| Zamek w Rożnowie | |
Ruiny zamku górnego w Rożnowie |
|
| Miejsce | Rożnów |
| Rejestr | KOBiDZ |
| Wpisany do rej. zabytków |
18 kwietnia 1930, 24 stycznia 1935, 5 lipca 1993 |
Zamek w Rożnowie – kompleks zabytkowych obiektów obronnych nad Dunajcem we wsi Rożnów w powiecie nowosądeckim w województwie małopolskim, obejmujący ruiny średniowiecznego zamku rycerskiego, pierwotnie z XIV wieku (tzw. zamek górny), i renesansowe fortyfikacje z XVI wieku (tzw. zamek dolny).
Spis treści |
Ruiny znajdują się na stromym wzgórzu nad Dunajcem; pierwotnie stała tam strażnica wzniesiona w XIII wieku przez ród Gryfitów. Zamek, kamienna budowla w stylu gotyckim, został zbudowany około 1350-1370 roku przez Piotra Rożena herbu Gryf i miał kształt zbliżony do prostokąta o wymiarach 44 metry na 20 metrów. W 1409 roku przeszedł w ręce Piotra Kurowskiego, który w 1410 roku nabył także dobra w Gródku nad Dunajcem[1]. W 1426 roku znalazł się w posiadaniu sławnego Zawiszy Czarnego z Grabowa[2]; po jego śmierci w 1428 roku należał do jego potomków. Kolejnymi właścicielami byli Wydżgowie, a od drugiej połowy XV wieku Tarnowscy. W XVI i XVII wieku zamek zaczął popadać w ruinę; obecnie zachowały się jedynie fragmenty murów.
Ruiny średniowiecznego zamku w Rożnowie są tematem rysunków Macieja Bogusza Stęczyńskiego[3] oraz Napoleona Ordy[4].
Są one usytuowane w dolinie nad brzegiem Dunajca i składają się z trzech części: kamiennej beluardy, budynku bramnego oraz łączącego je muru kurtynowego.
Budowę fortecy w Rożnowie rozpoczął w pierwszej połowie XVI wieku hetman wielki koronny Jan Tarnowski, który w tym okresie rozbudował również zamek w Tarnowie. Jan Tarnowski był prawnukiem Zawiszy Czarnego (synem jego wnuczki Barbary z Rożnowa) i wybitnym teoretykiem sztuki wojennej, autorem dzieła Consilium rationis bellicae (Rada sprawy wojennej, 1558). Forteca w Rożnowie, wznoszona w związku ze wzrostem zagrożenia tureckiego po bitwie pod Mohaczem, miała być jedną z najnowocześniejszych fortyfikacji w ówczesnej Polsce (w zamierzeniu była to tzw. palazzo in fortezza), jednak po śmierci hetmana w 1561 roku jej budowa nie została ukończona.
|
|||||