Zaszłość (programowanie)

Zaszłość w programowaniu, to element składni lub konstrukcja programistyczna, która występuje bądź występowała we wcześniejszych wersjach, standardach lub implementacjach, a w kolejnych został albo zniesiony, albo nie zalecany do dalszego stosowania, ewentualnie pozostał dla zachowania zgodności lecz stracił jakiekolwiek merytoryczne znaczenie.

Powstawanie zaszłości

Język programowania jest definiowany przez autorów. W toku użytkowania jego pierwszej implementacji, kolejnych standaryzacji i implementacji, język rozwija się i ewoluuje, najczęściej zgodnie z pewnymi tendencjami występującymi w informatyce, rozwojem systemów komputerowych obejmujących zarówno sprzęt jak i systemy operacyjne. Taka ewolucja powoduje, iż pewne konstrukcje i elementy języka, tracą na znaczeniu, stają się zbędne, czy wręcz niemożliwe do realizacji. Takie konstrukcje i elementy składni określane są mianem zaszłości. Nie zaleca się ich dalszego stosowania, a w następnych implementacjach lub standardach, mogą stać się w ogóle niedostępne. Oznacza to, że kod źródłowy napisany w danym języku programowania z użyciem zaszłości nie będzie mógł być prawidłowo użyty w przyszłych implementacjach, bez dokonania korekt eliminujących daną konstrukcję lub element składni języka.

Rodzaje zaszłości

Jak wyżej zaznaczono wstępnie zaszłości mogą mieć różny charakter. Dany element bądź konstrukcja języka może być:

• nadal dostępna i może być nadal stosowana prawidłowo, lecz równocześnie może istnieć nowa konstrukcja oferująca analogiczne, lecz korzystniejsze, możliwości
• nadal dostępna i może być nadal stosowana prawidłowo, lecz jak wyżej może istnieć nowa konstrukcja, a zaszłość może być nie zalecana do stosowania i określana jako element, który w przyszłości może być już nie implementowany
• nadal dostępny dla zachowania zgodności wcześniej stworzonego kodu źródłowego lecz może nie mieć jakiegokolwiek znaczenia merytorycznego
• dany element lub konstrukcja może zostać zastąpiony innym, nowym elementem
• może zostać całkowicie wyeliminowana i być niedostępna.

Zaszłości w językach programowania

Większość języków nieobiektowych wysokiego poziomu np. Pascal, C

Instrukcja Goto pochodząca z asemblera skok bezwarunkowy. Nie zalecane gdyż burzy strukturę kodu.

Język C

W języku C, we wczesnych implementacjach języka, pewne, obecne elementy składni były definiowane odmiennie, np.:

• zapis złożonych operatorów przypisania miał postać =op, a nie jak obecenie op=, np. poprzednio =+, zamiast współczesnego +=, obecnie zapis poprzedni jest już niedostępny,
• zapis inicjalizacji zmiennych nie zawierał znaku równości, np. było int x 1; obecnie zapisujemy int x = 1; obecnie zapis poprzedni jest już niedostępny,
• we wczesnych wersjach definicje parametrów występowały wyłącznie po nagłówku funkcji przed nawiasem klamrowym otwierającym ciało funkcji, niedopuszczalne było definiowanie parametrów na liście paramentów w nawiasach okrągłych, w których umieszczano jedynie ich deklarację.

Fortran

Fortran, to pierwszy język programowania wysokiego poziomu, w swych początkach, w dużej części definiowany dla poszczególnych komputerów indywidualnie. W języku tym wiele konstrukcji związanych ze specyfiką konkretnego systemu komputerowego, zostało pominiętych, jako zaszłość, w kolejnych standardach i implementacjach.

Modula 2

W języku Modula 2 wprowadzono zmiany w modułach definiujących, eliminując listę eksportową, która stała się zaszłością. Wprowadzona nowa zasada, że sama definicja takiego modułu stanowi listę eksportową, sprawiła, że lista eksportowa stała się zbędna.

Pascal

W języku Pascal przykładową zaszłością jest słowo packed, pełniące funkcję modyfikatora w deklaracji zmiennej strukturalnej (tablicowej, rekordowej), działającego jak dyrektywa kompilatora zlecająca wybór takiego rozmieszczenia elementów typu strukturalnego w pamięci, aby zmienna zajmowała jak najmniej miejsca w pamięci operacyjnej (a nie rozmieszczenie elementów np. od granicy słowa, czyli od adresu spełniającego pewne, narzucone kryterium, mogącego przyspieszać działanie programów). W późniejszych implementacjach, np. Turbo Pascal od wersji 4.0, typy strukturalne zawsze są „pakowane” i użycie bądź pominięcie słowa packed, nie ma żadnego znaczenia. Słowo to jednak zostało zachowane w celu wstecznej kompatybilności z kodami źródłowymi zapisanymi dla wcześniejszych wersji Pascala. Podobnie jest z nagłówkiem programu program, który w Turbo Pascalu może być całkowicie pominięty.

Visual Basic, Basic

Język Visual Basic, jako sukcesor języka Basic, zawiera w sobie wiele zaszłości, szczególnie składniowych, przejętych zarówno z Basica jak i wcześniejszych wersji Visual Basica. Przykładem może być instrukcja obecnie wyeliminowanej wersji pętli WHILE … WEND. W językach tych (Basic i Visual Basic) można prześledzić również ewaluację zaszłości na przykładzie konstrukcji realizującej bezparametrowe pesudopodprogramy: GOSUB numer_linii ... RETURN. Konstrukcja ta w pierwszych wersjach języka Basic była jedyną, umożliwiającą realizację podprogramów. W kolejnych wersjach Bascia wprowadzono parametryzowane, "prawdziwe" podprogramy SUB ... END, wywoływane użytym w deklaracji i definicji podprogramu identyfikatorem (np. QBasic dostępny w MS DOS). W tym momencie w zasadzie konstrukcja pierwotna GOSUB numer_linii... RETURN stała się przestarzałą zaszłością, lecz była nadal utrzymywana głównie ze względu na zgodność i możliwość użycia kodów źródłowych napisanych dla wcześniejszych wersji Basica. Także Visual Basic i VBA przejął tę konstrukcję, choć oczywiście niezalecaną, gdyż wprowadzono nie tylko podprogramy SUB i FUNCTION ale i programowanie obiektowe. Niemniej w obrębie podprogramów nadal konstrukcja była dostępna. Obecnie, np. w Visual Basic 2008, jednego ze środowisk programistycznych dostępnych w serii Microsoft Visual Studio, całkowicie zrezygnowano z tej konstrukcji – nie można już stosować instrukcji GOSUB numer_linii... RETURN w tym systemie programowania.