Wybory parlamentarne we Włoszech w 2008 roku

Wybory parlamentarne we Włoszech w 2008 roku odbyły się w dniach 13 (8:00–22.00) i 14 kwietnia (7.00–15.00). Wraz z nimi przeprowadzane zostały wybory samorządowe w dwóch regionach i szeregu innych jednostek terytorialnych. Były to wybory przedterminowe, przeprowadzone po nieudanym głosowaniu nad wotum zaufania dla centrolewicowego rządu Romano Prodiego. W ich wyniku wybrano członków Izby Deputowanych i Senatu XVI kadencji. Wybory zakończyły się zwycięstwem federacyjnego Ludu Wolności i jego koalicjantów, co skutkowało powołaniem gabinetu Silvia Berlusconiego.

Przemiany polityczne we Włoszech i kryzys polityczny

Wybory parlamentarne w 2006 przy zmienionej ordynacji, likwidującej okręgu jednomandatowe, wygrała wielopartyjna centrolewicowa koalicja Unia, pokonując skupioną wokół rządzącej koalicji Dom Wolności. Lewica dzięki zapisom ordynacji uzyskała stabilną większość w Izbie Deputowanych, natomiast oba bloki dysponowały bardzo zbliżoną liczbą głosów w Senacie XV kadencji. Stanowiąca zaplecze rządu Romano Prodiego Unia skupiała ugrupowania komunistyczne, socjaldemokratyczne, liberalne i chadeckie, łącznie aż 9 wchodzących w jej skład partii było reprezentowanych przez 10 parlamentarzystów.

W 2007 po obu stronach doszło do istotnych zmian w układzie partyjnym. Prawica jesienią przeprowadzała akcję antyrządową, w jej trakcie w ciągu trzech dni stronnicy byłego premiera zebrali około 7 milionów podpisów pod petycją ustąpienia premiera i przedterminowych wyborów parlamentarnych. W ramach procesu jednoczenia różnych ugrupowań Forza Italia i Sojusz Narodowy powołały federacyjny Lud Wolności. Również centrolewica przechodziła proces zjednoczeniowy – kilka stronnictw w tym współpracujące od lat w ramach Drzewa Oliwnego partie Demokracja to Wolność i Demokraci Lewicy współtworzyły Partię Demokratyczną. Zakończyły tym samym działalność oba bloki z wyborów w 2006 – zarówno Unia, jak i Dom Wolności.

Rząd Romano Prodiego znalazł się w kryzysie na początku 2008. Ustąpił wówczas z niego minister sprawiedliwości Clemente Mastella, gdy ujawniono, iż razem z żoną znalazł się wśród osób zamieszanych w skandal korupcyjny w publicznej służbie zdrowia w regionie Kampania. Jego chadecka partia Popolari-UDEUR opuściła natomiast koalicję rządową.

Jeszcze w styczniu tego samego roku gabinet nie uzyskał wotum zaufania w Senacie (wynikiem głosów 161 do 156), co doprowadziło do dymisji premiera. 6 lutego 2008 prezydent Włoch Giorgio Napolitano podpisał dekret o rozwiązaniu obu izb parlamentu. Dekret o przedterminowych wyborach zakończył trwający przez dwa tygodnie kryzys polityczny.

Ordynacja wyborcza

Większość spośród 630 posłów do Izby Deputowanych została wybrana w wielomandatowych okręgach wyborczych odpowiadających regionowi lub jego części, 1 poseł został wybrany w okręgu wyborczym utworzonym w regionie Dolina Aosty, a 12 w czterech większościowych okręgach dla Włochów mieszkających poza granicami kraju. Ordynacja do Senatu przewidywała wybór większości spośród 315 senatorów w wielomandatowych okręgach wyborczych utworzonych w 18 regionach. 7 senatorów wybrano w okręgach jednomandatowych w Trydencie-Górnej Adydze, 1 w Dolinie Aosty, a 6 w czterech większościowych okręgach dla Włochów mieszkających poza granicami kraju. W przypadku wyborów proporcjonalnych obowiązywały progi wyborcze.

Kampania wyborcza

Centroprawica skupiła się wokół byłego premiera Silvia Berlusconiego z Forza Italia i jego wieloletniego sojusznika Gianfranca Finiego z Sojuszu Narodowego. Obie te partie stały się głównymi uczestnikami Ludu Wolności. Poza nimi PdL zasiliła grupa średnich i małych ugrupowań, wśród nich Chrześcijańska Demokracja dla Autonomii, Nowa Włoska Partia Socjalistyczna, Liberalni Demokraci, Liberalni Reformatorzy, Włoska Partia Republikańska, Akcja Socjalna, Partia Emerytów, Liberalni Ludowcy i Włosi w Świecie. Umowy o blokowaniu list z PdL podpisały natomiast Liga Północna i Ruch dla Autonomii, startujące odpowiednio w północnych i południowych regionach. 5 marca 2008 Silvio Berlusconi, wystawiony jako kandydat na premiera, ogłosił, że startuje po raz ostatni.

Partia Demokratyczna zawiązała blok wyborczy z Włochami Wartości Antonio Di Pietro. Z kolei na listach PD znaleźli się przedstawiciele zachowującego pewną autonomię Europejskiego Ruchu Republikańskiego i Włoskich Radykałów minister Emmy Bonino. Liderem koalicji został przywódca demokratów Walter Veltroni. Urzędujący premier Romano Prodi zapowiedział zakończenie kariery politycznej i nie kandydował do parlamentu.

Dotychczasowi sojusznicy centroprawicy, Unia Chrześcijańskich Demokratów i Centrum, zawiązali tym razem własną koalicję wyborczą pod nazwą Unia na rzecz Centrum, współtworzoną też przez Białą Różę i parę mniejszych ugrupowań chadeckich.

Lewicowe partie wchodzące w skład dawnej Unii, tj. Odrodzenie Komunistyczne, Partia Komunistów Włoskich, Demokratyczna Lewica i Federacja Zielonych, powołały blok Lewica-Tęcza.

Odrębne listy wystawiły też Prawica wspólnie z Trójkolorowym Płomieniem oraz nowo powstała Partia Socjalistyczna. W wyborach nie wystartowały Popolari-UDEUR i PSDI.

Sondaże z drugiej połowy marca 2008 przewidywały uzyskanie przez koalicję PdL-LN-MpA 43,3–46% głosów, PD–IdV 35,5–39,1% głosów, Lewicę-Tęczę 6,0–7,8% głosów, UdC 5,1–7,7% głosów, Prawicę 2,0–4,0% głosów, PS 0,7–2,3% głosów. Sondaże z ostatnich dni kampanii dawały 5–8% przewagi Ludowi Wolności i jego sojusznikom w 630-osobowej Izbie Deputowanych, przewidując zarazem równowagę w przyszłym 315-osobowym Senacie.

Wyniki do Izby Deputowanych

Wyniki w regionach Włoch

Kandydat na premiera	Lista wyborcza	Głosy	%	Miejsca
Silvio Berlusconi	Lud Wolności	13.629.464	37,388	272
	Liga Północna	3.024.543	8,297	60
	Ruch dla Autonomii	410.499	1,126	8
Walter Veltroni	Partia Demokratyczna	12.095.306	33,174	211
	Włochy Wartości	1.594.024	4,371	28
Pier Ferdinando Casini	Unia na rzecz Centrum	2.050.229	5,624	36
Fausto Bertinotti	Lewica-Tęcza	1.124.298	3,084	–
Daniela Santanchè	Prawica-Trójkolorowy Płomień	884.961	2,428	–
Enrico Boselli	Partia Socjalistyczna	355.495	0,975	–
Marco Ferrando	Komunistyczna Partia Pracujących	208.296	0,571	–
Flavia D'Angeli	Krytyczna Lewica	168.916	0,459	–
Siegfried Brugger	SVP	147.718	0,405	2
Giuliano Ferrara	Associazione difesa della vita. Aborto? No grazie	135.535	0,371	–
Stefano Montanari	Per il Bene Comune	119.569	0,327	–
Roberto Fiore	Forza Nuova	109.699	0,298	–
Stefano De Luca	Włoska Partia Liberalna	104.053	0,284	–
Bruno De Vita	Unia Demokratyczna na rzecz Konsumentów	91.106	0,25	–
Renzo Rabellino	No Euro	66.835	0,183	–
Giorgio Vido	Liga Veneta Repubblica	31.353	0,086	–
	Die Freiheitlichen	28.340	0,077	–
Sergio Riboldi	Movimento Europeo Diversabili Associati	16.483	0,045	–
Giacomo Sanna	Partito Sardo d'Azione	14.860	0,04	–
Eva Rossi	Lega per l'Autonomia Alleanza Lombarda Lega Pensionati	13.992	0,038	–
Andreas Poder	Unia na rzecz Południowego Tyrolu	12.981	0,035	–
Bustianu Cumpostu	Sardigna Natzione	7.176	0,019	–
Gianfranco Vestuto	Lega Sud	4.399	0,011	–
Carlo Covi	L'intesa Veneta	2.388	0,006	–
Fabiana Stefanoni	Partia Alternatywy Komunistycznej	1.993	0,005	–
Luigi Ferrante	Il Loto	1.797	0.004	–
Antonio Piarulli	Movimento Politico Pensiero Azione	946	0,002	–
Razem			100	617

Dolina Aosty

Lista wyborcza	Głosy	%	Miejsca
Autonomia Wolność Demokracja	29.311	39,12	1
Vallée d'Aoste Autonomie Progrès Fédéralisme	28.349	37,84	–
Lud Wolności	13.877	18,52	–
Liga Północna	2.322	3,10	–
Akcja Socjalna	1066	1,42	–
Razem			1

Zagranica

Lista wyborcza	Miejsca
Partia Demokratyczna	6
Lud Wolności	4
Ruch Stowarzyszeniowy Włochów Zagranicą	1
Razem	12

Senat

Wyniki w regionach Włoch

Lista wyborcza	Głosy	%	Miejsca
Lud Wolności	12.510.306	38,174	141
Liga Północna	2.642.167	8,062	25
Ruch dla Autonomii	355.076	1,083	2
Partia Demokratyczna	11.042.325	33,695	116
Włochy Wartości	1.414.118	4,315	14
Unia na rzecz Centrum	1.866.294	5,694	3
Lewica-Tęcza	1.053.154	3,213	–
Prawica-Trójkolorowy Płomień	687.211	2,096	–
Partia Socjalistyczna	284.428	0,867	–
Komunistyczna Partia Pracujących	180.454	0,55	–
Krytyczna Lewica	136.396	0,416	–
Per il Bene Comune	105.937	0,323	–
Włoska Partia Liberalna	100.721	0,307	–
Nowa Siła	85.630	0,261	–
Unia Demokratyczna na rzecz Konsumentów	77.725	0,237	–
No Euro	49.476	0,15	–
Liga Veneta Repubblica	47.677	0,145	–
Lega per l'Autonomia Alleanza Lombarda Lega Pensionati	45.622	0,139	–
Movimento Europeo Diversabili Associati	20.029	0,061	–
Partito Sardo d'Azione	15.292	0,046	–
Popolari Uniti	12.388	0,037	–
Włoska Partia Komunistyczna Marksistowsko-Leninowska	8.078	0,024	–
Lega Sud	7.119	0,021	–
Sardigna Natzione	6.966	0,021	–
Fronte Indipendentista Lombardia	5.249	0,016	–
L'intesa Veneta	4.275	0,013	–
Partito del Sud – Alleanza Meridionale	3.736	0,011	–
Sud Libero	1.776	0,005	–
Movimento Politico Pensiero Azione	1.602	0,004	–
Razem			301

Dolina Aosty

Lista wyborcza	Głosy	%	Miejsca
Vallée d'Aoste	29.186	41,39	1
Autonomia Wolność Demokracja	26.375	37,4	–
Lud Wolności	12.166	17,25	–
Liga Północna	2.081	2,95	–
Akcja Socjalna	712	1,01	–
Razem			1

Trydent-Górna Adyga

Lista wyborcza	Głosy	%	Miejsca
Lud Wolności (w tym Liga Północna)	156.318	28,193	3
SVP-IplA	153.965	27,769	2
SVP	98.947	17,845	2
Lewica-Tęcza	39.981	7,210	–
Unia na rzecz Centrum	32.548	5,870	–
Die Freiheitlichen	24.770	4,467	–
Prawica-Trójkolorowy Płomień	16.474	2,971	–
Unia na rzecz Południowego Tyrolu	11.820	2,131	–
Partia Demokratyczna	19.252	3,471	–
Partia Socjalistyczna	374	0,067
Razem			7

Zagranica

Lista wyborcza	Miejsca
Lud Wolności	3
Partia Demokratyczna	2
Ruch Stowarzyszeniowy Włochów Zagranicą	1
Razem	6

Łączny podział mandatów

Koalicja	Lista wyborcza	Izba Deputowanych	Senat
PdL – LN – MpA	Lud Wolności	276	147
	Liga Północna	60	25
	Ruch dla Autonomii	8	2
	Koalicja razem	344	174
PD – IdV	Partia Demokratyczna	217	118
	Włochy Wartości	29	14
	SVP-IplA	–	2
	Autonomia Wolność Demokracja	1	0
	Koalicja razem	247	134
–	Unia na rzecz Centrum	36	3
–	SVP	2	2
–	Ruch Stowarzyszeniowy Włochów Zagranicą	1	1
–	Vallée d'Aoste	0	1
Razem		630	315

Bibliografia

• Elezioni 2008, interno.it (wł.). [dostęp 13 listopada 2010].
• ARCHIVIO STORICO DELLE ELEZIONI, interno.it (wł.). [dostęp 13 listopada 2010].

Poprzednie wybory: 2006

Wybory parlamentarne we Włoszech

Następne wybory: –