Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Wushu czyli sztuka/sztuki walki (chin. upr.: 武术; chin. trad.: 武術; pinyin: wǔshù wymowa) – ogół chińskich sztuk walki. Na Zachodzie przyjęła się błędna nazwa kung-fu. W języku chińskim termin Kung-fu oznacza jednak nie sztukę walki, a wysoki poziom umiejętności w dowolnej dziedzinie[1]. Ponieważ w języku chińskim wushu nie oznacza chińskiej sztuki walki, lecz dowolną sztukę walki, dla określenia sztuk walkich powstałych w Chinach sami Chińczycy często używają określenia Zhongguo wushu (chiń. 中国武术, chińskie wushu, chińska sztuka/sztuki walki). Termin wushu odczytany zgodnie z japońską lekcją brzmi bu-jutsu.
Spis treści |
Wushu dzieli się na sportowe/współczesne wushu (chiń. 竞赛武术 jingsai wushu / 现代武术 xiandai wushu), oraz tradycyjne/ludowe wushu (chiń. 传统武术 chuantong wushu / 民间 minjian wushu）. Używany na Zachodzie termin kung-fu pokrywa się w zasadzie raczej z chuantong wushu/minjian wushu, nie obejmuje natomiast xiandai wushu/jingsai wushu.
Obecnie podstawową formą rywalizacji w wushu są zawody sportowe, organizowane zarówno w wushu sportowym jak i tradycyjnym. Różnica między tradycją sportem polega jednak na tym, że w chuantong wushu od strony wizualnej (estetyki wykonania formy) ważniejsza jest znajomość znaczenia technik i umiejętność zastosowania ich w walce/samoobronie. W wushu sportowym ten element jest również obecny, lecz zwykle mniej istotny. Głównym celem treningu wushu sportowego jest osiągnięcie mistrzowskiego (poprawnego formalnie i estetycznego) wykonania formy, start w zawodach i prezentacja swoich umiejętność w formie pokazu w formie bezkontaktowej - taolu. W wushu sportowym występuje również formuła kontaktowa, czyli sanda (chiń. 散打， czyli wolna walka). W odróżnieniu od wushu tradycyjnego, zawodnicy sportowi nie uprawiają jednak tych dwóch formuł jednocześnie, specjalizując się tylko w formach lub tylko w sandzie.
W Wushu (zwłaszcza odmianie tradycyjnej) przywiązuje się wagę nie tylko do rozwinięcia umiejętności walki wręcz, z bronią, lub doskonałości formalnej wykonania formy ale także do wszechstronnego rozwoju adepta. Wzorcem jest tu ktoś, kto nie tylko potrafi walczyć, ale posiada szeroką wiedzę i umiejętności z innych dziedzin (stąd częste stosowanie terminu kung fu). Dla adeptów spoza Chin nauka wushu to często także poznawanie bogatej kultury Kraju Środka. W wielu szkołach tradycyjnych naucza się, oprócz sztuki walki, także tradycyjnych metod leczenia (akupresura, akupunktura, ziołolecznictwo) bądź ćwiczeń służących kultywowaniu zdrowia (neigong, qigong). Niektóre systemy kung-fu słyną z walorów zdrowotnych, np. taijiquan i yiquan, w których te same metody treningowe służą zarówno rozwojowi umiejętności walki jak i zdrowiu ćwiczącego. Wielki nacisk kładzie się także na postawę etyczną adepta – wude (chiń. 武德 cnoty wojownika). Mówi się: "Ucząc się sztuki walki, przede wszystkim uczysz się być dobrym człowiekiem". Z pojęciem wude wiąże się też termin xiayi (chiń. 侠义prawość, rycerskość).
Odpowiednią formułę oraz styl wushu można dobrać w zależności od indywidualnych upodobań, predyspozycji i warunków fizycznych. Oba rodzaje wushu, tradycyjne i sportowe mogą być uprawiane zawodowo lub rekreacyjnie. Zawodowstwo oznacza odpowiednio cięższy trening, w chuantong wushu oparty na z tradycyjnych metodach nauczania, w wushu sportowym podporządkowany również zasadom teorii współczesnego sportu. Trening rekreacyjny służy głównie celom zdrowotnym i można go kontynuować zarówno w sporcie jak i tradycji do późnej starości.
Wushu sportowe (chiń. 现代武术 xiandai wushu lub 竞赛武术 jingsai wushu） to przede wszystkim dyscyplina sportowa o aspiracjach olimpijskich. W konkurencjiach form (taolu) stosuje się podział na changquan (długa pięść – formy zwykle bardzo akrobatyczne, o ruchach stosunkowo płynnych i dużej dynamice), nanquan (południowa pięść – bardziej stabilne pozycje, mniej akrobacji, dużo fizycznej siły) i taijiquan (ruchy miękkie, pełne gracji, w większości wykonywane powoli). Uprawiana jest także konkurencja Sanda (chiń. 散打，wolna walka), czyli rodzaj walki w rękawicach i ochraniaczach (m.in. na korpus) zbliżona do kick-boxingu, ale z szerokim wykorzystaniem rzutów i zepchnięć z podestu na którym odbywają się walki. W wariancie zawodowym, stosuje się mniej ochraniaczy, natomiast wykorzystuje się uderzenia kolanami. Obecnie w wariancie zawodowym dopuszcza się często także uderzenia łokciami (formuła zbliżona do boksu tajskiego).
Wushu tradycyjne (chiń. 传统武术 chuantong wushu lub 民间 minjian wushu czyli tradycyjne wushu lub ludowe wushu) – w terminologii bardziej popularnej na Zachodzie – kung-fu, to wszystkie chińskie systemów walki, oparte na bardzo różnych koncepcjach. Dzieli się na wiele szkół i stylów.
Chińskie style wushu dzieli się na różne sposoby, w zależności od przyjętych kryteriów. Podstawowy podział to rozróżnienie na północne i południowe. Granicą podziału jest rzeka Changjiang (chiń. 长江, Długa Rzeka), dzieląca Chiny na północne i południowe. Generalnie style północne opierają się na kopnięciach, a południowe na technikach ręcznych. Nie jest to jednak podział precyzyjny, ponieważ istnieje wiele wyjątków od tej reguły.
Stosuje się też podział ze względu na związek danego systemu z jednym z głównych ośrodków które wpływały na rozwój sztuk walki, np.: Shaolin (funkcjonuje podział na Shaolin północny i południowy), Wudang Shan, czy Emei Shan. Wiele systemów nie mieści się w tej uproszczonej klasyfikacji.
Popularny jest również podział na style zewnętrzne (chiń. 外家 waijia) i wewnętrzne (chiń. 内家 neijia). Do zewnętrznych zalicza się zdecydowaną większość, a tylko nieliczne do wewnętrznych. W pewnym uproszczeniu można powiedzieć, że style zewnętrzne koncentrują się bardziej na typowym treningu fizycznym, i typowym wykorzystaniu siły, a wewnętrzne bardziej na pracy nad koordynacją pomiędzy umysłem i ciałem, i nad specyficznym sposobem generowania siły przy użyciu całego, stosunkowo rozluźnionego ciała. Podział ten jednak jest bardzo dyskusyjny i stosowany jest głównie z przyczyn historycznych – na początku XX wieku grono mistrzów xingyiquan, baguazhang i taijiquan w Pekinie uznało, że systemy te mają wiele cech wspólnych i w związku z tym zdecydowano o zaliczaniu ich do jednej rodziny neijia. Trzeba zwrócić uwagę, że podziału na systemy zewnętrzne (waijia) i wewnętrzne (neijia) nie należy mylić z podziałem na metody treningowe zewnętrzne (waigong) i wewnętrzne (neigong). W niemal wszystkich bowiem systemach klasyfikowanych jako zewnętrzne, wykorzystuje się w mniejszym lub większym stopniu trening neigong.
Określony styl wushu to nie tylko zestaw technik, czy form. To zawsze pewien system wzajemnie z sobą związanych metod treningowych (gongfa) i koncepcji (quanli). Wszystkie metody treningowe, łącznie z wykorzystywanymi w wielu stylach formami, stanowią ilustrację teorii danej szkoły służąc poznaniu i praktycznemu opanowaniu jego koncepcji i rozwinięciu charakterystycznych dla danego stylu umiejętności.
