Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Zamek w Smoleniu | |
 nr rej. I-3-18/46 z 17.05.1947,
A-1275 z 17.12.1981 |
|
 |
|
| Miejsce | Smoleń |
| Rejestr | KOBiDZ |
| Wpisany do rej. zabytków |
17 maja 1947, 17 grudnia 1981 |
Zamek w Smoleniu – zamek rycerski znajdujący się we wsi Smoleń w województwie śląskim oraz na Szlaku Orlich Gniazd oraz Jurajskim Rowerowym Szlaku Orlich Gniazd.
Wzgórze było być może zasiedlone w okresie lateńskim - świadczą o tym dwa groty włóczni znalezione tu w XIX wieku.
Zamek został wzniesiony prawdopodobnie w połowie XIV wieku, najprawdopodobniej przez Ottona z Pilczy herbu Topór i zastąpił istniejącą tu być może wcześniej drewnianą strażnicę. Z początku był to mały, wieloboczny, kamienny obiekt zwężający się przy wysokiej, cylindrycznej wieży. W późniejszych latach u stóp skały dobudowano dwa zamki dolne, otoczone grubymi murami z bramą wjazdową, która zachowała się do dziś. Na dziedzińcu zamkowym znajduje się studnia, którą według tradycji wykuć mieli jeńcy tatarscy, a jej głębokość miała wynosić 200 m (inne źródła podają 100 m - tak naprawdę nie wiadomo, są to wyłącznie dywagacje, studnia obecnie jest zasypana do głębokości 26 m).
W 1300 roku wg kroniki Stryjkowskiego prowadzone były walki o zamek Pelciszka (chodzi o zamek Smoleń lub pobliską strażnicę na Skale Biśnik lub Grodzisku Pańskim) pomiędzy Wacławem II a Władysławem Łokietkiem.
1384 - pierwsza pewna wzmianka o zamku, wymieniony jest kapelan zamkowy Mikołaj
1394 - wymieniony kapelan zamkowy Dominik
przełom XIV i XV wieku - właścicielką zamku jest Elżbieta Pilecka-Granowska, III żona króla Władysława Jagiełły
1432 - wymienione podzamcze z folwarkiem i innymi zabudowaniami gospodarczymi
1492-1515 - na zamku przebywa Biernat z Lublina, który pełni funkcję kapelana kaplicy zamkowej oraz prywatnego lekarza i sekretarza Jana Pileckiego. Biernat z Lublina w listach bardzo chwali ten pobyt i podziwia bogactwo biblioteki zamkowej
W XVI wieku zamek nabył Seweryn Boner i przekształcił go w renesansową rezydencję (jest to błędna informacja powielana przez wiele przewodników turystycznych i innych wydawnictw. Zamek w Smoleniu nigdy nie należał do Bonerów. Po Pileckich przeszedł od razu w ręce Padniewskiego. Zamek więc rozbudowali Pileccy.). Później warownia przeszła w ręce Padniewskich, jednakże pomimo modernizacji bardzo szybko przestała wystarczać rosnącym w potęgę i bogactwo właścicielom. Ograniczona powierzchnia wzgórza utrudniała dalszą rozbudowę, zaś kiepskie połączenia komunikacyjne spowodowały, że Padniewscy najpierw zamieszkiwali w folwarku u stóp zamku, a następnie postanowili przenieść się do Pilicy, gdzie było dość miejsca, by wybudować nową, okazalszą siedzibę.
Zamek pozostawiony zaczął niszczeć, zaś jego los przypieczętowali Szwedzi, dewastując go w 1655 roku.
W 1657 roku Stanisław Warszycki planował oddanie zrujnowanego zamku na klasztor Franciszkanów. Nie doszło to jednak do skutku, a klasztor wiek później powstał w Pilicy.
W 1797 roku Austriacy przyczynili się znacząco do jego dewastacji, używając kamienia z murów do budowy komory celnej w Smoleniu.
W latach 40. XIX wieku zamek nabył Roman Hubicki, który go uporządkował i częściowo zrekonstruował. W wyniku tych prac przy południowej ścianie zamku natrafiono na wiele ludzkich kości i militariów średniowiecznych. Wskazuje to na zbrojny atak na zamek w średniowieczu. Roman Hubicki na zamku w Smoleniu założył słynną fabrykę śrutu "Batawia".
W latach 50. i 60. XX wieku zamek zabezpieczono w postaci trwałej ruiny i wykonano wstępne badania architektoniczne.
W 1997 roku archeolog Błażej Muzolf przeprowadził wstępne badania archeologiczne na bardzo niewielką skalę. Przyniosły one jednak ciekawe znaleziska dwóch hełmów średniowiecznych.
W 2010 roku w wyniku złego stanu murów oraz katastrofalnej zimy powodującej złamania drzew i destrukcję murów postawiono tablice zakazujące wstępu na zamek. Wycięto kilkadziesiąt drzew w obrębie murów i ich najbliższego otoczenia.
Planowane są kolejne prace na zamku - zabezpieczenie murów i badania archeologiczne.
Henryk Błażkiewicz, Pilica. Zarys dziejów miejscowości, Kraków 1992
http://www.jura-pilica.com/?bonerowie-na-smoleniu,267 |data dostępu 25 lipca 2010|
|
|||||
