Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Wojna Rzymu ze sprzymierzeńcami 91 p.n.e.-88 p.n.e. | |||||||||||||||||
 Plemiona italskie
|
|||||||||||||||||
| Czas | 91 p.n.e.-88 p.n.e. | ||||||||||||||||
| Miejsce | Italia | ||||||||||||||||
| Terytorium | Italia | ||||||||||||||||
| Wynik | zwycięstwo Rzymian | ||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
| Wojna Rzymu ze sprzymierzeńcami |
|---|
Wojna ze sprzymierzeńcami ( łac. bellum sociale, wojna italska, marsyjska) − toczony w latach 90-88 p.n.e. konflikt Rebubliki Rzymskiej z italskimi sprzymierzeńcami (socii). Były to jedne z najkrwawszych walk w dziejach Rzymu, których przegrana mogła oznaczać unicestwienie Imperium.
Spis treści |
Podbój Italii przez Rzymian w ciągu czwartego i trzeciego wieku p.n.e. zaowocował licznymi sojuszami, których warunki zależały od tego, czy zawarte zostały dobrowolnie, czy sprzymierzeńcy zostali do nich zmuszeni przez porażkę w wojnie. Sprzymierzeńcy, choć obciążeni obowiązkiem płacenia podatków i pomocy wojskowej (auxilia, w drugim wieku p.n.e. sprzymierzeńcy stanowili między połową a dwoma trzecimi rzymskiej armii), nie mieli jednak obywatelstwa rzymskiego. Rzym kontrolował również całkowicie ich politykę zagraniczną, zabraniając posiadania innych sojuszników poza nim samym. Państwa sprzymierzone zachowywały jednak pełnię odrębności ustrojowej. Projekty agrarne nie uwzględniały w podziale ziemi Italików, przewidując działki ager publicus jedynie obywatelom rzymskim. Prowadziło to do gwałtownego sprzeciwu sprzymierzeńców, którzy pragnęli uzyskania obywatelstwa rzymskiego, a zarazem pełni praw politycznych.
Iskrą zapalną do wybuchu powstania było zabójstwo Marka Liwiusza Druzusa, trybuna ludowego z 91 roku p.n.e. Projekty jego reform przewidywały między innymi nadanie praw obywatelskich wszystkim wolnym mieszkańcom Italii, a także podział wszystkich gruntów publicznych. Spotkały się one z ostrą opozycją rzymskich senatorów oraz ekwitów i nie doszły do skutku, a ich autor został zamordowany. Rozwścieczyło to większość sprzymierzeńców, którzy zawarli sojusz przeciwko Rzymowi.
Wojna ze sprzymierzeńcami rozpoczęła się w 90 roku p.n.e. zabójstwem prokonsula Gajusza Serwiliusza, a następnie rzezią pozostałych Rzymian w mieście Asculum. Powstanie szybko rozszerzyło się na całą południową i środkową Italię. Objęło ono jako pierwszych Marsów, potem Westynów, Picenów, Marrucynów, Pelignów, Osków, Samnitów, Lukanów, Frentanów. Wszystkie kolonie latyńskie z wyjątkiem Wenuzji pozostały wierne Rzymowi, tak jak Etruskowie, Umbrowie oraz miasta greckie na południu. Na czele koalicji Italików stanęli Q. Pompedius Silo z plemienia Marsów i C. Papius Mutilus z plemienia Samnitów. Sprzymierzeńcy stworzyli własną organizację państwową, którą nazwali Italią, łączącą zasady ustrojowe rzymskie, italskie i greckie. Ich stolicą stało się Corfinium (dzisiejsze Corfinio w Abruzji). Ustanowili 2 konsulów, 12 pretorów oraz 500-osobowy senat. By opłacić żołnierzy, bili własną monetę, która służyła propagandzie antyrzymskiej. Wyobrażano na niej między innymi byka, symbol Italików, tratującego rzymską wilczycę. Żołnierze sprzymierzeńców zdobyli doświadczenie podczas służby pomocniczej w armii rzymskiej w poprzednich latach. Armia powstańców liczyła ok. 100 tys. ludzi, Rzymianie wraz z wiernymi sojusznikami wystawili podobną ilość wojsk. Zmuszeni byli oni do rozproszenia wojsk w różnych częściach Italii. Dowództwo objęło dwóch ówczesnych konsulów - Publiusz Rutyliusz Lupus (wraz z legatami Gajuszem Mariuszem i Gnejuszem Pompejuszem Strabonem) na północy oraz Lucjusz Juliusz Cezar (z Lucjuszem Korneliuszem Sullą i Tytusem Didiuszem) na południu. Powstańcy również rozmieszczeni byli na północy (pod dowództwem Pompediusza Silona z plemienia Marsów) oraz południu (pod dowództwem Gajusza Papiusza Mutilusa z plemienia Samnitów).
Wydarzenia w 90 p.n.e.:
Wydarzenia w 89 p.n.e.:
Wydarzenia w 88 p.n.e.:
Wojna toczyłaby się z pewnością znacznie dłużej i mogłaby przybrać znacznie gorszy dla Rzymian obrót, gdyby nie poczynili oni ustepstw na rzecz sprzymierzeńców. Jeszcze w 90 roku p.n.e. Lucjusz Juliusz Cezar ustanowił Lex Iulia, dając dowódcom wiernych sprzymierzeńców władzę przyznawania obywatelstwa podległym im Italikom. Ugasiło to triumfalne nastroje buntowników i powstrzymało wahających się sojuszników od przejścia na stronę wroga. Jednak wobec przedłużających sie walk Rzymianie zmuszeni byli do dalszych ustępstw. W 89 p.n.e. ogłoszono Lex Plautia Papiria, przyznającą obywatelstwo wszystkim sprzymierzeńcom którzy w ciągu 60 dni złożą broń i wystosują podanie do pretora w tej sprawie.
Liczba obywateli wzrosła z 400 tys. sprzed wojny do 900 tys. Choć więc sprzymierzeńcy zostali pokonani w wojnie, stali się przez obywatelstwo równi Rzymianom. W praktyce ich prawa polityczne były ograniczone koniecznością osobistego stawiania się na głosowanie w Rzymie. Cenzorzy ograniczyli także nowym obywatelom możliwość zapisu tylko do 8 tribus (z obecnych 35), zmniejszając ich znaczenie polityczne, w obawie przed ich liczebnością, przeważającą starych obywateli Rzymu.
