Zarzuela (wymowa wg IPA: /θar'θwe'la/ w Hiszpanii, /sar'swe'la/ w Nowym Świecie) – forma muzyczna liryczno-dramatyczna pochodzenia hiszpańskiego w której występują naprzemiennie sceny mówione i śpiewane, w okresie późniejszym zawierająca także taniec; rodzaj musicalu. Nazwa wywodzi się prawdopodobnie od nazwy domku myśliwskiego zwanego Palacio de la Zarzuela znajdującego się niedaleko Madrytu, gdzie w XVII wieku, po raz pierwszy przedstawiono ten rodzaj sztuki hiszpańskiemu dworowi królewskiemu.
Występują dwie formy zarzuelli: zarzuela barokowa (lata 1630-1750, styl wcześniejszy) i zarzuela romantyczna (lata 1850-1950), który możemy dalej podzielić na dwa podtypy: género grande i género chico.
Musical znany był już w Hiszpanii od czasów Juana del Encina. Nowa forma zwana zarzuelą była o tyle innowacyjna, że dodawała funkcję dramatyczną do partii muzycznych. Stała się ona integralną częścią dzieła. Inne zmiany to udział wielkiej orkiestry i włączenie partii chóralnych, pieśni i tańca.
Zarzuela (także znana jako zarzuelta) to też integralna część muzyki filipińskiej. Przybyła razem z pierwszymi hiszpańskimi kolonizatorami i zakonnikami błyskawicznie rozprzestrzeniła wśród rdzennej ludności, która przystosowała ją do swojego gustu.
Spis treści |
Zarzuela to także nazwa dania pochodzącego z kuchni hiszpańskiej robionego z różnorodnych "darów morza" i ryb. Nazwa nawiązuje do rodowodu operowego z powodu bogatej mieszanki składników.