Wojkowice

Wojkowice
Herb Wojkowic Flaga Wojkowic
Państwo	Polska
Województwo	śląskie
Powiat	będziński
Gmina	gmina miejska
Założono	XIV wiek
Prawa miejskie	1962
Burmistrz	Witold Kwiecień
Powierzchnia	12,77 km²
Ludność (2008) • liczba • gęstość	9 311 729,1 os./km²
Strefa numeracyjna	+48 32
Kod pocztowy	42-580
Tablice rejestracyjne	SBE
Położenie na mapie Polski Wojkowice
50°21′53″N 19°02′12″E
TERC (TERYT)	2243301031
Urząd miejski ul. Jana III Sobieskiego 290a 42-580 Wojkowice
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Wojkowice w Wikisłowniku
Strona internetowa

Park w Wojkowicach

 

Budynek mieszkalny w Wojkowicach

Wojkowice to miasto i gmina w Zagłębiu Dąbrowskim, w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, nad rzeką Brynicą. W latach 1975−1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego. Wojkowice sąsiadują: od północy i zachodu z gminą Bobrowniki (sołectwa: Rogoźnik, Bobrowniki), od wschodu z miastem Będzin (dzielnica Grodziec), od południa z miastem Siemianowice Śląskie (dzielnica Przełajka) oraz z miastem Piekary Śląskie (dzielnice: Dąbrówka Wielka i Brzozowice-Kamień).

Struktura powierzchni

Według danych z 2002 Wojkowice zajmują obszar 12,77 km² (3,47% powierzchni powiatu), w tym:

• użytki rolne: 61%
  • pola, łąki i nieużytki: 687 ha
  • sady: 86 ha
• użytki leśne: 2%
  • lasy: 64 ha
• inne: 440 ha.

Dzielnice

Obecna miejscowość Wojkowice powstała 31 grudnia 1961 z połączenia dwóch odrębnych miejscowości: z osiedla Wojkowice Komorne i gromady Żychcice, w skład której wchodziła również dzielnica Kamyce. Tymczasowo miejscowość zachowała status osiedla. Na mocy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów PRL z dnia 18 lipca 1962 Wojkowice otrzymały prawa miejskie.

Po czasach sprzed 1961 pozostały w Wojkowicach lokalne nazwy tak zwanych "kolonii" które trudno nazwać dzielnicami ze względu na bardzo mały obszar, które obejmowały, najczęściej ograniczający się do jednej lub kilku ulic. Tak w Wojkowicach Komornych wyróżniano następujące kolonie:

• Skrzynówek − od strony Strzyżowic, dzisiejsza ulica Długosza i Harcerska.
• Brzeziny − od strony cmentarza w Psarach, dzisiejsza ulica nosi tą samą nazwę.
• Łęg − od strony Grodźca, w dolinie potoku Wielonka. W tej dzielnicy znajdował się pierwszy kościół w Wojkowicach, pod wezwaniem św. Jana Nepomucena, rozebrany w latach 50. po wybudowaniu nowego kościoła, pod wezwaniem św. Antoniego z Padwy, usytuowanego bliżej centrum Wojkowic. Na granicach Łęgu znajdują się również dwa cmentarze: parafialny i komunalny, budynki Szkoły Podstawowej nr 1 oraz Ochotniczej Straży Pożarnej. Główną ulicą w ramach kolonii jest dzisiejsza ulica Paderewskiego prowadząca w stronę Czeladzi.
• II Kolonia − dzisiejsza ulica Głowackiego.
• I Kolonia − dzisiejsza ulica Sobieskiego na wysokości od Szkoły Podstawowej nr I do Parku Miejskiego. W obręb kolonii wchodziły: tzw. pola "Kowalówki" na których wybudowano kościół i plebanię Parafii św. Antoniego oraz tzw. "Giełda" – rejon skrzyżowania ulic Sobieskiego i Morcinka. Nazwa "Giełdy" wzięła się stąd w rejonie tym w dawnych Wojkowicach Komornych, znajdowało się najwięcej sklepów. Obecnie znajduje się tu również budynek dawnego Przedsiębiorstwa Las, w którym obecnie znajdują się: komisariat policji, Miejski Wydział Oświaty i Wychowania, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej oraz Centrum Młodzieżowe Tlen.
• Wydzierów oraz Kolonia Urzędnicza − nazwą Wydzierów nazwali mieszkańcy Wojkowic dzisiejsze osiedle Morcinka (dawniej zwane również Aleją Staszica), które wybudowane zostało na ziemiach, za które kopalnia budująca osiedle nie zapłaciła ich pierwotnym właścicielom należytej zapłaty (stąd przekonanie o "wydarciu" ziemi). Na terenie osiedla znajdowały się niegdyś Przedszkole nr 2 i żłobek - dziś budynek zdewastowany, Zakładowy Dom Kultury Jowisz, dziś w prywatnych rękach, filia biblioteki miejskiej - dziś przeniesiona do budynku gimnazjum oraz komisariat policji, dziś przeniesiony na ulicę Sobieskiego. Kolonią Urzędniczą nazywa się zespół zabytkowych willi (ulice: Zacisze, Kopalniana, Granitowa oraz część Sucharskiego), w których w czasach przedwojennych mieszkała kadra urzędnicza kopalni. Pomiędzy blokami stoją również budynki dawnej stołówki kopalnianej oraz górniczego ośrodka zdrowia, dziś nieużytkowane. Po wschodniej stronie kolonii znajdują się zabudowania dawnej Kopalni Węgla Kamiennego Jowisz, po zachodniej, dawnej Cementowni Saturn. Na południe znajduje się osiedle Sucharskiego (dawne Świerczewskiego), wybudowane w latach 50. dla pracowników cementowni.
• Krzyżówka − kolonii w północnej części miasta, przy granicy z Rogoźnikiem. Główną część kolonii stanowi osiedle domów robotniczych wybudowanych pod koniec lat 50. Tutaj znajduje się siedziba Spółdzielni Produkcyjnej Przyjaźń oraz w latach 90. wybudowana została tzw. Sala Królestwa – miejsce spotkań Świadków Jehowy.

Przed rokiem 1962 poszczególne miejscowości miały swoje części centralne, w których skupiało się życie administracyjne, społeczne, religijne i gospodarcze wsi. Tereny znajdujące się przy granicy obydwu miejscowości pozostały raczej niezabudowane i to właśnie tu skoncentrowane zostały wszystkie inwestycje miejskie prowadzone po 1962. W skład centralnej części miasta wchodzą:

• zabudowania obecnego Zakładu Karnego Wojkowice, rozbudowanego w latach 2004−2005 o Areszt Śledczy. Budynki, w których znajduje się więzienie wybudowane zostały przez okupacyjne wojska niemieckie w latach 40., z przeznaczeniem na obóz jeniecki. Po wojnie swoją siedzibę miała tu również jednostka wojskowa tzw. Korpusu Górniczego.
• osiedle Betony − nazwa pochodzi od budynków wybudowanych przed II wojną światową na potrzeby rozwijającego się przemysłu. W latach siedemdziesiątych stare "Betony" zostały zburzone a w tym samym miejscu wybudowano osiedle złożone z kilku bloków wybudowanych technologią wielkiej płyty oraz kilku mniejszych budynków, przeznaczonych pod zamieszkanie przez pracowników kopalni Jowisz. Przy osiedlu znajduje się również jedyne w mieście przedszkole, noszące imię Przyjaciół Bajek.
• Park miejski oddany do użytku w 1962 wraz z kompleksem sportowym. Przy parku znajduje się także w budynku dawnego Pałacu Ślubów główny budynek Urzędu Miasta Wojkowice. Częścią parku jest użytkowany w czasie plenerowych imprez kulturalnych amfiteatr. W skład kompleksu sportowego, obecnie w znacznej części zdewastowanego wchodzą: boiska sportowe (użytkowane przez Miejski Klub Sportowy Millenium) oraz zespół basenów wraz z budynkiem hotelowym (nieużytkowane).
• przy parku znajduje się spory plac służący jako przystanek i pętla autobusowa (nazwa przystanku: Wojkowice Park). Przy skrzyżowaniu ulic Sobieskiego i Pułaskiego wybudowano pod koniec lat 90. centrum usługowe z budynkiem poczty. Mieszkańcy Wojkowic nazywają tę okolicę po prostu "Końcem" dlatego, że właśnie tutaj przechodziła dawna granica pomiędzy ich miejscowością a Żychcicami.
• na północ od placu znajduję się najnowsze i największe osiedle mieszkaniowe Wojkowic imienia Józefa Plaka, wybudowane pod koniec lat 80. na terenach przed wojną należących do kościoła, stąd najstarsi mieszkańcy Wojkowic nazywają je "księżymi polami." Zamieszkuje je około 1400 mieszkańców, głównie ludności napływowej z różnych części Polski. Pod koniec lat 90. pojawił się pomysł wybudowania na skraju osiedla trzeciego kościoła w Wojkowicach. Pomysł ten, pomimo prób wskrzeszenia go przez przedstawicieli kościoła jeszcze po 2000, nie został zrealizowany.

Demografia

Liczba ludności i jej struktura wg płci

Według danych z 30 czerwca 2004 miasto miało 9531 mieszkańców.

Dane z 30 czerwca 2004:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	9531	100	5010	52,6	4521	47,4
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	746,4		392,3		354

Struktura wiekowa

• 1−14 lat: 14%
• 15−24 lat: 14,7%
• 25−44 lat: 29,9%
• 45−65 lat: 26,7%
• 65< lat : 14,7%
• Średnia wieku: 41 lat

Inne dane demograficzne

• Przyrost naturalny: -5,5%.
• Od 2005 miasto notuje wysokie saldo emigracji.

Historia

Wojkowice wzmiankowane były w 1271, a Żychcice już w 1254. W 1918 Wojkowice Komorne jako wioska aż do końca 1954 należały do gminy Bobrowniki. W 1926 podjęto próbę usamodzielnienia się administracyjnego (wieś liczyła 4 tys. mieszkańców), jednak petycja mieszkańców wniesiona do Wydziału Powiatowego Sejmiku Będzińskiego została odrzucona. 1 stycznia 1955 Wojkowice Komorne otrzymały status osiedla (wybory do Osiedlowej Rady Narodowej odbyły się 5 grudnia 1954). 31 grudnia 1961 do Wojkowic przyłączono gromadę Żychcice−Kamyce (o powierzchni 5,2 km²). Na mocy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 18 lipca 1962 osiedle otrzymało prawa miejskie pod nazwą Wojkowice. W lutym 1977 roku Wojkowice arbitralnie włączono do miasta Będzin. Jednak już 15 czerwca 1990 roku Osiedlowy Komitet Obywatelski w Wojkowicach przy Komitecie Obywatelskim Ziemi Będzińskiej w Będzinie, wystąpił do ówczesnego Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem o utworzenie samodzielnej gminy miejskiej. 24 września 1990 Sejmik Samorządowy Województwa Katowickiego podejmuje uchwałę przywrócenia samodzielności gminie miejskiej Wojkowice. Po wielu zabiegach i interwencjach Wojkowice ponownie zostały samodzielnym miastem 1 stycznia 1992 roku.

Gospodarka

Dawna KWK Jowisz

 

Ośrodek przemysłowy w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym (GOP):

• Kopalnia Węgla Kamiennego "Jowisz" (zlikwidowana)
• Cementownia "Saturn" (zlikwidowana)
• zakłady materiałów ogniotrwałych.

Transport

W odległości około 5 km od centrum miasta przebiega Droga Krajowa nr 94 Kraków−Wrocław (Międzynarodowa E40), a w odległości około 7,5 km przebiega Droga Krajowa nr 86 znana jako trasa Warszawa−Katowice (Droga międzynarodowa E75). Przez samo miasto przebiegała niegdyś linia kolejowa Tarnowskie Góry−Ząbkowice. Od roku 1957 istniała linia tramwajowa z Będzina do Wojkowic (potem przedłużona do Żychcic), zlikwidowana 31 marca 2006.

Sport

• "Górnik Wojkowice", w latach 1968−69 oraz 1973−75 grał w II lidze piłki nożnej.
• "Milenium Wojkowice" − grający w:
• 2002-2004 A Klasa Podokręgu Sosnowiec
• 2004-2006 Liga Okręgowa
• 2006-2008 IV Liga
• 2008-2011 Liga Okręgowa
• od 2011 A Klasa Podokręgu Sosnowiec

Oświata

• Szkoła podstawowa nr 1
• Szkoła podstawowa nr 3
• Gimnazjum
• Liceum Ogólnokształcące
• Technikum Architektury Krajobrazu.

Przypisy

• Miasto Wojkowice