Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Województwo elbląskie | |
 Położenie na mapie kraju |
|
| Stolica |  Elbląg |
| Powierzchnia | 6103 km² |
| Populacja (1998) • liczba ludności • gęstość |
495 100 81,1 osób/km² |
| Tablice rejestracyjne | EL, EG, EB |
Województwo elbląskie – województwo w latach 1975-1998. Powstało na podstawie reformy podziału administracyjnego Polski dokonanego przez władze PRL. W wyniku tego z dotychczasowych 17 powstało 49 nowych województw, wśród nich także elbląskie. Stolicą województwa był Elbląg, największe miasto na tym terenie, ośrodek administracyjny i przemysłowy.
W aktualnym podziale administracyjnym teren byłego elbląskiego znalazł się w granicach województw: pomorskiego – część zachodnia i warmińsko-mazurskiego – część wschodnia.
Spis treści |
Województwo elbląskie było położone w północnej Polsce, graniczyło z[1]
Tereny województwa elbląskiego znajdowały się przed 1975 w województwie gdańskim i olsztyńskim.
Reforma administracyjna z 1999 podzieliła województwo niemal na dwie równe części pomiędzy województwa warmińsko-mazurskie i pomorskie. W województwie warmińsko-mazurskim wraz ze stolicą województwa Elblągiem znalazły się północno-wschodnie: Pasłęk, Braniewo, Orneta oraz południowo-wschodnie: Susz i Kisielickie, tereny dawnego regionu. Natomiast cześć zachodnia – pas powiatów nadwiślańskich: Kwidzyn, Sztum, Malbork, Nowy Dwór Gdański w tym obszar Żuław Wiślanych i cała morska linia brzegowa wraz z Mierzeją Wiślaną zostały przyłączone do województwa pomorskiego.
Przydzielenie Elbląga do województwa warmińsko-mazurskiego jest jedną z anomalii podziału administracyjnego z 1999, gdyż zarówno pod względem geograficznym (odległościowym), gospodarczym, jak i transportowym miasto to jest bliżej Gdańska niż Olsztyna. Podział ten jest podyktowany chęcią wzbogacenia znacznie biedniejszego rolniczego województwa warmińsko-mazurskiego[2].
Wg podziału na regiony fizycznogeograficzne Kondrackiego województwo elbląskie znajdowało się na terenie[3]:
Województwo elbląskie zajmowało powierzchnię 6103 km², miało 486 000 mieszkańców (z czego 62,3% w miastach). Średnia gęstość zaludnienia wynosiła 80 osób/km²
Ludność 31.12.1998
Elbląg – 129 782
Kwidzyn – 39 560
Malbork – 39 256
Braniewo – 18 865
Pasłęk – 12 516
Sztum – 10 930
Nowy Dwór Gdański – 10 462
Orneta – 9837
Prabuty – 8125
Dzierzgoń – 5653
Susz – 5600
Nowy Staw – 3896
Pieniężno – 2975
Tolkmicko – 2766
Frombork – 2528
Kisielice – 2222
Młynary – 1844
Krynica Morska – 1376| Rok | Ludność (w tys.) | Gęstość zaludnienia | Ludność miast (w tys.) | Odsetek ludności w miastach |
| 1975[4] | 422,7 | 69,26 | 227,2 | 53,8 |
| 1976[4] | 425,6 | 69,74 | 231,9 | 54,5 |
| 1977[4] | 430,1 | 70,47 | 237,1 | 55,1 |
| 1978[4] | 432,9 | 70,93 | 248,1 | 56,7 |
| 1979[4] | 437,1 | 71,62 | 252,5 | 56,7 |
| 1980[4] | 441,5 | 72,34 | 252,4 | 57,2 |
| 1981[5] | 446,4 | 73,14 | 257,2 | 57,6 |
| 1982[5] | 451,4 | 73,96 | 261,4 | 57,9 |
| 1983[5] | 457,8 | 75,01 | 265,7 | 58,0 |
| 1984[6] | 462,5 | 75,78 | 271,0 | 58,6 |
| 1985[6] | 466,6 | 76,45 | 274,0 | 58,7 |
| 1986[6] | 469,6 | 76,95 | 278,6 | 59,3 |
| 1987[6] | 472,2 | 77,37 | 282,3 | 59,8 |
| 1988[7] | 474,6 | 77,77 | 289,0 | 60,9 |
| 1989[7] | 476,5 | 78,08 | 292,4 | 61,4 |
| 1990[7] | 478,9 | 78,47 | 295,8 | 61,8 |
| 1991[7] | 481,0 | 78,81 | 300,2 | 62,4 |
| 1992[7] | 486,1 | 80 | 302,8 | 62,3 |
Województwo elbląskie w 1990 roku zostało podzielone na 4 rejony[8]:
Użytki rolne w latach 70. zajmowały 66% powierzchni województwa. Na terenie województwa znajdują się jedne z najżyźniejszych ziem w Polsce (Żuławy Wiślane) oraz obszary nie nadające się pod rolnictwo (Mierzeja Wiślana). Głównymi uprawami były pszenica, jęczmień, buraki cukrowe, rzepak oraz rośliny strączkowe. Średnie plony czterech zbóż z ha wynosiły 38q i były o 40% wyższe niż średnia krajowa. Na mniej urodzajnych ziemiach dominowała hodowla, zwłaszcza bydła i trzody chlewnej[1].
Ze względu na rozwinięte rolnictwo, rozbudował się przemysł rolno-spożywczy, szczególnie cukrownie, mleczarnie, rzeźnie, browary[1]. Po transformacji ustrojowej wiele z zakładów upadło lub znacznie ograniczyło produkcję.
Województwo elbląskie miało charakter przemysłowo – rolniczy[1]. Głównym ośrodkiem przemysłowym była stolica województwa, w której znajdował się jedyny znaczący w gospodarce krajowej okręg przemysłowy. Podstawową gałęzią przemysłu rozwiniętą w Elblągu był przemysł elektromaszynowy. Głównym produktem były turbiny i turbozespoły oraz urządzenia okrętowe produkowane głównie dla stoczni zlokalizowanych w Trójmieście. Dość duże znaczenie miały również przemysł odzieżowy, spożywczy i drzewno-papierniczy. W Elblągu działa Elektrociepłownia Elbląg, opalana węglem kamiennym. Jednakże produkcja prądu w Elblągu nie odgrywała większej roli w gospodarce kraju[9].
Drugim po Elblągu, znacznie mniejszym ośrodkiem przemysłowym był Kwidzyn, jeden z najważniejszych w Polsce ośrodków przemysłu papierniczego i drzewnego. Mniejszymi ośrodkami przemysłowymi były Malbork, Orneta, Pasłęk i Prabuty[1].
Teren województwa jest ubogi w zasoby naturalne. Występują w niewielkich ilościach iły nad Zalewem Wiślanym oraz torfy w okolicy Pasłęka. Jednakże górnictwo nie odgrywało większej roli w gospodarce zarówno województwa jak i gmin[1].
W 1950 konwencja genewska ustaliła przebieg dróg europejskich. Przez teren województwa elbląskiego przechodziła wówczas trasa E81 łącząca Gdańsk z Warszawą. Trasa ta odpowiadała polskiej drodze krajowej nr 10 Warszawa – Gdańsk[10]. Plany Rządu z 1985 uwzględniały przebudowę tej trasy do standardu drogi ekspresowej[11].
Według planu rządowego z 1993 miała powstać droga ekspresowa z Elbląga do granicy państwa w Grzechotkach[12].
Gęstość sieci kolejowej w województwie elbląskim w 1975 wynosiła 8,4 km na 100 km² i była wyższa niż średnia krajowa o 0,8 km. W 1989 gęstość sieci spadła do 8,1 i była tylko o 0,3 wyższa niż gęstość krajowa[13].
Województwo elbląskie było wśród nielicznych województw, w których wszystkie miasta były obsługiwane przez kolej[14].
Na terenie Żuław Wiślanych przez cały okres istnienia województwa elbląskiego działa Żuławska Kolej Dojazdowa. Z racji tego, że część lewobrzeżną (czyli tą leżącą na terenie województwa gdańskiego) zamknięto w 1974. To w latach 1975-1998 cała sieć znajdowała się w województwie elbląskim. Kolej przestała kursować w 1999, czyli już po reformie administracyjnej[15]. W 2002 reaktywowano przewozy turystyczne na niewielkim względem całości odcinku z Nowego Dworu do Sztutowa[16].
Województwo elbląskie było istotnym ośrodkiem w żegludze śródlądowej. Unikatowe na skalę światową urządzenia hydrotechniczne umieszczone na Kanale Elbląskim są tego najlepszym przykładem. Infrastrukturę wodną uzupełniają port morski w Elblągu i 3 małe porty (Tolkmicko, Frombork i Krynica Morska)
Województwo elbląskie nigdy nie posiadało infrastruktury lotniczej. Najbliższe lotniska międzynarodowe zlokalizowane są w Gdańsku Rębiechowie (Port lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy) 80 km i Warszawie Okęcie (Port Lotniczy im. Fryderyka Chopina) 300 km od Elbląga.
Na terenie województwa znajdują się jedynie:
Na terenie województwa w dwóch miastach działała komunikacja miejska: w Elblągu (tramwaje i autobusy) oraz w Malborku (autobusy). W latach 1975-1991 komunikacja miejska była organizowana przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Elblągu. WPK pełniło również funkcje przewoźnika w obu miastach. W 1991 WPK rozpadło się na spółki miejskie. W Elblągu w latach 1992-1993 doszło do kolejnych rozpadów w wyniku którego wydzielone zostały Zarząd Komunikacji Miejskiej w Elblągu zajmujący się organizacją przewozów. Oraz spółki zajmujące się tylko przewozem tramwajami i tylko przewozem autobusami[17].
|
|||||||
