Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyNa mapach:
| ZAK Spółka Akcyjna (ZAK SA) | |
| Forma prawna | spółka akcyjna |
| Data założenia | 1948 |
| Lokalizacja | ul. Mostowa 30 A 47-220 Kędzierzyn-Koźle |
| Numer KRS | 0000008993 |
| Prezes | Jerzy Marciniak[1] |
| Ważni pracownicy | Sabina Nowosielska |
| Branża | Wielka Synteza Chemiczna |
| Produkty | nawozy azotowe, "alkohole oxo", plastyfikatory, inne chemikalia |
| Kapitał zakładowy | 285 064 300 PLN][2] |
| Strona internetowa | |
ZAK Spółka Akcyjna lub ZAK SA (do 23 kwietnia 2009 r. – Zakłady Azotowe Kędzierzyn SA) – przedsiębiorstwo chemiczne z siedzibą w Kędzierzynie-Koźlu (dzielnica Azoty), w województwie opolskim. Jest to jeden z największych producentów chemicznych w Polsce. Produkcja jest przeznaczona dla: rolnictwa, budownictwa, przetwórstwa chemicznego i przemysłu tworzywowego. Przedsiębiorstwo składa się z trzech Jednostek Produkcyjnych (Nawozy, Oxoplast i Energetyka) oraz Jednostki Usługowej i Jednostki Usług Laboratoryjnych. Firma zatrudnia ponad 1600 pracowników (dane z 2010 r.)[3] i jest największym pracodawcą w Kędzierzynie-Koźlu.
Spis treści |
ZAK Spółka Akcyjna jest zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym pod nr 0000008993.
Dokumentacja spółki przechowywana jest w: Sądzie rejonowym, VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego w Opolu.
Dane rejestrowe: REGON: 530544497, NIP: 749-00-05-094.
Kapitał zakładowy 285 064 300 zł i dzieli się na 57 012 860 akcje o wartości nominalnej 25 zł każda.
Historia istnienia zakładu rozpoczęła się w 1940 r., kiedy to niemiecki koncern chemiczny IG Farben rozpoczął w pobliżu Kędzierzyna budowę zakładu chemicznego, produkującego izooktan. Zakład miał produkować benzynę syntetyczną z węgla, metodą Bergiusa. Produkcję uruchomiono pod koniec 1943 r.
Zakład odgrywał ważną rolę w produkcji benzyny syntetycznej dla III Rzeszy, a ponieważ trwała II wojna światowa, to alianckie lotnictwo (bombowce startowały z Włoch) przeprowadziło masowe naloty dywanowe. Bombardowania rozpoczęły się w lipcu 1944 r. i doprowadziły do zniszczenia instalacji produkcyjnych zakładu. W dniach 21/22 stycznia 1945 r. przeprowadzono ewakuację zakładów[4].
31 stycznia 1945 r. Armia Czerwona zajęła Kędzierzyn i Azoty. Rosjanie przeprowadzili całkowity demontaż urządzeń i aparatury zakładów chemicznych. Zniszczenia osiągnęły poziom 100%. Pozostałe urządzenia wywieźli Polacy do odbudowywanych zakładów chemicznych w Oświęcimiu, Chorzowie i Tarnowie. Polacy traktowali wówczas ziemie Śląska Opolskiego jako teren niemiecki i nie zamierzali rozwijać na nich przemysłu[5].
W 1948 r. rząd polski podjął decyzję o wybudowaniu w Kędzierzynie trzeciej w kraju (obok Chorzowa i Tarnowa) fabryki nawozów sztucznych. Fabryka miała powstać w miejscu zniszczonych niemieckich zakładów chemicznych IG Farben. Nowa fabryka otrzymała nazwę: Zakłady Przemysłu Azotowego „Kędzierzyn” z siedzibą w Bierawie. Zakład został formalnie utworzony 1 stycznia 1949 r., a w październiku 1949 r. uruchomiono pierwszą instalację, produkującą rocznie 840 Mg wosku syntetycznego.
Sześcioletni plan rozwoju 1950-1955 przewidywał dalszą rozbudowę Zakładów Przemysłu Azotowego „Kędzierzyn”. 17 lutego 1952 r. przyjęto nową nazwę fabryki: Zakłady Przemysłu Azotowego „Kędzierzyn” w budowie. 15 stycznia 1954 r. uruchomiono próbną produkcję amoniaku, kwasu azotowego i saletrzaku. Ciągła produkcja ruszyła 10 marca. Uznano to za oficjalne otwarcie zakładu produkującego nawozy azotowe. W tym samym roku rozpoczęto produkcję tlenu sprężonego, dwucjanu dwuamidu, melaminy i utrwalacza płynnego „W”. W 1954 r. wybudowano także elektrociepłownię[5].
W następnych latach powstały kolejne instalacje produkujące kilkadziesiąt innych wyrobów chemii organicznej i nieorganicznej. W 1955 r. rozpoczęto produkcję bezwodnika ftalowego, wosków, aminoplastów i kwasów tłuszczowych. We wrześniu 1956 r. zmieniono nazwę fabryki na: Zakłady Przemysłu Azotowego „Kędzierzyn”, a w 1957 r. uruchomiono drugą linię produkującą nawozy azotowe oraz instalacje produkujące mocznik i stężony (67%) kwas azotowy.
6 czerwca 1959 r. zmieniono nazwę fabryki na: Zakłady Azotowe „Kędzierzyn”. W latach 60. XX w. uruchomiono produkcję azotynu i azotanu sodowego, formaliny, klejów mocznikowych, estrów ftalowych, melaminy i innych. W 1962 r. uruchomiono po raz pierwszy w Polsce produkcję amoniaku z gazu koksowniczego.
W czerwcu 1970 r. uruchomiono port przeładunkowy na Kanale Kędzierzyńskim, który umożliwił transport drogą wodną przez Kanał Gliwicki i rzekę Odrę. W latach 70. XX w. przeprowadzono także modernizację licznych instalacji produkcyjnych, uruchamiając dodatkowo produkcję argonu i bezwodnika maleinowego. W 1978 r., dzięki uruchomieniu instalacji ciśnieniowego półspalania metanu, nastąpiło przejście przy produkcji amoniaku z koksu na gaz ziemny.
W latach 80. XX w. uruchomiono wytwórnię alkoholi OXO: oktanolu (2-etyloheksanolu), n-butanolu i izobutanolu. W ten sposób rozpoczęto produkcję komponentów tworzyw sztucznych. Uruchomiono także nową wytwórnię klejów mocznikowych i nową instalację granulacji mechanicznej saletrzaku (nowy produkt otrzymał nazwę Salmag).
W latach 1990-2005 firma przeszła szereg zmian – zarówno organizacyjnych jak i technicznych. 1 stycznia 1992 r. Zakłady zostały przekształcone w jednoosobową Spółkę Skarbu Państwa o nazwie Zakłady Azotowe Kędzierzyn Spółka Akcyjna. W następnych latach liczne inwestycje cechowały się działalnością proekologiczną: uruchomiono elektrofiltry w elektrociepłowni i nową instalację kwasu azotowego, wybudowano mechaniczno-biologiczną oczyszczalnię ścieków i nowy zbiornik stokażowy amoniaku oraz ukończono modernizację drugiego ciągu nawozowego. Dzięki tym inwestycjom Zakłady Azotowe Kędzierzyn SA zostały skreślone z listy przedsiębiorstw najbardziej uciążliwych dla środowiska.
W 2000 r. przeprowadzono gruntowną restrukturyzację Spółki, powołując do życia system spółek biznesu – powstało sześć jednostek biznesowych oraz wydzielono spółki-córki, które zostały utworzone z majątku dotychczasowych służb remontowych i pomiarowych, transportu, hotelu i ośrodka wczasowego. W 2003 r. Spółka uzyskała certyfikat jakości PN-EN ISO 9001:2001 i PN-N-18001:1999. W sierpniu 2003 r. wydzielono ze Spółki Wydział Badawczo-Produkcyjny i utworzono Spółkę „CHEMZAK”.
W listopadzie 2004 r. Rząd wyraził zgodę na wniesienie 80% akcji ZAK SA do Nafty Polskiej. Stanowiło to element przyjętej do realizacji nowej strategii restrukturyzacji i prywatyzacji sektora Wielkiej Syntezy Chemicznej. W styczniu 2005 r. wyodrębniona została jednostka Klejów – SILEKOL Sp. z o.o., którą w grudniu tego samego roku kupił Pfleiderer Grajewo SA. W 2006 r. rozpoczęto przygotowania do sprzedaży 80% akcji „Kędzierzyna” niemieckiej firmie PCC AG, jednak transakcja nie doszła do skutku z powodu zbyt niskiej ceny oferowanej przez PCC.
8 października 2010 r. otwarto w zakładach nową instalację kwasu. Jej budowa trwała 18 miesięcy i kosztowała 300 mln zł; ok. 83% tej kwoty pochodziło z kredytu, udzielonego przez konsorcjum banków (BRE Bank, Kredyt Bank i PKO SA). Kredytowanie zostało wstrzymane w 2009 r., w trakcie prowadzenia inwestycji, a ponowne negocjacje trwały prawie 10 miesięcy. Trudny, gospodarczo, czas, w którym inwestycję prowadzono, przyczynił siędo tego, że mimo jej zakończenia spółka nadal musiała posiłkować się kredytami i pożyczką (75 mln zł) z Agencji Rozwoju Przemysłu. Na otwarciu instalacji był obecny Wiceminister Skarbu, Adam Leszkiewicz. Miał być obecny także Przewodniczący Parlamentu Europejskiego, Jerzy Buzek, jednak nie przybył; nie udało się także połączyć z nim przez telemost (mimo wcześniejszego ustawienia telebimów)[3].
Otwarto także nową stację uzdatniania wody, której koszt wyniósł 70 mln zł[3].
| Rok | wrzesień 1948 | 31 grudnia 1948 | 1955 | 1975 | 1999 | 2005 | 2010 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Liczba pracowników | 330 | 1463 | 7300 | 7300 | 2200 | ok. 1600 | ponad 1600 |
Źródło: Składowski S., Techniczne i organizacyjne aspekty rozwoju przemysłu chemicznego w powiecie kozielskim, Państwowy Instytut Naukowy Instytut Śląski w Opolu, Opole 1971.
Rok 2007 okazał się najlepszym w całej historii zakładu. Rok ten został zamknięty z zyskiem na poziomie 129 mln zł. Przychody firmy wyniosły 1,66 mld zł. Duża część z wypracowanych profitów została przeznaczona na inwestycje, które firma zaplanowała a następne lata[6].
24 kwietnia 2009 r. Sąd Rejonowy w Opolu wydał postanowienie o wpisie do Rejestru Przedsiębiorców KRS zmian w Statucie Spółki, polegających na zmianie firmy Spółki na ZAK Spółka Akcyjna, przy czym Spółka może używać także skrótu firmy ZAK SA.
Na poziomie podstawowym działają wyodrębnione jednostki biznesowe (JB): JB Nawozy i JB Oxoplast oraz JBU Energetyka.
Na poziomie usługowym działają: Jednostka Usług Laboratoryjnych, Jednostka Usługowa oraz spółki zależne lub współpracujące spółki prywatne: Aster ZAK, PTS Autozak, CTL Chemkol, Chemzak, Rekom i ZAK Serwis.
Zakłady posiadają dogodny system połączeń drogowych, wodnych i kolejowych:
Kędzierzyn Azoty – bocznica szlakowa, która obsługuje ZAK SA, w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, w województwie opolskim, w Polsce.
| Kędzierzyn Azoty | ||
| Linia 890. Bierawa – Zakłady Azotowe Kędzierzyn (km linii: 1,530) | ||
|
odległość: 1,529 km
Bierawa  |
 |
|
Przedsiębiorstwo jest właścicielem klubu sportowego piłki siatkowej, uczestniczącego w rozgrywkach Polskiej Ligi Siatkówki ZAK SA Kędzierzyn-Koźle. Jest to jeden z najbardziej zasłużonych klubów w historii polskiej siatkówki.
|
|||||
