Zbigniew Hołda (ur. 17 marca 1950 w Ełku, zm. 20 maja 2009[1] w Lublinie) – polski prawnik, adwokat, dr hab. nauk prawnych, prof. nadzw. Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Był absolwentem I Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Staszica w Lublinie. W 1972 ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej i rozpoczął pracę jako asystent na Wydziale Prawa tej uczelni – w Zakładzie Prawa Karnego i Kryminologii Instytutu Prawa Karnego. W 1978 obronił pracę doktorską pt. Odpowiedzialność karna za zażywanie i posiadanie środków odurzających według prawa polskiego, której promotorem był prof. Andrzej Wąsek. Habilitował się w 1990 na podstawie rozprawy pt. Status prawny skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności, która w 1991 otrzymała drugą nagrodę w XXXIII Ogólnopolskim Konkursie Państwa i Prawa na najlepsze prace doktorskie i habilitacyjne. W 1992 rozpoczął pracę na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego, jako kierownik Katedry Prawa i Polityki Penitencjarnej (później przekształconej w Zakład Prawa i Polityki Penitencjarnej).
Ukończył aplikację sądową w Lublinie i zdał egzamin radcowski. Był prezesem Towarzystwa Prawniczego w Lublinie oraz członkiem zarządu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. Był członkiem Komisji Prawniczej Polskiej Akademii Umiejętności. Doradca Solidarności w latach 1980-1981, w stanie wojennym internowany we Włodawie i Lublinie. W latach 1989–1997 pracował w Komisji ds. Reformy Prawa Karnego przy Ministrze Sprawiedliwości w Zespole Prawa Karnego Wykonawczego, a w latach 1999–2000 w Zespole ds. Nowelizacji Kodyfikacji Karnych przy Ministrze Sprawiedliwości, następnie w Komisji do spraw Reformy Prawa Karnego przy Prezydencie RP. Był także wielokrotnie ekspertem podczas prac komisji sejmowych. Uczestnik prac Centrum Obywatelskich Inicjatyw Ustawodawczych Solidarności[2]. W latach 2004–2007 był członkiem Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom.
W pracy naukowej początkowo zajmował się problematyką dotyczącą kryminalizacji przestępstw narkotykowych i kryminologią, później zainteresował się problematyką prawa karnego wykonawczego i prawami człowieka. Jest m.in. współautorem (wraz z Kazimierzem Postulskim) komentarza do Kodeksu karnego wykonawczego oraz autorem podręcznika do prawa karnego wykonawczego.
W 2009 otrzymał tytuł Prawnika Pro Bono, przyznaną przez Fundację Uniwersyteckich Poradni Prawnych. W tym samym roku otrzymał też od Gazety Prawnej nagrodę "Złoty Paragraf dla adwokata, oraz Nagrodę Tolerancji za działalność w dziedzinie ochrony praw człowieka, przyznaną mu przez porozumienie polskich, niemieckich, francuskich i hiszpańskich organizacji działających na rzecz praw gejów i lesbijek.
Zmarł wieczorem w środę 20 maja 2009 w szpitalu w Lublinie. Przyczyną śmierci była choroba nowotworowa.