Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Zamek Pieniński | |
 nr rej. A-7/M |
|
 Fragment murów |
|
| Miejsce | Krościenko nad Dunajcem |
| Wybudowany | przed 1241 |
| Rejestr | NID |
| Wpisany do rej. zabytków |
18 kwietnia 2003 |
|
Położenie na mapie Pienin
  Zamek Pieniński
|
|
| Na mapach: | |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Zamek Pieniński – ruiny zamku położonego w Karpatach polskich, pod wierzchołkiem Zamkowej Góry (799 m n.p.m.) w Pieninach Właściwych.
Spis treści |
Zamek wybudowano po północnej stronie wierzchołka góry, kilkadziesiąt metrów poniżej szczytu. Południową ścianę góry tworzy niedostępne urwisko o wysokości ok. 50 m, a od północy dostępu bronią urwiska schodzące stromo do Pienińskiego Potoku[1]. Zamek został wybudowany na półce skalnej. Miejsce to jest z natury obronne, gdyż łączy się z pozostałą częścią grzbietu Masywu Trzech Koron tylko wąskim przesmykiem skalnym, z pozostałych stron znajdują się strome zbocza skalne. Zamek był niewielki, ograniczony szczupłością miejsca i perfekcyjnie wtopiony w naturalne skalne grzbiety. Mury obronne o długości 88 m i grubości 1 m wykonano z miejscowych skał wapiennych, na nich była nadbudowa, prawdopodobnie drewniana. Od zachodniej strony znajdowała się brama, pod nią piwnice. Tuż za bramą wykuto w skale cysternę, gdzie gromadzona była woda z niewielkiego źródełka (nazywa się go źródłem św. Kingi, okresowo wysycha). Od wschodniej strony za cysterną istnieją kwadratowe fundamenty, zapewne baszty obronnej.
Vita Sanctae Kyngae spisany w latach 1317–1329 oraz dzieła Jana Długosza Historiae polonicae i Vita S. Cunegundis wspominają, że w castro Pyeniny przebywał Bolesław Wstydliwy wraz z matką i księżną Kingą, schroniwszy się przed I najazdem tatarskim na Polskę[1]. Długosz pisał[2]:
 |
Przekaz ten budzi wątpliwości dzisiejszych archeologów. Na podstawie kilkakrotnie przeprowadzonych badań uznaje się, że do budowy zamku przystąpiono ok. 1280 roku. Zleceniodawczynią była najprawdopodobniej św. Kinga. Funkcjonalnie był to ośrodek strażniczo-refugialny, jako miejsce ostatniego schronienia, gdzie możnowładca z swoim dworem mógł przeczekać napaść wroga, a w razie potrzeby aktywnie się bronić. Mogła się w nim zmieścić ok. 100-osobowa grupa uciekinierów oraz kilkudziesięciu żołnierzy załogi zamku.
Jan Długosz (w jego Kronikach) pisze, że w zamku tym znalazła schronienie św. Kinga uciekając z klasztoru w Starym Sączu przed Tatarami w czasie ich III najazdu w 1287 roku[1][2]:
|
|
P. Mojecki w 1617 roku (na podstawie dzieł Długosza) pisze: „Tak wielkiego niebezpieczeństwa i okrucieństwa pogańskiego chcąc uniknąć służebnica Chrystusowa Kunegunda uść – z siedemdziesiąt swoich towarzyszek zakonnic Chrystusowych i z dwiema siostrami rodzonemi – Jolentą .... i Konstancją z klasztora i miasteczka swego Sącza – które żadnej obrony nie miało – do zamku Pienin – nad Dunajcem położeniem i murem warownego – jak najprędzej ujechała.”
Najprawdopodobniej zamek nie był użytkowany już w pierwszej połowie XIV wieku[2].
Zamek został zburzony w pierwszej połowie XV wieku. Istnieją 2 teorie historyczne[1]:
Zamek był w XVII i XVIII wieku słynny poza granicami Polski – podawano go w opracowaniach geograficznych jako przykład wybitnie obronnego zamku. Laurence Eachard w 1782 r. pisze: „..zamek dawny od natury umocniony, do którego jeden tylko wąski był przystęp. Leżał na górze tegoż imienia...” .
Według podań ludowych wybudował go Bolesław Wstydliwy dla swej żony – św. Kingi.
Z zamkiem związane są liczne legendy. Od dawna też był zwiedzany i penetrowany przez poszukiwaczy skarbów, prowadzono w nim nawet amatorskie wykopaliska (Szczęsny Morawski).
Zamek Pieniński ma również bardzo ciekawą historię bardziej współczesną, związaną z istnieniem tutaj przed II wojną światową pustelni. Drewniana pustelnia została zbudowana w ruinach zamku w 1904 roku. Zamieszkiwali ją Andrzej Stachura (1904–1915) i wcześniejszy powstaniec wielkopolski Wincenty Kasprowicz (1924–1949), zmarły w 1974 roku w Poznaniu. Pustelnia spaliła się w 1949 roku od pioruna i już nie została odbudowana ze względu na brak zgody władz.
Również w 1904 roku w wykutej skalnej wnęce umieszczono posążek św. Kingi, wyrzeźbiony przez Władysława Druciaka, jest to tzw. Grota świętej Kingi. Od 1921 roku kontynuowana jest tradycja pielgrzymek i uroczystego nabożeństwa w niedzielę najbliższą 24 lipca (rocznica śmierci św. Kingi).
Pieniński oddział Towarzystwa Tatrzańskiego w 1906 r. wyznaczył farbą szlak prowadzący do zamku.
W latach 1938–1939 Tomasz Szczygielski, kustosz Muzeum Pienińskiego prowadził tutaj badania archeologiczne, w trakcie których odkryto w zamku kości tura, żelazne groty strzał i ceramikę, oraz resztki pomieszczenia z podłogą barwioną na czerwono. Mariusz Szczygielski zmarł w czasie II wojny światowej, a dokumentacja badań zaginęła.
Po wojnie, w latach 1976–1978 ponownie prowadzono tutaj prace badawcze: w 1976 roku przez Marię Cabalską, a w 1977–1978 – przez Stanisława Kołodziejskiego.
– niebieski ze Szczawnicy przez przeprawę promową Nowy Przewóz, Sokolicę, Czertezik, Czerteż, Bajków Groń, Zamkową Górę, Ostry Wierch i Siodło na Trzy Korony. Przejście zajmuje ok. 4 h. Powrót możliwy krótszą trasą przez przełęcz Szopka.
|
|||||
