| Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: poprawić styl – powinien mieć encyklopedyczną formę, poprawić błędy językowe lub stylistyczne (pomoc: powszechne błędy, dla tłumaczy; zalecenia). Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
Na mapach:
| Zakłady Celulozowo-Papiernicze im. Juliana Marchlewskiego we Włocławku | |
| Forma prawna | nieistniejące przedsiębiorstwo państwowe |
| Data założenia | 1899 (Cassirerowie)/1952 (PZPR) |
| Siedziba | |
| Numer KRS | 0000189594 |
| Prezes | Izydor Cassirer (1899-1918), Maks Cassirer (1899-1918), inż. Stanisławski (1918-1920), Robert Saenger (1920-1929), Feliks Steinhagen (1929-1942), Ostabank Mejer (1942-1945), Czesław Wierny (1945-1952), mgr inż. Henryk Barabasz (1952-1989), Tomasz Kaczor (1989-1994), Teresa Budrewicz (Syndyk, 1994-2008 – Wykreślenie z KRS) |
| Branża | przemysł papierniczy, poligraficzny[1]. |
| Produkty | celuloza, zeszyty szkolne, papier |
| Zatrudnienie | ok. 3500 os. (1994) |
Spis treści |
Zakłady Celulozowo-Papiernicze im. Juliana Marchlewskiego (Fabryka Celulozy; Zakłady Papiernicze, potocznie zwane Ameryką, Celulozą) – powstały we Włocławku w 1899 roku przy ulicy Łęgskiej, a ogłosiły upadłość w 1994 roku.
W roku 1899 bracia Casiererowie kupili działkę przy ulicy Łęgskiej we Włocławku i rozpoczęli budowę fabryki. Zakłady początkowo noszą nazwę „Fabryka Celulozy – Włocławek”. Była to pierwsza w Królestwie Polskim (pod zaborem rosyjskim) wytwórnia specjalizująca się w towarowej produkcji celulozy sulfitowej. Kadrę zarządzającą oraz pracowniczą stanowili Niemcy. W roku 1918 zakład przeszedł pod zarząd państwa, a dyrektorem został inż. Stanisławski. Stało się to przyczyną fali strajków i pobudzenia poglądów demokratycznych. Dwa lata później, w roku 1920, fabrykę wykupił Robert Saenger. Od tego czasu rozpoczął się okres dynamicznego rozwoju „Celulozy”.
Prezes Saenger zmarł w 1929, część jego akcji wykupili Steinhagenowie. Spowodowało to fuzje fabryk: Włocławek – Myszków – Pabianice pod nazwą: Steinhagen i Saenger Fabryki Celulozy i Papieru Spółka Akcyjna przy udziale kapitału zagranicznego w wysokości 25%. Siedziba Fabryki znajdowała się w Warszawie, a dyrektorem został Steinhagen, a przedstawicielem kapitału zagranicznego Skarżyński. W 1940 fabryka została objęta okupacją niemiecką. Produkcja celulozy została przekształcona także w produkcję papieru; prezesem został Feliks Steinhagen, drewno składowane na placu drzewnym zostało szybko zużyte, produkcja została spowolniona, a kilka razy nawet wstrzymana.
W 1942 fabrykę nabył do spółki z Ostabankiem, Niemiec Mejer, choć nie zmieniło to sytuacji fabryki. Po II wojnie światowej, w 1945 odbyło się zebranie załogi i wybranie Komitetu Robotniczego Fabryki Celulozy i Papieru, którego dyrektorem został Czesław Wierny. W 1952 prezesurę objął mgr inż. Henryk Barabasz, Włocławskim Zakładom nadano imię Juliana Marchlewskiego. Ukazała się też Pamiątka z Celulozy – powieść Igora Newerly’ego, której akcja dzieje się między innymi w przedwojennej Celulozie.
Lata 1953–1989 to okres świetności dla Włocławskiej Celulozy. Zakład ciągle rozbudowywano i pod koniec istnienia, pracowało w nim około 3500 osób.
W okresie od 1953 do 1954 napisano scenariusz na podstawie książki Pamiątka z Celulozy do filmów: Celuloza i Pod frygijską gwiazdą.
W roku 1989 prezesurę objął Tomasz Kaczor. W latach 1990-1993 zakład przeżywał wielki kryzys. Węgiel, drewno i inne surowce nie były sprowadzane na czas. Gdy ochrona środowiska nałożyła na fabrykę kary pieniężne za zanieczyszczanie środowiska produkcją celulozy, przedsiębiorstwo zostało przekształcone w Zakłady Papiernicze we Włocławku, a sama celuloza była kupowana między innymi od: ZCP Świecie, ZCP Kwidzyn.
W 1994 Zakłady Celulozowo-Papiernicze im. Juliana Marchlewskiego we Włocławku ogłosiły upadłość.
We Włocławskiej Celulozie produkowano między innymi: celulozę, papier, zeszyty szkolne. Niektóre produkty fabryka wykorzystywała do dalszej obróbki w zakładzie, a inne sprzedawała kontrahentom.
Zakładowy symbol ruchów robotniczych. Ukazywał on siłę Celulozy, według dyrekcji miał motywować pracowników do komunistycznego patriotyzmu. Powiewał na najwyższym kominie Fabryki. Zdjęto go, podczas ogłoszenia upadłości. Obecnie komin został rozebrany do ok. 63 metrów, gdzie na nim zostały zamontowane nadajniki sieci komórkowej. Jeden z ostatnich symboli Celulozy został przeniesiony do Archiwum Państwowego przy ul. Skorupki 4.
Budynki Celulozy zostały przez Urząd Miasta Włocławek postawione w stan natychmiastowej rozbiórki (2002 rok). Do dzisiejszego dnia większość z nich stoi wzdłuż ulicy Łęgskiej z tabliczką na murach „Budynek grozi katastrofą budowlaną”[potrzebne źródło].
„Włocławska Celuloza” była w posiadaniu dwóch jezior (Radyszyn i Łąkie) mieszczących się w strefie ochronnej Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego. Jeziora te wcześniej były w posiadaniu rodziny Kaweckich mieszkającej nad jednym z nich. Fabryka na drodze sądowej w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wygrała z właścicielem proces o ich własność i zaczęła nad jednym z jezior budować dwa pensjonaty dla wczasowiczów. W 1993 były właściciel odzyskał jeziora na drodze sądowej[potrzebne źródło].