Woschod

Woschod (ros. Восход, wschód - zjawisko astronomiczne) – seria radzieckich załogowych statków kosmicznych, będących modyfikacją poprzedniej serii Wostok (ros. wschód - strona świata). Były pierwszymi pojazdami kosmicznymi zabierającymi na pokład więcej niż jednego kosmonautę.

Głównym celem programu było przeprowadzenie pierwszego spaceru kosmicznego. Dodatkowym celem propagandowym było opracowanie i wystrzelenie na orbitę pierwszego wieloosobowego statku kosmicznego. Po osiągnięciu obu celów program przerwano, aby skoncentrować siły i środki na realizacji bardziej ambitnego programu Sojuz.

Konstrukcja

Kapsuła stanowiła modyfikację kapsuły Wostok. Pojazd pozbawiono katapultowanego fotela, zamiast niego zainstalowano we wnętrzu, zależnie od wersji, dwa lub trzy fotele dla załogi. W stosunku do rozkładu miejsc w Wostoku, siedzenia załogi w Woschodzie obrócono o 90 stopni – nie przeniesiono jednak przyrządów pojazdu, skutkiem czego załoga musiała przekręcać głowy w bok, aby je zobaczyć. Woschod 2 był dodatkowo wyposażony w nadmuchiwaną zewnętrzną śluzę powietrzną, odrzucaną po wykorzystaniu. Jako jedyna radziecka kapsuła kosmiczna, Woschod nie posiadał żadnego systemu ewakuacji dla załogi.

Kapsułę zasilały akumulatory, pozwalające na maksymalną długość lotu w granicach 7-10 dób. Załoga latała bez skafandrów, ze względu na niemożność zmieszczenia autonomicznych systemów podtrzymania życia w skafandrach. Lądowanie następowało w kabinie wyposażonej w dwa spadochrony i rakietowy system miękkiego lądowania. W przeciwieństwie do Wostoka, załoga Woschoda nie opuszczała pojazdu przed lądowaniem, lecz do końca pozostawała w kapsule.

Rakieta nośna

Dedykowaną rakietę nośną stanowiła trzystopniowa rakieta Woschod, będąca pochodną rakiety R-7 i pierwotną wersją rakiety nośnej Sojuz.

Loty

Przeprowadzono dwa załogowe i trzy bezzałogowe loty kapsuły Woschod:

• Kosmos 47 – bezzałogowy test pojazdu
• Woschod 1 – 12 października 1964 – Start nastąpił o 07:30:01 z kosmodromu Bajkonur. Załogę stanowili wówczas Władimir Komarow, Konstantin Fieoktistow i Boris Jegorow. Lot zakończył się 13 października 1964 o 07:47:04. Był to pierwszy lot kosmiczny z załogą wieloosobową.
• Kosmos 57 – bezzałogowy test, nieudany
• Woschod 2 – 18 – 19 marca 1965 – Załoga: Paweł Bielajew i Aleksiej Leonow. Statek wyposażony był w rozwijaną śluzę powietrzną. Podczas lotu Leonow jako pierwszy człowiek wyszedł w otwartą przestrzeń kosmiczną. Leonow używał skafandra typu Bierkut i był połączony ze statkiem liną.
• Kosmos 110 – próbny lot, wyniósł na orbitę dwa psy, pozostał na orbicie przez 22 dni.

Planowano również przeprowadzenie kolejnych misji, anulowanych wraz z przerwaniem programu:

• Woschod 3 – 19 dniowa misja mająca testować wpływ długotrwałego przebywania w nieważkości na kosmonautów
• Woschod 4 – 20 dniowa misja o takim samym charakterze
• Woschod 5 – 10 dniowy lot załogi składającej się wyłącznie z kobiet
• Woschod 6 – 6 dniowa misja, mająca przetestować działanie pasa odrzutowego podczas spaceru kosmicznego.

Dane techniczne

• masa: 5682 kg
• długość: 5,0 m
• średnica 2,43 m
• załoga: 3 osoby (Woschod 1) lub 2 (Woschod 2)