Kalendarium II wojny światowej – Europa

Kalendarium II wojny światowej – Europa

1939

• 19 marca – podpisano polsko-francuski protokół przewidujący pomoc wojskową Francji w przypadku ataku Niemiec na Polskę: lotniczą natychmiast, sił lądowych w 15. dniu wojny. Zobowiązanie to zostało zrealizowane we wrześniu tego samego roku tylko w sferze formalnej.
• 7 kwietnia – wojska włoskie pod dowództwem Benita Mussoliniego wkroczyły do Albanii. Aby zaspokoić swoje apetyty kolonialne i nie zostać w tyle za Adolfem Hitlerem, Benito Mussolini rozpoczął okupację Albanii.
• 23 sierpnia – zawarcie w Moskwie paktu Ribbentrop-Mołotow z tajnym protokołem o podziale stref wpływów w Europie Środkowo-Wschodniej pomiędzy III Rzeszę a ZSRR. Pakt rozpoczynał współpracę (w tym wojskową) obu państw i umożliwiał Niemcom agresję na Polskę.
• 1 września – III Rzesza atakiem Wehrmachtu na terytorium Polski i Wolnego Miasta Gdańska rozpoczęła agresję na Polskę bez wymaganego prawem międzynarodowym wypowiedzenia wojny.
• 3 września
  • Francja, Wielka Brytania (oraz członkowie Brytyjskiej Wspólnoty Narodów: Australia, Nowa Zelandia i Indie) wypowiedziały III Rzeszy wojnę.
  • niemiecki U-Boot U-30 zatopił brytyjski statek pasażerski „Athenia”.
• 4 września – W Paryżu podpisano układ interpretacyjny do sojuszu polsko-francuskiego z marca, zapowiadający uderzenie armii francuskiej pełnymi siłami w ciągu 15 dni.
• 6 września
  • wojska francuskie rozpoczęły siłami 12 dywizji ofensywę w rejonie Saarbrücken, na przedpolu Linii Zygfryda. Ofensywa trwała do 12 września 1939
  • Związek Południowej Afryki wypowiedział wojnę Niemcom.
• 10 września – Kanada wypowiedziała wojnę Niemcom.
• 12 września – we francuskim miasteczku Abbeville odbyła się tajna narada premierów i dowódców wojskowych Wielkiej Brytanii i Francji, na której zdecydowano, że nie zostaną podjęte żadne poważniejsze działania w celu odciążenia samotnie walczącej Polski. Francuzi przyjęli postawę wyczekującą. Rozpoczęła się tzw. „dziwna wojna” (niem.sitzkrieg – wojna siedząca). Było to złamaniem pisemnych zobowiązań sojuszniczych Francji i Wielkiej Brytanii wobec Polski, zobowiązujących do ofensywy powietrznej przeciw III Rzeszy z chwilą przystąpienia do wojny i do pełnej ofensywy lądowej w 15. dniu od rozpoczęcia mobilizacji przez Francję.
• 17 września
  • ZSRR w nocie skierowanej do ambasadora RP w Moskwie stwierdził „zaprzestanie istnienia państwa polskiego”. Równolegle rozpoczęła się agresja ZSRR na Polskę – atak Armii Czerwonej na oddziały Wojska Polskiego a lotnictwa sowieckiego na wojsko i ludność cywilną. Późnym wieczorem Prezydent i Rząd RP przekroczyli granicę polsko-rumuńską wobec zbliżania się czołgów sowieckich. Przed opuszczeniem terytorium Polski Prezydent RP wydał odezwę do narodu.
  • niemiecki U-Boot U-29 zatopił brytyjski lotniskowiec HMS „Courageous”
• 18 września – w nocy Wódz Naczelny marszałek Edward Śmigły-Rydz przekroczył granicę polsko-rumuńską.
• 28 września
  • Skapitulowała stolica Polski, Warszawa.
  • Ministrowie spraw zagranicznych III Rzeszy Joachim von Ribbentrop i Związku Radzieckiego Wiaczesław Mołotow podpisali w Moskwie układ o granicach i przyjaźni z tajnymi protokołami. Jeden z protokołów przewidywał współpracę w zwalczaniu polskiej działalności niepodległościowej.
• 30 września – niemiecki pancernik Admiral Graf Spee zatopił brytyjski statek pasażerski Clement.
• 6 października
  • weszło w życie porozumienie kapitulacyjne ostatniego zwartego ugrupowania Wojska Polskiego – SGO „Polesie”. Koniec walk wojsk regularnych w kampanii wrześniowej.
  • w przemówieniu w Reichstagu Adolf Hitler zaproponował publicznie pokój Francji i Wielkiej Brytanii pod warunkiem uznania podziału Polski przez Niemcy i ZSRR.
• 12 października – w przemówieniu w Izbie Gmin Neville Chamberlain oficjalnie odrzucił propozycję Hitlera.
• 14 października – w głównej bazie Royal Navy w Scapa Flow, po storpedowaniu przez niemiecki okręt podwodny U-47, zatonął pancernik HMS Royal Oak. Zginęło 833 spośród 1234 członków załogi.
• 18 października – na podstawie wymuszonych paktów o wzajemnej pomocy Armia Czerwona wkroczyła do Estonii.
• 7 listopada – Władysław Sikorski mianowany Naczelnym Wodzem i Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych.
• 8 listopada
  • w Monachium miał miejsce nieudany zamach bombowy na Adolfa Hitlera.
  • z holenderskiego miasteczka Venlo nad granicą z Niemcami, po zwabieniu podstępem, zostali uprowadzeni przez funkcjonariuszy niemieckiej służby bezpieczeństwa Sicherheitsdienst dwaj wysocy oficerowie brytyjskiego wywiadu MI6: kpt. S. Payne Best oraz mjr H. R. Stevens.
• 19 listopada – dokonano oblotu ciężkiego bombowca Heinkel He 177.
• 22 listopada – Rząd RP na uchodźstwie przeniósł się z Paryża do Angers.
• 23 listopada – Brytyjski krążownik HMS Rawalpindi został zatopiony na północnym Atlantyku przez niemieckie pancerniki Scharnhorst i Gneisenau; zginęło 279 członków załogi.
• 26 listopada – po ostrzelaniu przez artylerię sowiecką radzieckiej wioski Mainila i obarczeniu tym faktem Finlandii rząd ZSRR wypowiedział Finlandii pakt o nieagresji. Sowieci zażądali od Finów wycofania się na odległość 25 km od granicy – opuszczenia linii fortyfikacji Linii Mannerheima.
• 30 listopada – ZSRR bez wypowiedzenia wojny zaatakował Finlandię. Rozpoczęła się wojna zimowa.
• 3 grudnia – brytyjski bombowiec zbombardował po raz pierwszy terytorium Niemiec, zrzucając bombę na wyspę Helgoland.
• 9 grudnia – prezydent Władysław Raczkiewicz powołał we Francji Radę Narodową Rzeczypospolitej Polskiej.
• 7 grudnia – wojna radziecko-fińska: rozpoczęła się bitwa pod Suomussalmi.
• 12 grudnia – wojna radziecko-fińska: zwycięstwo wojsk fińskich w bitwie koło Tolvajärvi.
• 27-28 grudnia – wojna radziecko-fińska: wojska fińskie, wykorzystując nieprzygotowanie Rosjan do prowadzenia działań wojennych zimą oraz częste błędy taktyczne, zniszczyły 2 dywizje piechoty oraz jedną zmechanizowaną.

1940

• 1 stycznia – w Wielkiej Brytanii ogłoszono powszechną mobilizację.
• 4 stycznia – w Paryżu podpisano polsko-francuski układ wojskowy o odtworzeniu we Francji Polskich Sił Zbrojnych. Podpisali go premierzy obu krajów – gen. Władysław Sikorski oraz Édouard Daladier.
• 13 stycznia – w Belgii w związku z przejęciem przez aliantów niemieckich planów inwazji będących kopią planu Schlieffena została ogłoszona powszechna mobilizacja. Niemcy dowiedzieli się o tym i wycofali swoje jednostki do koszar.
• 15 stycznia – wojna radziecko-fińska: wojska sowieckie rozpoczęły bombardowanie pozycji fińskich w pobliżu miejscowości Summa. Trwało ono do końca miesiąca.
• 24 stycznia – Marszałek III Rzeszy Hermann Göring powierzył Reinhardowi Heydrichowi „rozwiązanie problemu żydowskiego za pomocą ewakuacji bądź przymusowej emigracji”.
• 11 lutego – wojna radziecko-fińska: rozpoczęły się walki radziecko-fińskie na linii Mannerheima.
• 12 lutego – III Rzesza i Związek Radziecki zawarły umowę handlową.
• 16 lutego – Brytyjczycy odbili jeńców z okrętu „Altmark” na wodach neutralnej Norwegii.
• 1 marca – Hitler wydał rozporządzenie w sprawie przygotowania inwazji na Norwegię.
• 5 marca – Biuro Polityczne KC WKP(b) podjęło decyzję o wymordowaniu ok. 25. tysięcy polskich jeńców wojennych.
• 12 marca – podpisano porozumienie pokojowe pomiędzy Związkiem Radzieckim a Finlandią, kończące wojnę zimową, w wyniku którego Finlandia straciła ok. 10% swojego terytorium.
• 26 marca – Hitler podjął decyzję o rozpoczęciu ofensywy na Zachodzie natychmiast po operacji w Norwegii.
• 3 kwietnia – rozpoczęły się masowe egzekucje polskich jeńców wojennych z obozów sowieckich w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku.
• 8 kwietnia – u wybrzeży Norwegii polski okręt podwodny ORP Orzeł zatopił niemiecki statek Rio de Janeiro.
• 9 kwietnia
  • Niemcy zaatakowali Danię i Norwegię (operacja „Weserübung”); Dania skapitulowała.
  • Niemcy opanowali port Narwik w północnej części Norwegii oraz inne porty, w tym stolicę Oslo.
• 10 kwietnia – pierwsza bitwa morska pod Narwikiem.
• 13 kwietnia – druga bitwa morska pod Narwikiem.
• 14 kwietnia – pod Narwikiem wylądowały brytyjsko-francusko-polskie siły ekspedycyjne.
• 15 kwietnia – dokonano desantu oddziałów sprzymierzonych pod Narwikiem.
• 30 kwietnia – armia norweska skapitulowała w południowej części Norwegii.
• 3 maja – polska załoga przejęła od Wielkiej Brytanii niszczyciel ORP Garland.
• 4 maja – pod Narwikiem zatonął polski niszczyciel ORP Grom, zatopiony przez samoloty niemieckie (zginęło 59 członków załogi).
• 10 maja
  • Niemcy zaatakowali Francję, Belgię, Holandię i Luksemburg.
  • nowym premierem Wielkiej Brytanii, po dymisji Chamberlaina, został Winston Churchill.
  • wojska brytyjskie wkroczyły na Islandię.
• 12 maja – rozpoczęła się Bitwa o Afsluitdijk.
• 13 maja – rozpoczęła się bitwa nad Mozą.
• 14 maja
  • kapitulacja armii holenderskiej.
  • w Norwegii został zatopiony przez niemieckie lotnictwo statek pasażerski MS Chrobry.
  • zakończyła się Bitwa o Afsluitdijk.
• 14-15 maja – wojska niemieckie sforsowały Mozę.
• 19 maja – Niemcy osiągnęli brzeg Kanału La Manche i odcięli główne siły sprzymierzonych we Flandrii.
• 20 maja – pierwszy transport (30 niemieckich więźniów kryminalnych) do obozu Auschwitz-Birkenau
• 23 maja – po raz ostatni nawiązano kontakt z okrętem podwodnym ORP Orzeł. Okręt wyszedł tego dnia w swój ostatni rejs, z którego nie powrócił. Zatonął na Morzu Północnym, prawdopodobnie 25 maja.
• 26 maja – rozpoczęła się ewakuacja wojsk alianckich z Dunkierki – operacja Dynamo.
• 28 maja
  • wojska francusko-brytyjskie i polskie (Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich) gen. Szyszko-Bohusza po ciężkich walkach z wojskami niemieckimi zdobyły Narwik.
  • kapitulacja armii belgijskiej.
• 3 czerwca – Paryż został zbombardowany przez Luftwaffe.
• 4 czerwca
  • zakończyła się ewakuacja brytyjskiego korpusu ekspedycyjnego z Dunkierki.
  • rozpoczęła się ewakuacja wojsk alianckich z Norwegii.
• 5 czerwca – wojska niemieckie przełamały front na linii rzek Somma i Aisne.
• 6 czerwca – zakończyła się ewakuacja wojsk brytyjskich i francuskich z Dunkierki do Wielkiej Brytanii.
• 8 czerwca – okręt podwodny ORP Orzeł nie powrócił planowo do brytyjskiego portu, został uznany za stracony 11 czerwca.
• 10 czerwca
  • Włochy wypowiedziały wojnę Francji i Wielkiej Brytanii.
  • Skapitulowała Norwegia, wojska alianckie wycofały się z Norwegii.
• 11 czerwca
  • Włosi rozpoczęli natarcie na Francję przez Alpy.
  • kampania śródziemnomorska: Włosi zbombardowali Maltę.
  • ORP „Orzeł” został uznany za utracony.
• 14 czerwca
  • Armia Czerwona rozpoczęła okupację wojskową Litwy (aneksja przez ZSRR – sierpień 1940.)
  • Wojska niemieckie zajęły Paryż.
• 17 czerwca – Armia Czerwona rozpoczęła okupację wojskową Łotwy i Estonii (aneksja przez ZSRR sierpień 1940).
• 22 czerwca – podpisano zawieszenie broni między Niemcami a Francją – w praktyce była to kapitulacja Francji.
• 25 czerwca – weszło w życie zawieszenie broni między Niemcami a Francją. Niemcy rozpoczęły okupację północnej i zachodniej części Francji. W części nieokupowanej utworzono tzw. Państwo Francuskie z rządem w Vichy.
• 30 czerwca – wojska niemieckie rozpoczęły okupację brytyjskich wysp Wysp Normandzkich na Kanale La Manche.
• 2 lipca – Hitler wydał rozkaz opracowania planu uderzenia na Wyspy Brytyjskie (operacja „Seelöwe”).
• 3 lipca
  • Wilno wraz z całą Litwą zostało wcielone siłą do ZSRR.
  • brytyjska marynarka wojenna przeprowadziła akcję przejęcia lub zniszczenia francuskich okrętów wojennych w portach brytyjskich i śródziemnomorskich, po kapitulacji Francji.
• 5 lipca – Wielka Brytania i francuski rząd Vichy zerwały stosunki dyplomatyczne.
• 9 lipca – nierozstrzygnięta włosko-brytyjska bitwa koło przylądka Stilo.
• 10 lipca
  • niemieckie lotnictwo rozpoczęło naloty bombowe na cele wojskowe w południowej Anglii i na brytyjskie konwoje na Kanale La Manche. Rozpoczęła się bitwa o Anglię.
  • zebrane w Tuluzie Zgromadzenie Narodowe Republiki (Senat i Izba Deputowanych łącznie), z pominięciem Prezydenta Republiki Alberta Lebrun udzieliło nadzwyczajnych pełnomocnictw premierowi, marszałkowi Pétain, który na ich podstawie ogłosił się „głową państwa francuskiego” („L' État Français”).
• 19 lipca – zwycięstwo aliantów w starciu z dwoma krążownikami włoskimi koło przylądka Spatha.
• 2 sierpnia – bitwa o Anglię: sformowano Dywizjon 303.
• 5 sierpnia – Łotwa została włączona do ZSRR.
• 8 sierpnia – rozpoczęła się druga faza bitwy o Anglię.
• 13 sierpnia – Niemcy rozpoczęli powietrzny atak na Anglię (operacja „Adler”).
• 7 września – bitwa o Anglię: potężne bombardowanie Londynu z udziałem tysiąca niemieckich samolotów; zginęło 450 osób, 1600 zostało rannych.
• 13 września – niemieckie bomby zniszczyły pałac Buckingham w Londynie.
• 15 września – kulminacyjny dzień bitwy o Anglię. Rekord zestrzeleń polskich pilotów: 26 niemieckich samolotów w ciągu jednego dnia.
• 17 września – Hitler odwołał inwazję na Wielką Brytanię.
• 27 września – Niemcy, Włochy i Japonia podpisały trójstronne porozumienie wojskowe (tzw. pakt trzech lub pakt berliński).
• 18-19 października – niemieckie okręty podwodne zatopiły 28 statków, z płynących do Wielkiej Brytanii konwojów SC-7 i HX-79.
• 28 października
  • wojna włosko-grecka: Włochy zaatakowały Grecję. Atak był przeprowadzony z terytorium Albanii.
  • u wybrzeży Irlandii zatonął po niemieckim ataku torpedowym brytyjski liniowiec pasażerski RMS Empress of Britain.
• 31 października – zakończyła się bitwa o Anglię.
• 11/12 listopada – nocny lotniczy atak na Tarent.
• 14 listopada
  • Grecy przeszli do ofensywy i wyparłszy Włochów z własnego terytorium wkroczyli do Albanii.
  • bitwa o Anglię: ciężkie bombardowanie Coventry.
• 16 listopada – w odwecie za zbombardowanie Coventry dwa dni wcześniej, samoloty RAF dokonały nalotu na Hamburg.
• 27 listopada – bitwa morska koło przylądka Spartivento zakończona zwycięstwem marynarki brytyjskiej nad włoską.
• 13 grudnia – Marcel Déat założył w Paryżu kolaboracyjne, faszystowskie Zgromadzenie Narodowo-Ludowe (RNP).
• 15 grudnia – marszałek Edward Śmigły-Rydz zbiegł z miejsca internowania w rumuńskim Dragoslavele i udał się na Węgry.
• 18 grudnia – Adolf Hitler zatwierdził plan ataku na ZSRR ("Plan Barbarossa").
• 22/23 grudnia i 23/24 grudnia – 684 osoby zginęły, a 2364 zostały ranne, w wyniku dwóch nocnych nalotów Luftwaffe na Manchester.
• 29 grudnia – bitwa o Anglię: Luftwaffe dokonała nalotu na Londyn z wykorzystaniem bomb zapalających, co wywołało największy pożar miasta od 1666 roku.

1941

• 4 stycznia – bitwa o Anglię: najcięższe, dwunastogodzinne bombardowanie Bristolu.
• 21 stycznia – nieudany zamach stanu Żelaznej Gwardii w Rumunii.
• 1 marca – Bułgaria przystąpiła do paktu trzech.
• 25 marca – Jugosławia przystąpiła do paktu trzech.
• 27 marca – Jugosławia wystąpiła z paktu trzech.
• 28 marca – polski okręt podwodny ORP „Sokół” wyszedł z angielskiego Portsmouth na swój pierwszy patrol bojowy.
• 1 kwietnia – zawarcie paktu o przyjaźni między ZSRR i Jugosławią.
• 6 kwietnia – atak Niemiec na Jugosławię i Grecję (plan Marita).
• 10 kwietnia – ogłoszenie niepodległości przez Chorwację.
• 12 kwietnia – kapitulacja stolicy Jugosławii Belgradu.
• 13 kwietnia
  • podpisanie układu o nieagresji między Japonią a ZSRR.
  • przystąpienie Węgier do wojny przeciwko Jugosławii.
• 15 kwietnia – Chorwacja przystępując do paktu trzech stała się sojusznikiem III Rzeszy.
• 17 kwietnia – ogłoszenie kapitulacji Jugosławii.
• 23 kwietnia – podpisanie kapitulacji Grecji.
• 27 kwietnia – wojska Rzeszy wkroczyły do Aten.
• 1 maja – podział okupowanej Słowenii między Niemcy i Włochy.
• 10 maja – zastępca Hitlera w NSDAP Rudolf Hess poleciał pilotowanym przez siebie myśliwcem do Szkocji, gdzie został aresztowany.
• 20 maja – operacja Merkur – niemiecki desant na Kretę – największa operacja powietrznodesantowa wojsk niemieckich podczas II wojny światowej.
• 24 maja – zatopienie krążownika liniowego HMS „Hood” przez niemiecki pancernik Bismarck.
• 27 maja – zatopienie na Atlantyku niemieckiego pancernika Bismarck przez brytyjskie okręty. W akcji wziął udział polski niszczyciel ORP Piorun.
• 30 maja
  • koniec operacji Merkur. Kreta została opanowana przez wojska niemieckie.
  • polska załoga przejęła niszczyciel ORP „Kujawiak” (ex HMS „Oakley”). Chrzest bojowy pod polską banderą okręt przeszedł podczas wyprawy na Lofoty, gdy ubezpieczał desant brytyjskich komandosów na niemiecką bazę wojskową.
• 31 maja
  • Niemcy dokonali nalotu bombowego na Dublin, pomimo iż Irlandia ogłosiła swoją neutralność.
  • po niemieckiej inwazji wojska brytyjskie wycofały się z Krety.
• 22 czerwca
  • atak Niemiec i innych państw na dotychczasowego sojusznika Związek Radziecki (Plan Barbarossa).
  • Rumunia i Włochy wypowiedziały wojnę ZSRR.
• 24 czerwca – przystąpienie Słowacji do paktu trzech.
• 25 czerwca
  • Finlandia wypowiedziała wojnę ZSRR.
  • doszło do pogromu ludności żydowskiej w Kownie.
• 28 czerwca – Niemcy zdobyli Mińsk.
• 29 czerwca – rozpoczęła się Operacja Silberfuchs.
• 30 czerwca – Niemcy wkroczyli do Lwowa.
• 1 lipca – wojska niemieckie zajęły Rygę.
• 7 lipca
  • utworzenie we Francji legionu antybolszewickiego.
  • amerykańskie wojska wylądowały w Islandii celem zapobieżenia niemieckiej inwazji.
• 9 lipca – Włochy wysłały pomoc wojskową dla Niemiec na front wschodni.
• 12 lipca – został podpisane porozumienie między ZSRR i Wielką Brytanią o współdziałaniu w wojnie przeciw Niemcom.
• 16 lipca
  • zajęcie Smoleńska przez Niemców.
  • w okolicach Witebska dostał się do niemieckiej niewoli Jakow Dżugaszwili, syn Józefa Stalina.
• 18 lipca – został zawarty układ sojuszniczy między ZSRR a Czechosłowacją.
• 30 lipca – w Londynie został podpisany układ Sikorski-Majski.
• 2 sierpnia – pierwsze zwycięstwo Armii Czerwonej w bitwie pod Jelnią.
• 8 sierpnia – utworzenie w Belgii faszystowskiego Legionu Walońskiego
• 14 sierpnia – podpisanie przez USA i Wielką Brytanię Karty atlantyckiej.
• 15 sierpnia – początek walk o Odessę.
• 22 sierpnia – masakra dzieci żydowskich w Białej Cerkwi na Ukrainie.
• 26 sierpnia – pierwsza wizyta Benito Mussoliniego w kwaterze głównej Hitlera w Wilczym Szańcu.
• 27 sierpnia – masakra Żydów w Kamieńcu Podolskim.
• 29 sierpnia – zajęcie Tallinna przez Niemców.
• 7 września – pierwsze bombardowanie Berlina.
• 8 września – Józef Stalin objął stanowisko naczelnego wodza.
• 9 września – wojska niemieckie docierają do Leningradu. Rozpoczyna się oblężenie miasta.
• 15 września – rozpoczęto seryjną produkcję radzieckiego czołgu T-60.
• 18 września – w Krupkach na Białorusi hitlerowcy wymordowali około 1000 Żydów.
• 19 września – wojska niemieckie zdobyły Kijów.
• 22 września – zakończyła się Operacja Silberfuchs.
• 24 września
  • członkowie koalicji antyhitlerowskiej podpisali Kartę Atlantycką.
  • w Londynie utworzono francuski rząd emigracyjny.
• 26 września – u wybrzeży Azorów niemiecki okręt podwodny U-203 zatopił brytyjski statek pasażerski SS Avoceta; zginęły 123 osoby.
• 27 września – Reinhard Heydrich został mianowany Protektorem Czech i Moraw.
• 29 września – Naziści dokonali masakry Żydów w Babim Jarze.
• 2 października – na froncie wschodnim wojska niemieckie rozpoczęły operację Tajfun. Rozpoczyna się bitwa o Moskwę.
• 8 października – hitlerowcy rozpoczęli masakrę 16 tys. Żydów z getta w Witebsku.
• 9 października – Wielka Brytania: Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski przemianował 4. Kadrową Brygadę Strzelców na 1. Samodzielną Brygadę Spadochronową.
• 12 października – Armia Czerwona odniosła klęskę w bitwie pod Wiaźmą.
• 20-21 października – wyniku akcji odwetowej hitlerowcy rozstrzelali od 2800 do 5000 mieszkańców serbskiego miasta Kragujevac.
• 30 października – wojska niemieckie rozpoczęły oblężenie Sewastopola.
• 5 listopada – USA podjęły decyzję o rozciągnięciu ustawy Lend-Lease Act na ZSRR.
• 7 listopada – samolot Luftwaffe storpedował na Morzu Czarnym radziecki statek szpitalny Armenia. Zginęło ponad 5000 osób.
• 8 listopada – rozpoczęła się likwidacja getta w Dyneburgu na Łotwie.
• 14 listopada – po storpedowaniu poprzedniego dnia przez niemiecki okręt podwodny, na Morzu Śródziemnym zatonął brytyjski lotniskowiec HMS Ark Royal.
• 21 listopada – rozpoczęła się bitwa o Rostów nad Donem.
• 27 listopada – zakończyła się bitwa o Rostów nad Donem, pierwsza w trakcie wojny wielka bitwa przegrana przez Niemców.
• 30 listopada – generał Władysław Sikorski rozpoczął oficjalną wizytę w Związku Radzieckim.
• Grudzień – rozpoczęto w okupowanej Grecji tworzenie jednolitej organizacji zbrojnej republikańskiej lewicy – ELAS.
• 4 grudnia – w Moskwie zakończyły się dwudniowe rozmowy między Józefem Stalinem a gen. Władysławem Sikorskim.
• 5 grudnia – Wielka Brytania wypowiedziała wojnę Finlandii, Węgrom i Rumunii.
• 5-6 grudnia – rozpoczęło się sowieckie przeciwnatarcie pod Moskwą (bitwa pod Moskwą), które zmusiło wojska niemieckie do odwrotu o 300-400 km i obrony na całym froncie wschodnim.
• 7 grudnia
  • japoński atak na amerykańską bazę morską Pearl Harbour na Hawajach; oficjalne przystąpienie Japonii do wojny po stronie Osi.
  • rozpoczęcie japońskiej operacji desantowej na najbardziej wysunięte na zachód wyspy Stanów Zjednoczonych (Guam i Wake), z chwilą zakończenia ataku na Pearl Harbour.
• 8 grudnia – Wielka Brytania i jej sojusznicy wypowiedziały wojnę Japonii.
• 11 grudnia – Niemcy i Włochy wypowiedziały wojnę Stanom Zjednoczonym.
• 19 grudnia – w związku z niepowodzeniami na froncie wschodnim Adolf Hitler objął osobiście stanowisko Naczelnego Dowódcy Wojsk Lądowych.
• 21 grudnia
  • Stany Zjednoczone wypowiedziały wojnę Niemcom i Włochom.
  • zbrodnia w Prkosie (Chorwacja) dokonana przez chorwackich ustaszy na 437 Serbach i jednym Chorwacie.
• 26-27 grudnia – rajdy brytyjskich i norweskich komandosów na Vågsøy (Operacja Archery) i Lofoty (Operacja Anklet).
• 29 grudnia – po odbiciu portu Teodozja na Krymie żołnierze radzieccy wymordowali około 160 pacjentów szpitala polowego Wermachtu.

1942

W okupowanych krajach

• 1 lutego – Vidkun Quisling został premierem kolaboracyjnego rządu Norwegii.
• 28 marca – brytyjski rajd na Saint-Nazaire.
• 21 kwietnia – w nocy z 21 na 22 siły brytyjsko-kanadyjskie dokonały rajdu na pozycje niemieckie we francuskiej nadmorskiej miejscowości Hardelot (Operacja Abercrombie).
• 22 maja – do zagubionej wśród gór i lasów wioski Domnista wkracza 9-osobowy oddziałek. Jeden z buntowników przedstawia się jako Aris Weluchiotis i ogłasza początek powstania przeciw wszystkim okupantom. Formacja ta rozrosła się następnie do 119 tys. bardzo dobrze uzbrojonych partyzantów ELAS, w tym 1.200 marynarzy, samodzielnie wyzwalając większą część Grecji i organizując tam uporządkowane, samorządne i prosperujące wolne terytorium.
• 27 maja – czechosłowaccy cichociemni z Wielkiej Brytanii dokonali w Pradze zamachu na protektora Czech i Moraw oraz szefa Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy Reinharda Heydricha.
• 10 czerwca – Niemcy w odwecie za pomoc udzieloną zamachowcom na Reinharda Heydricha zrównali z ziemią czeską wieś Lidice. Mieszkańców wymordowano bądź wywieziono do obozów.
• 24 czerwca – czeska wieś Leżaki została zrównana z ziemią w odwecie za zamach na Reinharda Heydricha.
• 9 lipca – rodzina Anne Frank zaczęła ukrywać się w dawnej narzędziowni w Amsterdamie.
• 16 lipca – rozpoczęła się obława Vel d'Hiv, największe masowe aresztowanie francuskich Żydów.
• 19 sierpnia – nieudany aliancki rajd na Dieppe.
• 14 października – powstała Ukraińska Powstańcza Armia.
• 10 listopada – Niemcy zajęły południową Francję, pod rządami Vichy, po tym jak francuski admirał Jean François Darlan zgodził się na zawieszenie broni z aliantami po rozpoczęciu desantu w Afryce Północnej.
• 11 listopada – wojska niemieckie przekroczyły linie demarkacyjną i wkroczyły do nieokupowanej części Francji.
• 25 listopada – Most Gorgopotamos, Grecja: wspólna akcja dywersyjna, oddziałów partyzanckich ELAS (lewicy), EDES (prawicy) i brytyjskich komandosów SOE.
• 27 listopada – samozatopienie francuskiej floty wojennej w Toulonie.
• 30 listopada – wojska Wolnej Francji zdobyły Réunion, kontrolowany do tej pory przez rząd Vichy.
• 28 marca – rajd brytyjskich komandosów na niemiecką bazę morską w okupowanym Saint-Nazaire.
• 24 grudnia – admirał François Darlan, wysoki komisarz we francuskiej Afryce Północnej, został zastrzelony w swym gabinecie w Algierze przez monarchistę Fernanda Bonniera de La Chapelle.

Na froncie wschodnim

• 1 stycznia – kontrofensywa spod Moskwy: radziecka 39. armia doszła do Rżewa, 29. armia zdobyła Staricę, 22. armia dotarła do Wołgi w rejonie Rżewa.
• 18 marca – rozpoczęła się ewakuacja wojsk polskich z terenu ZSRR do Iranu.
• 13 maja – oblężenie Leningradu: ostatni zapis w dzienniku Tani Sawiczewej.
• 28 maja – zwycięstwo wojsk niemiecko-rumuńsko-włoskich w bitwie o Charków.
• 4 lipca – zakończyły się walki na Półwyspie Chersońskim. Cały Krym znalazł się w rękach Niemców.
• 19 lipca – zakończono ewakuację armii gen. Andersa ze Związku Sowieckiego na Bliski Wschód.
• 23 lipca – Niemcy zdobyli Rostów nad Donem. Hitler wydał rozkaz równoczesnego natarcia na Stalingrad i Kaukaz. Decyzja ta spowodowała osłabienie sił przeznaczonych do zdobycia Stalingradu.
• 28 lipca – Józef Stalin wydał rozkaz dowództwu Frontu Stalingradzkiego walki do ostatniego tchu.
• 6 sierpnia – Niemiecka 1. Armia Pancerna przekroczyła Kubań i zbliżyła się do pól naftowych Majkopu.
• 9 sierpnia – Niemcy zajęli Majkop.
• 16 sierpnia – rozpoczęła się korsarska operacja Wunderland niemieckiego ciężkiego krążownika Admiral Scheer.
• 17 sierpnia – rozpoczęła się bitwa stalingradzka.
• 19 sierpnia – generał Paulus wydał rozkaz ataku na Stalingrad.
• 23 sierpnia – wojska niemieckie (Grupa Armii B) dotarły do Wołgi.
• 10 września – niemiecka 6 Armia rozpoczęła oblężenie Stalingradu.
• 12 września – z rozkazu Naczelnego Wodza PSZ, gen. broni Władysława Sikorskiego została utworzona Armia Polska na Wschodzie.
• 13 września – wojska niemieckie dotarły na przedmieścia Stalingradu. Rozpoczęły się zacięte walki na ulicach miasta.
• 23 września – bitwa stalingradzka: Rosjanie zdobyli tzw. Dom Pawłowa.
• 6 października – niemieckie jednostki pancerne zdobyły miasto Małgobek niedaleko Groznego.
• 19 listopada – Armia Czerwona rozpoczęła pod Stalingradem operację „Uran”, której celem było okrążenie wojsk niemieckich.
• 23 listopada – wojska radzieckie zamknęły w kotle pod Stalingradem niemiecką 6. Armię Polową pod dowództwem generała Friedricha Paulusa oraz część 4. Armii Pancernej. W okrążeniu zostało uwięzionych około 300 tys. żołnierzy niemieckich.
• 25 listopada – rozpoczęła się kontrofensywa Armii Czerwonej.
• 12 grudnia – podczas bitwy stalingradzkiej rozpoczęła się nieudana niemiecka operacja "Burza Śnieżna", mająca uwolnić z okrążenia 6. Armię generała Friedricha Paulusa.
• 23 grudnia – w odległości około 40 km od Stalingradu zatrzymane zostało uderzenie 4. Armii Pancernej pod dowództwem generała Hermanna Hotha idącej z odsieczą okrążonym pod Stalingradem wojskom niemieckim.
• 28 grudnia – Hitler nakazał rozpoczęcie odwrotu z Kaukazu.

W Rzeszy

• 20 stycznia – rozpoczęła się Konferencja w Wannsee, Reinhard Heydrich – szef Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy przedstawił szczegóły eksterminacji ludności żydowskiej („ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”).
• 28 marca – brytyjskie lotnictwo przeprowadziło pierwszy nalot dywanowy na duże miasto niemieckie – Lubekę.
• 29 marca – po nalocie RAF spłonął Kościół Mariacki w Lubece.
• 30 maja – alianci przeprowadzili zmasowane bombardowanie niemieckiego miasta – Kolonii. Celem było przede wszystkim zniszczenie morale ludności Niemiec, a także zemsta za bombardowania miast angielskich w roku 1940 i 1941. W nalocie wzięło udział 1047 bombowców, które zrzuciły 1459 ton bomb. Zginęło 474 ludzi, 5 tys. zostało rannych, 45 tys. bez dachu nad głową.
• 18 lipca – odbył się pierwszy lot myśliwca odrzutowego Messerschmitt Me 262 Schwalbe.
• 17 września – Grossadmiral Karl Dönitz wydał rozkaz zakazujący ratowania rozbitków z zatopionych statków nieprzyjaciela.
• 3 października – w niemieckiej bazie w Peenemünde wykonano pierwszy udany start rakiety V-2.
• 9 października – Wiedeń został sklasyfikowany jako wolny od Żydów (Judenfrei).
• 15 listopada – dokonano oblotu myśliwca Heinkel He 219.
• 30 listopada – w ramach programu eliminacyjnego Akcja T4 nakazano szpitalom psychiatrycznym głodzenie pacjentów.
• 24 grudnia – z poligonu w Peenemünde wystrzelono pierwszy pocisk V-1.
• 27 grudnia – przebywający w niemieckiej niewoli gen. Andriej Własow wydał tzw. Deklarację Smoleńską, głoszącą konieczność zbudowania nowej Rosji poprzez obalenie reżimu stalinowskiego. W tym celu miała powstać kolaboracyjna Rosyjska Armia Wyzwoleńcza podporządkowana komitetowi rosyjskiemu z Własowem na czele.

1943

W okupowanych krajach

• 18 lutego – Niemcy rozpoczęli prace ekshumacyjne w Katyniu.
• 28 lutego – grupa norweskich komandosów zniszczyła wytwórnię ciężkiej wody w Telemarku.
• 16 kwietnia – Niemcy starali się wykorzystać propagandowo fakty o odnalezieniu w lesie katyńskim zwłok 12 000 polskich oficerów i zaprosili do badań i ekshumacji Międzynarodowy Czerwony Krzyż (MCK), przedstawicieli społeczeństwa polskiego z okupowanego Generalnego Gubernatorstwa, jak i jeńców wojennych m.in. oficerów polskich.
• 19 kwietnia – wybuchło powstanie w getcie warszawskim.
• 24 września – powstała kolaboracyjna Słoweńska Domobrana.
• 8 października – zostało wyzwolone pierwsze francuskie miasto – Ajaccio na Korsyce.

Na froncie wschodnim

• 3 stycznia – Armia Czerwona wyzwoliła Nalczyk.
• 10 stycznia – pod Stalingradem Armia Czerwona rozpoczęła decydujące uderzenie na znajdujące się w okrążeniu wojska niemieckie (Operacja „Pierścień”).
• 12 stycznia – rozpoczęła się operacja wojsk radzieckich w celu przerwania niemieckiej blokady Leningradu.
• 23 stycznia – w kotle pod Stalingradem wylądował ostatni samolot niemiecki.
• 30 stycznia – Hitler ogłosił rozkaz o awansie dowódcy 6 Armii Paulusa na feldmarszałka.
• 31 stycznia – w Stalingradzie skapitulowały oddziały niemieckie południowego zgrupowania. Feldmarszałek Paulus dostał się do radzieckiej niewoli.
• 2 lutego – skapitulowały ostatnie oddziały niemieckie w kotle pod Stalingradem.
• 25 kwietnia – w wyniku tzw. sprawy katyńskiej rząd ZSRR zerwał stosunki dyplomatyczne z rządem polskim.
• 7 maja – w obozie w Sielcach nad Oką rozpoczęto formowanie 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, zalążka armii polskiej w Związku Radzieckim, kontrolowanej politycznie przez Związek Patriotów Polskich.
• 14 maja – w Sielcach nad Oką sformowano 1. Dywizję Piechoty im. Tadeusza Kościuszki.
• 5 lipca – początek bitwy na Łuku Kurskim (Operacja „Zitadelle”).
• 12 lipca – rozpoczęła się bitwa pod Prochorowką.
• 13 lipca
  • zakończenie największej bitwy pancernej w historii – bitwy pod Kurskiem.
  • Adolf Hitler wydał rozkaz wstrzymania ofensywy na Łuku Kurskim.
• 16 lipca – odwrót Niemców po przegranej bitwie na łuku kurskim.
• 3 sierpnia – rozpoczęcie przez wojska radzieckie kontrofensywy na łuku kurskim.
• 7 sierpnia – rozpoczęła się bitwa o Smoleńsk.
• 23 sierpnia – zwycięstwem Armii Czerwonej zakończyła się bitwa na Łuku Kurskim.
• 24 sierpnia – rozpoczęła się bitwa o Dniepr.
• 17 września – Briańsk został wyzwolony spod okupacji niemieckiej.
• 20 września – wojska radzieckie dotarły do Dniepru.
• 25 września – wojska radzieckie wyzwoliły Smoleńsk.
• 8 października – wojska radzieckie zajęły półwysep Kubań.
• 12 października – rozpoczęła się bitwa pod Lenino.
• 19 października – rozpoczęła się konferencja moskiewska.
• 25 października – wyzwolono Dniepropietrowsk.
• 6 listopada – wojska radzieckie zajęły Kijów.
• 23 grudnia – zakończyła się bitwa o Dniepr.
• 24 grudnia – wojska radzieckie rozpoczęły operację dnieprowsko-karpacką.
• 31 grudnia – Armia Czerwona zdobyła Żytomierz.

Na froncie włoskim

• 10 lipca – alianci wylądowali na Sycylii (Operacja Husky).
• 19 lipca – Rzym po raz pierwszy zbombardowany przez aliantów.
• 22 lipca – alianci wkroczyli do Palermo.
• 25 lipca – obalenie i aresztowanie Benito Mussoliniego. Jego następca marszałek Pietro Badoglio sformował rząd bez faszystowskich ministrów.
• 17 sierpnia – zakończenie ewakuacji resztek wojsk niemieckich i włoskich broniących Sycylię na Półwysep Apeniński.
• 3 września – Włochy podpisały zawieszenie broni z aliantami.
• 8 września
  • rozpoczęła się bitwa o Dodekanez.
  • została ogłoszona kapitulacja Włoch.
• 9 września – lądowanie oddziałów alianckich na Półwyspie Apenińskim w zatoce Salerno.
• 10 września – Niemcy rozbroili oddziały włoskie i zajęli Rzym.
• 12 września
  • komando SS pod dowództwem Otto Skorzennego uwolniło Mussoliniego w Gran Sasso.
  • sprzymierzeni zajęli włoskie miasto Brindisi.
• 15 września – w północnej części Włoch powstała faszystowska Włoska Republika Socjalna.
• 1 października – alianci wkroczyli do Neapolu.
• 13 października – włoski rząd Pietro Badoglio wypowiedział wojnę Niemcom.
• 12 listopada – kampania śródziemnomorska: rozpoczęła się bitwa o Leros.
• 22 listopada – kampania śródziemnomorska: zwycięstwo Niemców w bitwie o Dodekanez.
• 28 grudnia – zwycięstwo wojsk kanadyjskich nad niemieckimi spadochroniarzami w bitwie o Ortonę.

W Rzeszy

• 30 stycznia – Berlin został zbombardowany przez alianckie lotnictwo.
• 4 lutego – ogłoszono trzydniową żałobę po klęsce pod Stalingradem.
• 13 kwietnia – radio berlińskie podało komunikat o odnalezieniu w Lesie Katyńskim zwłok 12 000 polskich oficerów. Tym samym świat dowiedział się o zbrodni katyńskiej.
• 20 kwietnia – samoloty Royal Air Force dokonały nocnego nalotu na Szczecin.
• 24 lipca – całodzienny brytyjsko-kanadyjski nalot dywanowy na Hamburg pochłonął 20 tys. ofiar.
• 27 lipca – dywanowy nalot aliancki na Hamburg spowodował śmierć 40 tysięcy ludzi i obrócił w ruinę centrum miasta i port.
• 17/18 sierpnia – w nocy lotnictwo alianckie zbombardowało poligon doświadczalny w Peenemünde na wyspie Uznam.
• 20 września – z Oflagu VI B w Dössel uciekło podkopem 47 polskich oficerów. Schwytano i rozstrzelano 37.
• 22 października – Kassel: po nalocie RAF w mieście rozpętała się burza ogniowa. Zginęło ok. 10 tys. osób.
• 15 listopada – Heinrich Himmler postanowił, że Cyganie i „częściowi Cyganie” mają być traktowani tak samo jak Żydzi (Porajmos).
• 18 listopada – Berlin został zbombardowany przez 440 samolotów RAF.
• 4 grudnia – około 1800 osób zginęło w wyniku bombardowania Lipska przeprowadzonego przez Royal Air Force.

1944

W okupowanych, wyzwalanych krajach

• 20 lutego – ostatni akt tzw. bitwy o ciężką wodę – norwescy komandosi SOE zatopili prom SF Hydro.
• 18 maja – brygady SS spaliły sześć wiosek w południowo-zachodniej Słowenii.
• 10 czerwca – 642 mieszkańców Oradour-sur-Glane we Francji zostało zamordowanych w odwecie za zabicie oficera SS.
• 1 sierpnia – wybuchło powstanie warszawskie.
• 12 sierpnia – jednostki Waffen-SS dokonały masakry 560 mieszkańców (głównie kobiet i dzieci) wsi Sant’Anna di Stazzema w Toskanii.
• 19 sierpnia – rozpoczęło się powstanie paryskie.
• 29 sierpnia – rozpoczęto Słowackie Powstanie Narodowe.
• 13 września – partyzanci ELAS, po kikudniowych walkach, zajmują miasteczko Meligalas na Peloponezie, dokonując głośnej egzekucji jeńców z greckiej, hitlerowskiej formacji Batalionów Bezpieczeństwa. Brytyjska komisja ekshumacyjna stwierdziła następnie istnienie 708 zwłok.
• 2 października – skapitulowały oddziały AK walczące w Warszawie. Zakończyło się powstanie warszawskie.
• 6 października – operacja dukielsko-preszowska: Korpus Czechosłowacki wkroczył przez Przełęcz Dukielską na terytorium Czechosłowacji.
• 9 i 10 października – Kreml: J.Stalin i W.Churchill uzgadniają podział wpływów w Europie Środkowej i na Bałkanach. Postanowiono wymianę stref – antyradziecka, antykomunistyczna Polska, za republikańską, lewicującą Grecję. Porozumienie otwiera drogę do eksterminacji sprzymierzonych z aliantami, ale niewygodnych już polskich partyzantów AK, greckich ELAS i opozycji cywilnych.
• 15 października – niemieckie wojska obaliły przywódcę Węgier Miklósa Horthy’ego, który usiłował zawrzeć separatystyczny pokój z ZSRR (Operacja Panzerfaust).
• 20 października – wojska sowieckie i jugosłowiańscy partyzanci wkroczyli do Belgradu.
• 28 października – upadło Słowackie Powstanie Narodowe.
• 4 listopada – Budapeszt: został wysadzony Most Małgorzaty.
• 17 listopada – komunistyczni partyzanci wraz z mieszkańcami miasta wyzwolili Tiranę spod okupacji niemieckiej.
• 3 i 4 grudnia – W Atenach, siły porządkowe, złożone wyłącznie z byłych kolaborantów i hitlerowców, wielokrotnie masakrują cywilnych demonstrantów, strzelając nawet do sanitariuszy.
• 4 grudnia – Ateny: lewicowi partyzanci ELAS atakują ostrzeliwujące demonstrantów siły porządkowe i szturmują koszary greckich formacji hitlerowskich. Interweniują Brytyjczycy. Wybucha 35-dniowe powstanie: „Dekemvriana”, kierowane przez komunistów. Moskwa zachowuje całkowite milczenie.
• 19 grudnia – została wyzwolona stolica Czarnogóry Podgorica.

Na froncie wschodnim

• 4 stycznia – Armia Czerwona przekroczyła granicę polsko-radziecką z 1939 roku w okolicach Sarn.
• 27 stycznia – Leningrad został uwolniony z trwającej 900 dni niemieckiej blokady.
• 8 kwietnia – wojska radzieckie uderzyły na Krym.
• 10 kwietnia – wojska radzieckie wyzwoliły Odessę.
• 15 kwietnia – Armia Czerwona zajęła Tarnopol.
• 8 maja – wojska radzieckie zdobyły Sewastopol.
• 23 czerwca – na Białorusi wojska radzieckie rozpoczęły operację „Bagration”.
• 3 lipca – został wyzwolony Mińsk.
• 13 lipca – Armia Krajowa i Armia Czerwona zajęły Wilno.
• 23 sierpnia – Rumunia przeszła na stronę sprzymierzonych. Narodowe powstanie antyfaszystowskie obaliło dyktaturę premiera Iona Antonescu.
• 31 sierpnia – wojska radzieckie zajęły Bukareszt.
• 22 września – wojska radzieckie wkroczyły do Tallinna.
• 29 września – oddziały radzieckie wkroczyły do Jugosławii.
• 20 października – wojska radzieckie i jugosłowiańscy partyzanci wkroczyli do Belgradu.
• 29 grudnia – wojska 2. i 3. Frontu Ukraińskiego rozpoczęły półtoramiesięczne oblężenie Budapesztu.

Na froncie włoskim

• 3 stycznia – we Włoszech rozpoczęły się walki na Linii Gustawa.
• 15 stycznia – oddziały alianckie we Włoszech zdobyły Monte Trocchio, ostatni ważny bastion przed liniami obronnymi w dolinie rzeki Rapido i przed miastem Cassino.
• 17 stycznia – rozpoczęła się pierwsza bitwa o Monte Cassino.
• 22 stycznia – Amerykanie lądowali pod Anzio.
• 15 lutego – rozpoczęła się druga bitwa o Monte Cassino.
• 15 marca – rozpoczęła się trzecia bitwa o Monte Cassino.
• 11 maja – wojska sprzymierzonych (w tym 2 Korpus Polski) przełamały obronę niemiecką pod Monte Cassino (czwarta bitwa o Monte Cassino).
• 12 maja – rozpoczął się polski szturm na Monte Cassino.
• 18 maja – zostaje zajęty klasztor Monte Cassino przez żołnierzy 2 Korpusu Polskiego.
• 19 maja – Niemcy wycofują się na linię Hitlera.
• 4 czerwca – wojska amerykańskie wkroczyły do Rzymu.
• 18 lipca – oddziały 2 Korpusu Polskiego zajęły Ankonę.

Na froncie zachodnim

• 6 czerwca – aliancki desant w Normandii (rozpoczęcie Operacji Overlord).
• 5 lipca – syn polskich emigrantów Francis Gabreski, najlepszy amerykański as myśliwski w czasie II wojny światowej, zestrzelił swój rekordowy 28. niemiecki samolot.
• 9 lipca – Brytyjczycy zdobyli Caen w Normandii. Zakończyło to operację o kryptonimie Overlord.
• 25 lipca – początek Operacji Cobra, przełamanie przez Amerykanów frontu w Normandii.
• 7 sierpnia – rozpoczęła się bitwa pod Falaise.
• 15 sierpnia – alianci dokonali desantu w Prowansji (Operacja Anvil-Dragoon).
• 19 sierpnia
  • front zachodni: rozpoczęła się bitwa o Mont Ormel.
  • wybuchło powstanie paryskie.
• 21 sierpnia – zakończenie bitwy o Mont Ormel; 50 000 żołnierzy niemieckiej Grupy Armii B poddaje się w kotle pod Falaise.
• 22 sierpnia – zakończyła się bitwa pod Falaise.
• 23 sierpnia – wojska alianckie zdobyły Marsylię.
• 25 sierpnia – wyzwolenie Paryża, symboliczny koniec Operacji Overlord.
• 27 sierpnia - 13 grudnia – zwycięstwo wojsk amerykańskich w bitwie o Metz.
• 4 września – wyzwolenie Antwerpii.
• 8 września – na Paryż został wystrzelony pierwszy niemiecki pocisk rakietowy V2.
• 9 września – odpalenie pierwszych dwóch rakiet V2 na Londyn przez III Rzeszę.
• 10 września – alianci wyzwolili Luksemburg.
• 17 września – rozpoczęła się operacja Market-Garden.
• 19 września – rozpoczęła się bitwa o las Hurtgen.
• 21 września – Operacja Market Garden: desant 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej w holenderskiej miejscowości Driel.
• 26 września – w wyniku niepowodzenia operacji Market-Garden polskich i brytyjskich spadochroniarzy wycofano z okolic Arnhem.
• 21 października – Amerykanie zajęli Akwizgran.
• 29 października – polska 1 Dywizja Pancerna zajęła Bredę.
• 12 listopada – podczas nalotu bombowców Royal Air Force zatopiono niemiecki pancernik Tirpitz.
• 21 listopada – oddziały francuskie wyzwoliły Miluzę.
• 23 listopada – wojska francuskie zajęły Strasburg.
• 16 grudnia
  • rozpoczęła się ostatnia ofensywa niemiecka w Ardenach.
  • niemiecki pocisk rakietowy V2 uderzył w budynek kina w belgijskiej Antwerpii; zginęło 567 osób.
• 17 grudnia – miała miejsce masakra w Malmédy; zbrodnia wojenna popełniona na amerykańskich jeńcach wojennych przez niemieckie jednostki Waffen-SS, w czasie niemieckiej ofensywy w Ardenach.
• 23 grudnia – ofensywa w Ardenach: po tygodniowych walkach Niemcy zdobyli miasto St. Vith.
• 26 grudnia – ofensywa w Ardenach: zwycięska obrona Bastogne przez wojska amerykańskie.

W Rzeszy

• 4 stycznia – w Niemczech została ogłoszono mobilizację dzieci w wieku szkolnym do prac „przydatnych w wysiłku wojennym”.
• 12 lutego – Adolf Hitler wydał rozkaz zdjęcia ze stanowiska szefa Abwehry admirała Canarisa. Abwehra zostaje wydzielona ze struktur Oberkommando der Wehrmacht (Naczelnego Dowództwa Wehrmachtu) i podporządkowana Głównemu Urzędowi Bezpieczeństwa Rzeszy.
• 22/23 marca – ze Stalagu III na Dolnym Śląsku uciekła grupa alianckich oficerów.
• 30 marca – 781 samolotów RAF zbombardowało Norymbergę.
• 13 czerwca – Niemcy dokonali pierwszego wystrzelenia pocisku V-1 na Anglię.
• 20 lipca – o godz. 12.42 w głównej kwaterze führera na terenie Prus Wschodnich, zwanej „wilczym szańcem” został dokonany zamach na Hitlera. Bombę przemycił do baraku odpraw hrabia Stauffenberg.
• 7 sierpnia – ośmiu uczestników spisku przeciwko Hitlerowi zostało osądzonych przez Trybunał Ludowy w Berlinie. Wyroki śmierci zostały wykonane tego samego dnia.
• 11 września – w nalocie dywanowym na Darmstadt zginęło ponad 11 tys. osób.
• 14 października – w Herrlingen koło Ulm feldmarszałek Erwin Rommel, podejrzewany o udział w spisku przeciwko Hitlerowi, popełnił samobójstwo.
• 15 października – Brunszwik: 2600 osób zginęło wskutek burzy ogniowej wywołanej alianckim nalotem.
• 22 października – żołnierze sowieccy dokonali zbrodni na niemieckiej ludności w Nemmersdorf.
• 25 października – Adolf Hitler wydał dekret powołujący Volksturm.
• 16 listopada – 3106 osób zginęło podczas alianckiego nalotu dywanowego na niemieckie miasto Düren.
• 27 listopada – bombowce Royal Air Force dokonały nalotu dywanowego na Fryburg Bryzgowijski (Badenia-Wirtembergia). Zginęło 2 800 osób, 10 tys. zostało rannych, a 28 tys. straciło dach nad głową.
• 4 grudnia – w wyniku bombardowania Heilbronnu zginęło około 6500 osób.
• 6 grudnia – dokonano oblotu niemieckiego myśliwca odrzutowego Heinkel He 162.
• 17 grudnia – w wyniku nalotu bombowców Royal Air Force na Ulm (Badenia-Wirtembergia) zginęło 707 osób, 613 zostało rannych.

W Wielkiej Brytanii

• 13 czerwca – pierwszy pocisk V1 spadł na Londyn.
• 8 września – pierwsza niemiecka rakieta V2 uderzyła w Londyn.
• 30 września – pod naciskiem Brytyjczyków ze stanowiska Naczelnego Wodza odwołano gen. Kazimierza Sosnkowskiego.

1945

W okupowanych, wyzwalanych krajach

• 16 kwietnia – partyzanci jugosłowiańscy rozpoczęli ostatnią ofensywę przeciwko wojskom niemieckim.
• 5 maja
  • wybuchło powstanie w Pradze.
  • Holiszowo – ostatnia, samodzielna bitwa polskiej partyzantki z Niemcami (Brygada Świętokrzyska).
• 12 lutego – grecki, lewicowy, ruch partyzancki ELAS, rząd i Brytyjczycy podpisują umowę w Warkizie o niezwłocznym rozformowaniu ELAS, przyszłym wprowadzeniu ustroju demokratycznego, abolicji i tworzeniu wspólnego wojska i policji (umowy nie dotrzymano).

Na froncie wschodnim

• 12–15 stycznia – wojska radzieckie przeszły do natarcia między Morzem Bałtyckim i Karpatami. Została przełamana obrona niemiecka nad Wisłą i Narwią.
• 16 stycznia – wyzwolono Częstochowę.
• 17 stycznia – 1 Armia WP wyzwoliła Warszawę (warszawska Praga została oswobodzona 14 stycznia).
• 18 stycznia – wojska niemieckie opuściły Kraków.
• 19 stycznia – wojska 1 Frontu Białoruskiego zdobyły Łódź.
• 23 stycznia – Rosjanie zajęli Bydgoszcz, Opole i Gliwice.
• 28 stycznia – wojska radzieckie zajęły Katowice.
• 29 stycznia – rozpoczęły się walki o przełamanie Wału Pomorskiego.
• 13 lutego – wojska radzieckie zdobyły Budapeszt.
• 23 lutego – kapitulacja garnizonu niemieckiego w poznańskiej cytadeli. Zakończenie walk o miasto.
• 3 marca – Finlandia wypowiedziała wojnę III Rzeszy.
• 30 marca – wojska niemieckie opuściły Gdańsk i wycofały się na odcinek ujścia Wisły chroniąc się za polowymi umocnieniami. Gdańsk został zajęty, a następnie podpalony przez jednostki Armii Czerwonej.
• 9 kwietnia – Rosjanie zdobyli w Prusach Wschodnich miasto Królewiec.
• 13 kwietnia – wojska radzieckie zdobyły Wiedeń.
• 16 kwietnia
  • rozpoczął się szturm Berlina.
  • rozpoczęła się Bitwa o wzgórza Seelow.
  • partyzanci jugosłowiańscy rozpoczęli ostatnią ofensywę przeciwko wojskom niemieckim.
  • niemiecki transportowiec „Goya” został trafiony dwiema torpedami. Zginęło ponad 6 tys. niemieckich uchodźców i żołnierzy.
• 20 kwietnia – Adolf Hitler obchodził w oblężonym Berlinie swe 56 urodziny.
• 24 kwietnia
  • wojska radzieckie zamknęły pierścień okrążenia wokół Berlina.
  • rozpoczęła się Bitwa pod Halbe.
  • o godz. 11.30 pod Torgau nad Łabą spotykały się jednostki amerykańskie z radzieckimi.
• 28 kwietnia – rozpoczęły się walki uliczne w Berlinie.
• 29 kwietnia – Hitler poślubił Ewę Braun.
• 30 kwietnia
  • oddziały radzieckie dotarły do galerii Kancelarii Rzeszy.
  • Hitler desygnował admirała Karl Dönitza na swojego następcę.
  • o godz. 15.30 Adolf Hitler popełnił samobójstwo w bunkrze Kancelarii Rzeszy.
• 1 maja – spotkały się oddziały amerykańskie i radzieckie na linii Łaby.
• 2 maja – garnizon berliński przestał stawiać opór i skapitulował (Kapitulacja Berlina).
• 6 maja – skapitulowała załoga twierdzy Wrocław (Festung Breslau).
• 8 maja – w Berlinie o godz. 22.43 (według czasu moskiewskiego odbyło się już 9 maja o godz. 0.43), w radzieckiej kwaterze głównej w Berlinie-Karlshorst zostało powtórzone podpisanie aktu kapitulacji III Rzeszy. Podpisali go marszałek Keitel, generał pułkownik Stumpff i admirał von Friedeburg. Wojna w Europie zakończyła się oficjalnie lecz opór niewielkich oddziałów walczących z Armią Czerwoną trwał jeszcze kilka dni.
• 9 maja
  • wojska radzieckie wkroczyły do Pragi.
  • partyzanci jugosłowiańscy wkroczyli do Zagrzebia.
• 11 maja – zakończyły się walki na terenie Czechosłowacji.
• 14 maja – o godz. 12.00 skapitulowała niemiecka załoga na Półwyspie Helskim.
• 15 maja – skapitulowały ostatnie oddziały niemieckie w Jugosławii.
• 24 czerwca – rozpoczęło się przegrupowanie radzieckich wojsk pancernych z Niemiec, Polski, Czechosłowacji i Austrii na Daleki Wschód.

Na froncie włoskim

• 9 kwietnia – sprzymierzeni rozpoczęli ostatnią ofensywę we Włoszech.
• 21 kwietnia – Polacy wkroczyli do Bolonii (Włochy).
• 28 kwietnia – włoscy partyzanci wzięli do niewoli Mussoliniego i dokonali jego egzekucji.
• 29 kwietnia – podpisano bezwarunkową kapitulację armii niemieckiej na froncie włoskim.
• 2 maja – wojska niemieckich na froncie włoskim skapitulowały.
• 4 maja – w Alpach na przełęczy Brenner spotykali się żołnierze amerykańscy nacierający z północy z rodakami nacierającymi od południa przez północne Włochy.

Na froncie zachodnim

• 3 stycznia – rozpoczęła się kontrofensywa aliantów w Ardenach.
• 2 lutego – sprzymierzeni rozpoczęli ofensywę między Mozą i Renem.
• 22 marca – alianci sforsowali Ren.
• 3 maja – wojska brytyjskie wkroczyły do Hamburga.
• 4 maja – poddały się wojska niemieckie znajdujące się w północno-zachodnich Niemczech i Danii.
• 5 maja – broń złożyły wojska niemieckie w południowych Niemczech, Tyrolu i zachodniej Austrii.
• 7 maja
  • o godz. 2.41 w Reims przedstawiciel Grossadmirała Karla Dönitza, generał pułkownik Jodl podpisał akt bezwarunkowej kapitulacji niemieckich sił zbrojnych i przerwania działań wojennych 8 maja o godz. 23.01 czasu środkowoeuropejskiego. Akt kapitulacji III Rzeszy został powtórzony następnego dnia na żądanie strony sowieckiej.
  • ostatnie alianckie statki handlowe padają u wybrzeży Szkocji ofiarami U-Bootów (U-1023, U-2336).

W Rzeszy

• 30 stycznia – radziecki okręt podwodny zatopił na Bałtyku niemiecki statek z uchodźcami z Gdańska MS Wilhelm Gustloff.
• 14 lutego – lotnictwo alianckie dokonało dywanowego bombardowania Drezna.
• 16 kwietnia – wojska radzieckie rozpoczęły szturm Berlina.
• 20 kwietnia – Adolf Hitler świętował w oblężonym Berlinie swe 56 urodziny.
• 24 kwietnia
  • wojska radzieckie zamknęły pierścień okrążenia wokół Berlina.
  • o godz. 11.30 pod Torgau nad Łabą spotykały się jednostki amerykańskie z radzieckimi.
• 28 kwietnia – rozpoczęły się walki uliczne w Berlinie.
• 29 kwietnia – Hitler poślubił Ewę Braun.
• 30 kwietnia
  • oddziały radzieckie dotarły do galerii Kancelarii Rzeszy.
  • Hitler desygnował Grossadmirała Dönitza na swojego następcę.
  • o godz. 15.30 Adolf Hitler popełnił samobójstwo w bunkrze Kancelarii Rzeszy.
• 1 maja – spotkały się oddziały amerykańskie i radzieckie na linii Łaby.
• 2 maja – garnizon berliński przestał stawiać opór i skapitulował (Kapitulacja Berlina).
• 3 maja – wojska brytyjskie wkroczyły do Hamburga.