Wojna radziecko-fińska 1941-1944

Wojna kontynuacyjna II wojna światowa, front wschodni
Finowie przekraczają murmańską linię kolejową (1941)
Czas	25 czerwca 1941 – 19 września 1944
Miejsce	Finlandia, Karelia i okolice Murmańska
Przyczyna	przymierze fińsko-niemieckie
Wynik	zwycięstwo ZSRR
Strony konfliktu Finlandia III Rzesza ZSRR Wielka Brytania Dowódcy Carl Gustaf Mannerheim Kliment Woroszyłow Leonid Goworow Siły 400 000 - 530 000 Finów 220 000 Niemców 900 000 – 1 500 000 Straty Fińskie: 63 204 zabitych lub zaginionych 158 000 rannych 939 cywilów zabitych w nalotach powietrznych 190 cywilów zabitych przez radzieckich partyzantów 2337-3500 pojmanych Niemieckie: 14 000 zabitych lub zaginionych 37 000 rannych 200 000 zabitych lub zaginionych 385 000 rannych 64 000 pojmanych 4000 - 7000 zabitych cywili
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Wojna radziecko-fińska 1941-1944 – wojna, zwana również wojną kontynuacyjną (fin. jatkosota), tocząca się w okresie od 25 czerwca 1941 do 4 września 1944.

Lipiec 1941

Grudzień 1941

Rok 1942

Po ataku radzieckiego lotnictwa na lotniska i miasta Finlandii w dniach 25-26 czerwca 1941, państwo to wypowiedziało Związkowi Radzieckiemu wojnę i przyłączyło się do niemieckiej inwazji na ZSRR, mając na celu odzyskanie terenów utraconych rok wcześniej na skutek wojny zimowej. Zadanie to udało się wojskom fińskim (w sile 16 dywizji piechoty, 2 dywizji strzelców oraz 1 brygady kawalerii pancernej) zrealizować do końca sierpnia 1941, ale na niektórych odcinkach frontu kontynuowały one ofensywę i wdarły się na terytorium radzieckie. Finlandia przystąpiła też do paktu antykominternowskiego (25 listopada 1941), a także udostępniła III Rzeszy północną część swego terytorium, skąd siły niemieckie prowadziły nieudaną ofensywę w kierunku Murmańska (Operacja Silberfuchs).

Fińskie natarcie na Przesmyku Karelskim w kierunku Leningradu zostało wstrzymane we wrześniu, jednak we Wschodniej Karelii ofensywa była kontynuowana do 6 grudnia 1941. Finowie dotarli tam aż do jeziora Onega i rzeki Swir, po czym front ustabilizował się na następne dwa i pół roku, do czerwca 1944. W dniu zakończenia fińskiej ofensywy - 6 grudnia 1941 - fiński parlament podjął uroczystą uchwałę o zjednoczeniu wyzwolonych ziem z Finlandią, natomiast zdobytym terytoriom rosyjskim (to jest nie należącym do Finlandii przed wybuchem wojny zimowej) nadano status okupacyjny. Jednocześnie rozpoczęto demobilizację - do wiosny 1942 180 tysięcy żołnierzy wróciło do domów.

Zmianę sytuacji przyniosła Operacja Karelska, przeprowadzona w lecie 1944 przez Armię Czerwoną. W jej wyniku Finowie zostali wyparci z Linii Mannerheima oraz portu Viipuri. Wojska radzieckie nie przełamały jednak całkowicie obrony i nie weszły w przestrzeń operacyjną Finlandii. W wyniku otwarcia Drugiego Frontu przez aliantów zachodnich Stalin zaczął wycofywać jednostki z kierunku północnego aby użyć ich na kierunku strategicznie ważniejszego natarcia w Polsce i Niemczech a Finowie zostali zmuszeni do podpisania zawieszenia broni (4 września), a wkrótce potem rozejmu (19 września). Następnie wskutek nacisków ze strony radzieckiej Finlandia podjęła działania przeciw wojskom niemieckim w Laponii (wojna lapońska).

Wojna kontynuacyjna formalnie zakończyła się traktatem paryskim, podpisanym 10 lutego 1947, w którym potwierdzono radzieckie zdobycze terytorialne z 1940. Ponadto Finlandia utraciła na rzecz ZSRR kolejne tereny (okolice Petsamo) oraz flotę wojenną, zgodziła się na limity we własnej armii, dzierżawę półwyspu Porkkala na 50 lat i spłatę odszkodowań wojennych.

Wojna w filmie

O tzw. wojnie kontynuacyjnej powstało jedno dzieło w kinematografii fińskiej: "Tali-Ihantala 1944" z 2007 w reż. Åkego Lindmana.

Motyw wojen sowiecko-fińskich z lat 1939-1940 i 1941-1944 porusza także rosyjski film z 2002 pt.: "Kukułka" (Кукушка) w reż. Aleksandra Rogożkina.

Bibliografia

• Tadeusz Konecki, Skandynawia w drugiej wojnie światowej, Wydawnictwo "Książka i Wiedza", Warszawa 2003.
• Mark Sołonin, 25 czerwca. Głupota czy agresja?, Wydawnictwo Rebis, Poznań 2011.