Wrotkarstwo

Ludzie jeżdżący rekreacyjnie na wrotkach i rolkach

Wrotkarstwo – dyscyplina sportowa (chętnie i często uprawiana dla celów typowo rekreacyjnych), pokrewna łyżwiarstwu. Do poruszania się wykorzystywane są tu specjalne "buty na kółkach". Wyróżnia się dwa typy wrotek – dwuśladowe (tradycyjne) i jednośladowe (tzw. łyżworolki/rolki/inline-skates). Z tych samych korzeni, co wrotkarstwo, wyłoniły się hulajnoga i deskorolkarstwo.

Dyscypliny

wrotkarz ("rolkarz") figurowy

hokeiści na wrotkach

W ramach wrotkarstwa wyróżnia się kilkanaście dyscyplin. Do każdego z tych stylów używa się innych rolek, różniących się rodzajem butów, ramą kółek, wielkością i twardością kółek.

• wrotkarstwo agresywne
  • jazda trickowa vert: czyli jazda w half pipe i w skateparku
  • jazda trickowa street: czyli robienie trików na poręczach, murkach oraz schodach
• wrotkarstwo fitness – jazda na rolkach fitness;
• jazdę figurową i synchroniczną (zw. również artystycznym) - na wrotkach tradycyjnych, rzadziej na rolkach;
• freeride – jazda w stylu dowolnym po mieście;
• freestyle jumping – jazda w stylu dowolnym połączona ze skokami;
• freestyle slalom – slalom stylowy;
• wrotkarstwo hokejowe tradycyjne na wrotkach oraz na rolkach, z wykorzystaniem kijów hokejowych i specjalnego krążka na kółkach;
• wrotkarstwo rekreacyjne – jazda na rolkach rekreacyjna;
• wrotkarstwo szybkie – jazda szybka na rolkach;
• wrotkarstwo zjazdowe – jazda szybka z górki, tzw. downhill;
• techniki hamowania – slides;

Wrotkarstwo szybkie

rolkarze szybcy

Wrotkarstwo szybkie, jest to sport podobny do łyżwiarstwa szybkiego. Można wyróżnić w nim następujące kategorie biegów:

• długodystansowe: tzw. Maratony (biegi na ok. 42 km), półmaratony (ok. 21 km), 10 km
• sprinterskie: 200 m, 300 m na czas
• eliminacyjne: 3000 m wzwyż, w tym jedna bądź więcej osób odpada na jednym okrążeniu
• na punkty: 3000 wzwyż, przy czym niekoniecznie musi wygrać pierwsza osoba na mecie. Wygrywa osoba z największą liczbą punktów
• sztafetowe: często na średnich dystansach, drużyna składa się z 3 osób. Zmiany polegają na wypchnięciu osoby z drużyny w ustalonej strefie.

We wrotkarstwie szybkim stosuje się inny sprzęt niż np. we wrotkarstwie rekreacyjnym. Najczęstsze rozmiary kół to 100 i 110 mm. W ostatnim czasie popularność zyskują szyny "hybrydowe", pozwalające uniknąć podwyższania środka ciężkości (istotnego przy utrzymaniu równowagi), związanego z większą średnicą kół np 3 × 110 + 1 × 100, 3 × 100 + 1 × 90 itp. But jest dość twardy (musi sztywno utrzymywać nogę), by nie utrudniać ruchów jest zakończony tuż za kostką.

Najlepsi zawodnicy stosują technikę "double push" (pol. podwójne odepchnięcie). Polega ona na wykorzystaniu zewnętrznej i wewnętrznej krawędzi kół w jednym odepchnięciu. W pierwszej fazie dostawienia nogi odbywa się ruch rolki, połączony z odepchnięciem, pod środek ciężkości zawodnika. Pod koniec tego ruchu zawodnik znajduje się w fazie kontrolowanego opadania na zewnątrz. Następnie odbywa się podstawienie drugiej nogi za i w linii z nogą podpierającą i wyjazd nogi podpierającej, połączony z odepchnięciem na zewnątrz. Tuż po rozpoczęciu odepchnięcia na zewnątrz druga noga rozpoczyna fazę wejścia (odepchnięcia) do wewnątrz. Do popularyzacji double push przyczynili się Chad Hedrick, Derek Downing, Eddy Matzger.

Zawodnicy najczęściej nie używają gumowych hamulców tylnych. Aby zahamować, należy ciągnąć za sobą jedną z rolek bądź używać techniki "pługu" podobnej do narciarskiej.

Wrotkarstwo rekreacyjne

podwórkowe wrotki dziecięce

Podstawowe techniki, które trzeba opanować, to techniki hamowania:

1. hamowanie tylnym hamulcem: najprostsze i najbardziej skuteczne – podnieść palce prawej nogi (przy której zamontowany jest hamulec) i wyprostować nogę do przodu
2. T-stop: rolki jednej nogi są ciągnięte płasko za sobą po ziemi
3. pług: analogiczny do pługu narciarskiego.
4. spin-stop: hamuje się za pomocą ciasnego obrotu 180° do 360° w miejscu
5. powerslide: to technika dla zaawansowanych, obrót na jednej rolce o 180° wraz z zejściem na dół i hamowaniem krawędziami drugiej rolki przed sobą

Sama jazda na rolkach jest nieco podobna do techniki jazdy na nartach. Zakręty bierze się na krawędziach rolek, przy czym ważne jest zachowanie równowagi bocznej i (na wyższym poziomie) głębokie wejście ciałem do środka zakrętu. Prostszym sposobem zakręcania jest przekładanka: technika znana z jazdy na łyżwach.

W jeździe rekreacyjnej używane są zazwyczaj szyny 4 kołowe o rozmiarach kół do 90mm.

Aggressive Inline Skating

łyżworolki

Używane tutaj rolki maja kółka o wiele mniejsze (około 60 mm) niż w zwykłych rolkach, a ich rama ma specjalny wzmocniony odstęp (groove) pośrodku, przeznaczony do grindów po railach. Większość rolek do jazdy agresywnej wyposażona jest w system UFS (universal frame system) co pozwala na szybką wymianę każdej części rolki, począwszy od kółek, płozy a skończywszy na klamrach i bucie.

Podstawowe tricki jazdy agresywnej

rolkarze agresywni

• Grindy
  • Soule (na półce umieszczonej prostopadle do płozy (pod stopą)) np. Ao Soul,Kant,Soul,Mizou, Pornstar,Acid,Top Soul Fish-brain
  • Slidy (Royal, Niffty, Unity, Sawannah, Torque, Backside, Frontside)
  • Cess Slidy – osoba wykonująca cess slide'a ślizga się jak na lodzie po nasmarowanej prostej powierzchni,ewolucja o tyle trudna gdyż ślizgamy się wyłącznie na bocznej części buta tak by koła nie dotykały nawierzchni
• Skoki
  • Obroty (180, 360, 540, 720, 900 stopni)
  • Graby (Mute, Safety, That) – łapanie rolek w czasie lotu
  • Wallride – w wolnym tłumaczeniu jazda po ścianach

Każdy trik może być kombinowany z kilkoma innymi.

Części wchodzące w skład rolek agresywnych:

• shell - skorupa buta
• cuff - cholewka przykręcana na dwie śruby
• liner - nazwa wymyślona dla wkładki
• shock absorber - wkładka do butów pod piętę.Jej celem jest zabezpieczenie pięty przed szkodliwym dla zdrowia obciążeniem cz licznymi uderzeniami.
• płoza - jedno lub dwu częściowa w Systemie UFS pasuje do każdej rolki pod warunkiem zgodności przedziału rozmiarowego.
• backside-plate - jest to element z wytrzymałego plastiku ABS/ ,,kompozyt pozwalający na wykonywanie takich trików jak torque, royale, nifty.
• soul-plate - element przykręcany miedzy butem a płozą,dzięki niemu znacznie łatwiej i bezpieczniej wykonuje się ewolucje gdzie rolka sunie wdłóz przeszkody,rurki czy też kątownika.
• łożyska - pozwalają napedzać kółka (ABEC3-wolne choć wytrzymałe,ABEC5-szybkie i wytrzymałe,ABEC7 bardzo szybkie choć ich wytrzymałość spada niemalże o 50% względem poprzednika)
• koła - najczęściej 56mm/60mm (56-do jazdy na street,60mm do jazdy na rampach)
• pieski - małe plastikowe lub metalowe elementy płozy sztywno trzymające koło i łożyska.
• klamra - pozwala usztywnić odcinek kostka-łydka, nowoczesne posiadają zabezpieczenie przed odpięciem.W sprzedaży także klamry na rzep.
• skin - nakładka imitująca np. duży but sportowy.
• tuleje - wewnętrzny element koła utrzymujący łożyska w stałej pozycji co wydłuża ich żywotność.

Producenci Rolek Agresywnych

• Nimh
• Razor
• Remz
• Salomon
• Rollerblade
• USD
• Valo
• Xsjado
• Roces
• K2
• Nils
• Worker
• Tempish
• Yashima

Zobacz też

• łyżwiarstwo

Linki zewnętrzne

• Międzynarodowa Federacja Sportów Wrotkarskich
• Polski Związek Sportów Wrotkarskich