| Województwo wielkopolskie | |||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
Województwo wielkopolskie na mapie Polski |
|||||||||||||||||||
| Siedziba wojewody Siedziba sejmiku |
|||||||||||||||||||
| Urząd Wojewódzki | Poznań, al. Niepodległości 16/18 |
||||||||||||||||||
| Wojewoda | Piotr Florek | ||||||||||||||||||
| Urząd Marszałkowski | Poznań, al. Niepodległości 18 |
||||||||||||||||||
| Marszałek | Marek Woźniak | ||||||||||||||||||
| Powierzchnia | 29 826,51 km² | ||||||||||||||||||
| Ludność | 3 419 426[1] mieszk. (2010) |
||||||||||||||||||
| Gęstość zaludnienia | 114[2] mieszk./km² | ||||||||||||||||||
| Urbanizacja | 55,9% | ||||||||||||||||||
| Tablica rejestracyjna | P | ||||||||||||||||||
| TERYT | 30 | ||||||||||||||||||
| Kod ISO | PL-WP | ||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
| Adres urzędu wojewódzkiego |
al. Niepodległości 16/18 61-713 Poznań |
||||||||||||||||||
| Wielkopolski Urząd Wojewódzki | |||||||||||||||||||
| Oficjalna strona województwa wielkopolskiego | |||||||||||||||||||
Województwo wielkopolskie – województwo utworzone w 1999 w środkowo-zachodniej Polsce, na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Południowowielkopolskiej, w dorzeczu środkowej Warty; dzieli się na 4 miasta na prawach powiatu, 31 powiatów i 226 gmin; siedzibą wojewody i władz samorządu województwa jest Poznań.
Województwo wielkopolskie zajmuje drugie miejsce w kraju pod względem powierzchni i trzecie pod względem liczby ludności.
Na obszarze województwa leży aglomeracja kalisko-ostrowska i aglomeracja poznańska oraz Kalisko-Ostrowski Okręg Przemysłowy, Konińskie Zagłębie Węgla Brunatnego i Poznański Okręg Przemysłowy.
Spis treści |
Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia województwa wynosiła 29 826,51 km², co stanowi 9,5% powierzchni Polski[3]. Wielkopolskie jest drugim co do powierzchni województwem w Polsce (po woj. mazowieckim).
Województwa wielkopolskiego nie można jednoznacznie utożsamiać z historyczną Wielkopolską, gdyż nie należą do niego m.in.:
W skład województwa wchodzą natomiast m.in.:
Sąsiednie województwa:
Województwo wielkopolskie utworzono 1 stycznia 1999 z województw poprzedniego podziału administracyjnego:
W województwie wielkopolskim jest 109 miast, w tym 4 miasta na prawach powiatu. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców (malejąco). Powierzchnia wg GUS z 31 grudnia 2009 roku. Pogrubionym drukiem zostały oznaczone miasta powiatowe.
| Herb | Miasto | Powiat | Ludność | Pow. (km2) |
Gęst. zal. (os./km²) |
|---|---|---|---|---|---|
| Poznań | m. na prawach powiatu | 554 221 | 261,85 | 2123 | |
| Kalisz | m. na prawach powiatu | 107 019 | 69,42 | 1542 | |
| Konin | m. na prawach powiatu | 79 516 | 82,2 | 969 | |
| Piła | pilski | 74 638 | 102,68 | 728 | |
| Ostrów Wielkopolski | ostrowski | 72 403 | 41,9 | 1728 | |
| Gniezno | gnieźnieński | 69 526 | 40,89 | 1713 | |
| Leszno | m. na prawach powiatu | 64 338 | 31,90 | 1999 | |
| Swarzędz | poznański | 30 487 | 8,58 | 3493 | |
| Krotoszyn | krotoszyński | 29 485 | 22,54 | 1309 | |
| Śrem | śremski | 29 895 | 12,37 | 2419 | |
| Luboń | poznański | 29 520 | 13,52 | 2230 | |
| Września | wrzesiński | 29 121 | 12,73 | 2289 | |
| Turek | turecki | 28 636 | 16,17 | 1774 | |
| Jarocin | jarociński | 26 024 | 14,64 | 1773 | |
| Wągrowiec | wągrowiecki | 25 060 | 17,83 | 1402 | |
| Kościan | kościański | 24 049 | 8,79 | 2736 | |
| Koło | kolski | 22 926 | 13,85 | 1658 | |
| Środa Wielkopolska | średzki | 22 103 | 17,98 | 1224 | |
| Rawicz | rawicki | 21 055 | 7,81 | 2694 | |
| Gostyń | gostyński | 20 491 | 10,71 | 1914 | |
| Chodzież | chodzieski | 19 498 | 12,77 | 1529 | |
| Szamotuły | szamotulski | 18 873 | 10,11 | 1862 | |
| Złotów | złotowski | 18 255 | 11,58 | 1576 | |
| Oborniki | obornicki | 17 972 | 14,08 | 1269 | |
| Pleszew | pleszewski | 17 604 | 13,14 | 1341 | |
| Trzcianka | czarnkowsko-trzcianiecki | 17 233 | 18,29 | 942 | |
| Nowy Tomyśl | nowotomyski | 14 952 | 5,2 | 2888 | |
| Kępno | kepiński | 14 702 | 7,79 | 1895 | |
| Ostrzeszów | ostrzeszowski | 14 413 | 12,13 | 1190 | |
| Grodzisk Wielkopolski | grodziski | 13 991 | 18,21 | 766 | |
| Słupca | słupecki | 13 945 | 10,31 | 1354 | |
| Wolsztyn | wolsztyński | 13 398 | 4,78 | 2808 | |
| Mosina | poznański | 12 418 | 13,78 | 900 | |
| Wronki | szamotulski | 11 461 | 5,81 | 1973 | |
| Czarnków | czarnkowsko-trzcianecki | 11 220 | 10,04 | 1118 | |
| Rogoźno | obornicki | 11 337 | 11,24 | 988 | |
| Międzychód | międzychodzki | 10 891 | 6,98 | 1564 | |
| Murowana Goślina | poznański | 10 318 | 7,18 | 1601 | |
| Puszczykowo | poznański | 9 602 | 16,11 | 594 | |
| Opalenica | nowotomyski | 9 330 | 6,42 | 1440 | |
| Kostrzyn | poznański | 8 993 | 8,03 | 1116 | |
| Pobiedziska | poznański | 8 693 | 8,96 | 968 | |
| Jastrowie | złotowski | 8 494 | 72,27 | 118 | |
| Witkowo | gnieźnieński | 7 944 | 8,30 | 956 | |
| Trzemeszno | gnieźnieński | 7 818 | 5,46 | 1436 | |
| Pniewy | szamotulski | 7 780 | 9,32 | 830 | |
| Kórnik | poznański | 7 215 | 6,08 | 1203 | |
| Zbąszyń | nowotomyski | 7 195 | 5,42 | 1326 | |
| Kłodawa | kolski | 6 702 | 4,32 | 1554 | |
| Koźmin Wielkopolski | krotoszyński | 6 671 | 5,89 | 1134 | |
| Krzyż Wielkopolski | czarnkowsko-trzcianecki | 6 300 | 5,83 | 1081 | |
| Buk | poznański | 6 105 | 2,96 | 2061 | |
| Sieraków | międzychodzki | 6 099 | 14,10 | 432 | |
| Wieleń | czarnkowsko-trzcianecki | 5 875 | 4,32 | 1366 | |
| Stęszew | poznański | 5 644 | 5,69 | 983 | |
| Śmigiel | kościański | 5 526 | 5,30 | 1044 | |
| Wyrzysk | pilski | 5 242 | 4,12 | 1270 | |
| Czempiń | kościański | 5 198 | 3,32 | 1565 | |
| Odolanów | ostrowski | 5 011 | 4,76 | 1054 | |
| Nowe Skalmierzyce | ostrowski | 4 948 | 1,58 | 3140 | |
| Zduny | krotoszyński | 4 501 | 6,14 | 725 | |
| Golina | koniński | 4 380 | 3,52 | 1246 | |
| Szamocin | chodzieski | 4 276 | 4,67 | 912 | |
| Kleczew | koniński | 4 230 | 6,68 | 629 | |
| Krobia | gostyński | 4 073 | 4,07 | 576 | |
| Skoki | wągrowiecki | 3 972 | 11,20 | 355 | |
| Okonek | złotowski | 3 867 | 20,03 | 193 | |
| Ujście | pilski | 3 878 | 5,78 | 669 | |
| Krajenka | złotowski | 3 684 | 3,76 | 979 | |
| Sompolno | koniński | 3 621 | 6,21 | 581 | |
| Miłosław | wrzesiński | 3 560 | 4,07 | 875 | |
| Gołańcz | wągrowiecki | 3 375 | 12,64 | 267 | |
| Tuliszków | turecki | 3 371 | 7,04 | 482 | |
| Nekla | wrzesiński | 3 351 | 19,79 | 342 | |
| Rakoniewice | grodziski | 3 322 | 3,37 | 977 | |
| Pyzdry | wrzesiński | 3 203 | 12,16 | 263 | |
| Ślesin | koniński | 3 182 | 7,18 | 443 | |
| Miejska Górka | rawicki | 3 169 | 3,14 | 1009 | |
| Kobylin | krotoszyński | 3 130 | 4,87 | 643 | |
| Łobżenica | pilski | 3 090 | 3,25 | 951 | |
| Margonin | chodzieski | 2 980 | 5,15 | 579 | |
| Zagórów | słupecki | 2 974 | 3,44 | 865 | |
| Bojanowo | rawicki | 2 960 | 2,34 | 1265 | |
| Lwówek | nowotomyski | 2 939 | 3,16 | 930 | |
| Poniec | gostyński | 2 849 | 3,48 | 819 | |
| Sulmierzyce | krotoszyński | 2 829 | 29,29 | 97 | |
| Książ Wielkopolski | śremski | 2 736 | 1,96 | 1396 | |
| Wysoka | pilski | 2 728 | 4,82 | 566 | |
| Rydzyna | leszczyński | 2 696 | 2,20 | 1225 | |
| Kłecko | gnieźnieński | 2 648 | 9,61 | 276 | |
| Czerniejewo | gnieźnieński | 2 612 | 10,20 | 256 | |
| Borek Wielkopolski | gostyński | 2 527 | 6,16 | 410 | |
| Rychwał | koniński | 2 370 | 9,70 | 244 | |
| Obrzycko | szamotulski | 2 226 | 3,74 | 589 | |
| Osieczna | leszczyński | 2 132 | 4,76 | 448 | |
| Żerków | jarociński | 2 127 | 2,03 | 1048 | |
| Raszków | ostrowski | 2 079 | 2,05 | 1014 | |
| Pogorzela | gostyński | 2 015 | 4,36 | 462 | |
| Dąbie | kolski | 2 003 | 8,86 | 226 | |
| Ostroróg | szamotulski | 1 984 | 1,25 | 1587 | |
| Grabów nad Prosną | ostrzeszowski | 1 960 | 2,58 | 760 | |
| Jutrosin | rawicki | 1 908 | 1,62 | 1178 | |
| Mikstat | ostrzeszowski | 1 832 | 2,49 | 736 | |
| Przedecz | kolski | 1 780 | 2,98 | 597 | |
| Wielichowo | grodziski | 1 736 | 1,24 | 1400 | |
| Krzywiń | kościański | 1 630 | 2,27 | 718 | |
| Stawiszyn | kaliski | 1 564 | 0,99 | 1580 | |
| Dolsk | śremski | 1 527 | 6,2 | 247 | |
| Dobra | turecki | 1 450 | 1,84 | 788 | |
| 1 912 830 | 1488,57 | 1285 |
W 2009 r. produkt krajowy brutto woj. wielkopolskiego wynosił 127,3 mld zł, co stanowiło 9,5% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 37,4 tys. zł (106,3% średniej krajowej), co plasowało wielkopolskie na 4. miejscu względem innych województw[4].
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. wielkopolskiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 3353,16 zł, co lokowało je na 6. miejscu względem wszystkich województw[5].
W końcu marca 2012 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 148,6 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 10,0% do aktywnych zawodowo[6].
W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. wielkopolskim wynosiła 103,8 mld zł, co stanowiło 10,5% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w wielkopolskim wynosiła 15,2 mld zł, co stanowiło 9,5% sprzedaży Polski[7].
Według danych z 31 grudnia 2010 r. województwo wielkopolskie miało 3 419 426 mieszkańców, co stanowiło 8,9% ludności Polski[8]. Wielkopolskie jest trzecim województwem pod względem liczby ludności w Polsce.
Dane z 31 grudnia 2007 r.[9]:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 3 419 426 | 100 | 1 760 667 | 51,49 | 1 658 759 | 48,51 |
| powierzchnia | 29 826,51 km² | |||||
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) |
114,64 | 59,3 | 55,61 | |||
Ludność powiatów (31.12.2009)[10]
| Herb | Powiat | Ludność | Pow. (km²) |
Gęst. zal. (os./km²) |
|---|---|---|---|---|
| Kalisz | 107 019 | 69,42 | 1541,6 | |
| Konin | 79 516 | 82,20 | 968,6 | |
| Leszno | 64 338 | 31,9 | 1999 | |
| Poznań | 554 221 | 261,85 | 2123,4 |
Rzeźba terenu województwa wielkopolskiego, warunki geologiczne i glebowe zostały ukształtowane przez dwa zlodowacenia:
Najwyższym wzniesieniem Wielkopolski jest Kobyla Góra (284 m n.p.m.) w paśmie Wzgórz Ostrzeszowskich, najniżej położony obszar w dolinie Warty u ujścia Noteci (21 m n.p.m.) w północno-zachodniej części regionu. Przeważają gleby bielicowe i rdzawe stanowiące 60% powierzchni oraz płowe i brunatne – 20%, pozostałe to głównie gleby obszarów podmokłych (opadowo-glejowe, glejobielicowe, murszowo-torfowe, mady rzeczne).
Powierzchnię około 800 tys. ha zajmują lasy, co stanowi 25,8% powierzchni całkowitej regionu.[potrzebne źródło]
Na pojezierzach w części północnej i środkowej regionu występuje ok. 800 jezior, w tym 58% o powierzchni do 10 ha i 8% o powierzchni powyżej 100 ha. Największy zbiornik naturalny Wielkopolski to Jezioro Powidzkie (1036 ha) na Pojezierzu Gnieźnieńskim.
Region wielkopolski leży w obrębie dorzecza Odry, przy czym 88% jego powierzchni odwadnia system cieków dorzecza Warty, a pozostałe 12% jest odwadniane przez systemy cieków Baryczy, Krzyckiego Rowu i Obrzycy. Jakość wód rzecznych jest w większości pozaklasowa, ale ich stan ulega stopniowej poprawie.
Głównymi mineralnymi surowcami energetycznymi Wielkopolski są węgiel brunatny, gaz ziemny, ropa naftowa i torf.[potrzebne źródło]
Złoża węgla brunatnego eksploatuje się w rejonie Konina, Turku i Koła (KWB „Konin” i KWB „Adamów”), są bazą dla przemysłu energetycznego (Zespół Elektrowni Pątnów-Adamów-Konin opalanej węglem brunatnym produkuje ponad 10% krajowej energii elektrycznej). Znaczne są też ilości złóż torfu, oblicza się, że jest ich 886 tys. ha o średniej miąższości 1,5 m. Odkryto złoża tego surowca o znaczeniu leczniczym – borowiny w Błażejewie, Ławicy i Mechnaczu. Ponadto bardzo duże pokłady węgla brunatnego zostały odkryte w okolicach Kościana. Jednak nie są one obecnie eksploatowane i prawdopodobnie ze względu na kosztowne przystosowanie tych terenów do budowy kopalni i konieczności przesiedlenia tysięcy ludzi nigdy nie będą.
Intensywnie eksploatuje się sól kamienną w kopalni soli w Kłodawie (około 20% krajowej produkcji). W Wapnie eksploatuje się bogate złoża gipsu.
Wielkopolska znajduje się pod wpływem oceanicznych mas powietrza, co wpływa na łagodność klimatu. Im dalej na wschód tym bardziej zaznacza się kontynentalizm klimatu. Obszar znajduje się w wielkopolsko-śląskiej dzielnicy rolniczo-klimatycznej. Średnia roczna temperatura wynosi ok. +8,2 °C, ku północy spada do +7,6 °C, a na krańcach południowych i zachodnich osiąga +8,5 °C. Liczba dni w roku z pokrywą śnieżną dochodzi do 57 dni w Kaliszu[potrzebne źródło].
Okres wegetacyjny należy do najdłuższych w Polsce. Na Nizinie Południowowielkopolskiej wynosi ok. 228 dni i na północ od Gniezna i Szamotuł zaczyna powoli spadać do 216 dni na krańcach północnych[potrzebne źródło].
Opady roczne wahają się od 500 do 550 mm. Jednak region zmaga się z deficytem opadów, zwłaszcza we wschodniej części województwa (okolice Słupcy, Kazimierza Biskupiego, Kleczewa) gdzie spada czasem zaledwie 450 mm opadów w roku, co grozi stepowieniem terenu. Przypuszczalnie jest to skutkiem wykarczowania lasów oraz eksploatacji kopalni węgla brunatnego. Liczba opadów wzrasta na północnych i południowych (Ostrów Wielkopolski, Ostrzeszów) krańcach Wielkopolski ponad 650 mm. Przeważają wiatry zachodnie[potrzebne źródło].
Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Wielkopolskiego, składający się z 39 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Poznań. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.
Organem administracji rządowej jest Wojewoda Wielkopolski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Poznań[11], gdzie znajduje się Wielkopolski Urząd Wojewódzki w Poznaniu. W ramach urzędu działają także 4 delegatury: w Kaliszu, Koninie, Lesznie i Pile.
Delegatury urzędu wojewódzkiego obejmują swoim zasięgiem działania[12]:
Stan na rok 2005:
Powierzchnia obszarów prawnie chronionych: 932,6 tys. ha (9,0% prawnie chronionej powierzchni kraju)
w tym obszary chronionego krajobrazu – 78,9% parki krajobrazowe – 18,5% parki narodowe – 0,9% rezerwaty przyrody – 0,6%
W Wielkopolsce krzyżuje się kilka szlaków komunikacyjnych. Przez Poznań i Konin przebiega trasa z Europy Zachodniej do Rosji. W kierunku południowym biegnie międzynarodowa trasa z Gdańska przez Poznań i Leszno do Pragi i dalej na południe Europy. Budowana jest tu autostrada A2, która będzie biegła od granicy zachodniej przez Poznań i Warszawę do Moskwy.
Głównymi węzłami kolejowymi są tutaj: Poznań, Piła i Ostrów Wielkopolski. Pomiędzy Warszawą a Berlinem kursują pociągi EuroCity, które zapewniają szybkie połączenie komunikacyjne pomiędzy Poznaniem a Berlinem. Trasa ta została jako pierwsza w Polsce, dostosowana do europejskiego systemu szybkich przewozów.
Planowana jest budowa linii szybkiej kolei Y łączącej Kalisz i Poznań z Łodzią, Warszawą i Wrocławiem.
W Poznaniu znajduje sie także port lotniczy Poznań-Ławica. Lotnisko pod względem dynamiki przewozu pasażerów plasuje się na drugim miejscu w kraju.
Duże lotnisko powojskowe z długim betonowym pasem startowym znajduje się w Pile. Planowane jest tutaj stworzenie lotniska towarowego, a w przyszłości także pasażerskiego. W Michałkowie położonym ok. 5 km na północ od Ostrowa Wielkopolskiego znajduje się lotnisko sportowe Aeroklubu Ostrowskiego. Lotnisko posiada krótki utwardzony pas oraz lądowisko trawiaste przez co mogą tam lądować tylko niewielkie samoloty. Małe samoloty mogą również lądować na lotnisku szybowcowym w Lesznie.
|
||||||||||
|
|||||||