Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Województwo pomorskie | |||
|
|||
 Województwo pomorskie na mapie I Rzeczypospolitej |
|||
| Nazwa łacińska | Palatinatus Pomeranensis | ||
| Istniało | 1466–1772 | ||
| Prowincja | wielkopolska | ||
| Stolica | Skarszewy | ||
| Sejmik | Starogard Gdański | ||
| Wojewoda | zobacz: wojewodowie pomorscy | ||
| Powierzchnia | 12 907 km² | ||
| Liczba powiatów | 8 | ||
| Liczba senatorów | 2 | ||
Województwo pomorskie – jednostka terytorialna Korony Królestwa Polskiego istniejąca w latach 1466–1772. Włączona do prowincji wielkopolskiej.
Spis treści |
Zygmunt Gloger ocenił, że województwo pomorskie obejmowało obszar o powierzchni ok. 300 mil kwadratowych (≈21 850 km²)[1].
Obejmowało ziemie historycznego Pomorza Gdańskiego na zachód od Wisły, opanowanego przez zakon krzyżacki w 1308 r.
Wschodnią granicą woj. pomorskiego była Wisła, która odgraniczała je od województw: malborskiego i chełmińskiego oraz pomiędzy nimi Pomezanii (należącej do Prus Książęcych). Woj. pomorskie na południu w okolicach Fordonia i Bydgoszczy graniczyło z woj. inowrocławskim. Na południowym zachodnie przebiegała granica w województwem kaliskim (w 1768 wydzielono z niego woj. gnieźnieńskie). Od zachodu i północnego zachodu przebiegała długa i łamana granica z Księstwem Pomorskim[1].
Utworzone przez Kazimierza Jagiellończyka w 1454 w wyniku inkorporacji Prus do Królestwa Polskiego. Ostatecznie zostało ukształtowane[potrzebne źródło] po II pokoju toruńskim w 1466, stając się częścią Prus Królewskich[potrzebne źródło].
W 1772 prawie całe województwo pomorskie znalazło się w granicach Królestwa Pruskiego, wchodząc w skład prowincji Prusy Zachodnie. W 1793 do Prus został przyłączony Gdańsk ze swoim terytorium. Większość terytorium województwa pomorskiego (bez Gdańska, który został Wolnym Miastem) powróciła do Polski w 1920 i wraz z województwem chełmińskim utworzyła nowe województwo pomorskie ze stolicą w Toruniu.
Obejmowało obszar 12 907 km²[potrzebne źródło] i dzieliło się na 8 powiatów:
W latach 1637–1657 w skład województwa pomorskiego wchodziły też ziemie lęborska i bytowska, które traktowano jako jeden, dziewiąty powiat.
W 1764 r. zreformowano system administracyjny Prus Królewskich. W woj. pomorskim miały znaleźć się powiaty: człuchowski, gdański, kościerski, mirachowski, nowski, pucki, skarszewski, świecki, tczewski, tucholski[1] oraz niezależne terytorium miasta Gdańska[potrzebne źródło]. Wobec I rozbioru Polski w 1772 reforma administracyjna nie zdążyła wejść w życie.
Herbem województwa pomorskiego był czerwony gryf na białym polu.
Przez długi okres województwo pomorskie nie posiadało wyraźnie wykształconego ośrodka administracyjnego. Największym miastem w województwie był Gdańsk (liczący w 1. poł. XVII w. ponad 70 tys. mieszkańców), ale nie został on stolicą z racji swej niezależności, którą zawdzięczał królewskim przywilejom i pozycji gospodarczej. Dopiero w 1613 nastąpiło połączenie funkcji starosty skarszewskiego i wojewody pomorskiego. Odtąd uznaje się Skarszewy za stolicę województwa pomorskiego[potrzebne źródło]. Na tamtejszym zamku rezydował wojewoda, tam obradował sąd ziemski i tam znajdowało się archiwum województwa.
|
||||||||||||||||
