. 1900; normalnotorowa od 1911
Bogatynia Wąskotorowa-Turoszów Wąskotorowa 6,0 km; 750 mm; 1 tor; bud. 1910; rozebrana 2004