Wysoka (powiat pilski)

Wysoka
Herb Wysokiej
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	pilski
Gmina	Wysoka gmina miejsko-wiejska
Założono	XIII w.
Prawa miejskie	1505
Burmistrz	Marek Madej
Powierzchnia	4,82 km²
Wysokość	110 m n.p.m.
Ludność (2009) • liczba • gęstość	2728 566 os./km²
Strefa numeracyjna	+48 67
Kod pocztowy	89-320
Tablice rejestracyjne	PP
Położenie na mapie Polski Wysoka
53°10′N 17°06′E
TERC (TERYT)	4303819094
Urząd miejski Plac Powstańców Wielkopolskich 21 89-320 Wysoka
Hasło Wysoka w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP

Wysoka (niem. Wissek) to miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie pilskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wysoka. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. pilskiego.

Według danych z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 2728 mieszkańców.

Położenie

Wysoka leży 20 km na wschód od Piły 5 km na północ od trasy krajowej nr 10, na Pojezierzu Krajeńskim, na pagórkowatym, polodowcowym terenie. Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 190 Gniezno-Krajenka oraz nieczynna linia kolei wąskotorowej do Łobżenicy i Białośliwia.

Historia

Miejscowość istniała już w XIII wieku - pierwsza wzmianka pochodzi z 1260 roku. Wysoka była centrum znacznego terytorium stanowiącego własność Mikołaja Łodzi z nadania Bolesława Pobożnego. Od 1505 roku obok wsi Wysoka Wielka wymieniane jest miasto Wysoka, które było własnością szlachecką, m.in. Kościelskich i Tuczyńskich. Po wielkim pożarze miasta w 1772 roku wystawiono nowy przywilej miejski. 2 stycznia 1919 roku władzę w mieście objęli powstańcy wielkopolscy. Utworzono polską Radę Ludową i Straż Obywatelską. Wysoka była jedną z najbardziej na północ wysuniętych placówek powstańczych. Jednak już 4 stycznia Niemcy z Piły opanowali miasto. Kontrataki Polaków z Wyrzyska nie powiodły się. Wysoka wróciła do Polski na mocy traktatu wersalskiego w styczniu 1920 roku. We wrześniu 1939 roku na stoku Góry Wysokiej hitlerowcy rozstrzelali 19 Polaków. W okresie okupacji niemiecka administracja nazistowska zmieniła nazwę miasta na niem. Weißeck (1942-1945)^{[potrzebne źródło]}.

Gospodarka

Wysoka jest niewielkim ośrodkiem gospodarczym, stanowiącym zaplecze dla rolniczej okolicy. Znajduje się tu zakład przemysłu drzewnego oraz cegielnia.

Zabytki

• dawny układ przestrzenny w trójkącie dróg, z rynkiem (obecnie pl. Powstańców Wielkopolskich)
• zespół poklasztorny Kanoników Regularnych:
  • późnobarokowy kościół NMP Różańcowej z lat 1727-1729, trójnawowy, nakryty sklepieniem żaglastym na gurtach; jednolite barokowe wyposażenie wnętrza z ok. 1729 roku:
    • ołtarz główny ze starszym obrazem Matki Boskiej Śnieżnej z XVII wieku
    • trzy ołtarze boczne
    • stalle
    • ambona
    • chrzcielnica
    • łuk tęczowy z grupą ukrzyżowania
  • klasztor zapewne z 1. połowy XVIII wieku, w XIX i XX wieku przebudowany na plebanię
  • szachulcowa dzwonnica z XVIII wieku z dzwonami z XVII i XIX wieku
  • mur otaczający dziedziniec przykościelny z XVIII wieku z dwiema bramami
• domy z końca XIX i początku XX wieku, w większości kalenicowe
• pomniki i miejsca pamięci:
  • pomnik powstańców wielkopolskich z 1978 roku
  • pomnik na miejscu egzekucji na Górze Wysokiej
  • na cmentarzu mogiła ofiar egzekucji^{[potrzebne źródło]}

Przyroda

• W odległości 1 km na zachód od miasta, przy drodze do Rudnej znajduje się Góra Wysoka (157 m n.p.m.) - najwyższe wzniesienie pasma wzgórz morenowych, tzw. Gór Wysockich (zwanych też Wysokimi, które porośnięte jest lasem z przewagą sosny. Miasto leży pomiędzy dwoma pasmami moren czołowych na wysokości 110 m n.p.m., a na południe od miasta rozciąga się teren podmokłych łąk, gdzie gniazdują liczne ptaki. Miejsce to jest zalewane okresowo wodą z tzw. kanału okalinieckiego, który stanowi dopływ rzeczki Radacznicy wpadającej do Jeziora Kopcze pod Kaczorami. Jej źródła znajdują się w okolicy miasta. Jedno z nich wypływa z Gór Wysockich. Wiosną i jesienią te podmokłe tereny, które znajdują się między Wysoką, Wysoczką i Wysoką Małą stają się ostoją dla licznie migrujących ptaków(łabędzie, kaczki, gęsi, żurawie itp.) Występują tu stada saren, dzików. Można też spotkać lisy, jeże, bobry europejskie, zające i wiele innych gatunków ssaków, ptaków, płazów i roślin.

Ciekawostka

• Z Wysokiej wywodzili się bracia Ziarnikowie (Kazimierz, Marek i Krzysztof), którzy byli zawodnikami żużlowej Polonii Bydgoszcz.

Miasta partnerskie

Miasto	Kraj	Data podpisania umowy
Jesberg	Niemcy	2002

Zobacz też

• Cmentarz żydowski w Wysokiej