Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Zdziar | |||
|
|||
 |
|||
| Państwo |  Słowacja |
||
| Kraj | preszowski | ||
| Okręg | Poprad | ||
| Starosta | Pavol Bekeš[1] | ||
| Powierzchnia | 27,32 km² | ||
| Wysokość | 895 m n.p.m. | ||
| Populacja (2010) • liczba ludności • gęstość |
1382 14,0 os./km² |
||
| Nr kierunkowy | 052 | ||
| Kod pocztowy | 059 55 | ||
| Tablice rejestracyjne | PP | ||
|
Położenie na mapie Słowacji
  Zdziar
|
|||
| Na mapach: | |||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||
Zdziar[2], także Ździar, Żdżar, Żar[3] (słow. Ždiar, węg. Zár, niem. Morgenröte[3]) – wieś (obec) u podnóża Tatr Bielskich i Magury Spiskiej na słowackim Spiszu.
Spis treści |
Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1409[4]. Zdziar powstał w drodze kolonizacji wołoskiej w II połowie XVI wieku i początkowo należał do majątku Horváthów-Palocsayów. Osadnicy przybyli tu przede wszystkim z terenów polskich (okolice Zakopanego). Stąd wśród lokalnych nazwisk pojawiają się zesłowacczone formy polskie. Lokalne budownictwo wykazuje duże wpływy podhalańskie, choć przeważa klasyczny spiski układ zagród ustawianych w czworoboki z podwórkiem w środku, do którego wjazd prowadzi przez ozdobne bramy. Większość starych domów kryta jest gontami. Kilka części wsi stanowi tzw. pamiątkę słowackiej kultury narodowej. Nadal żywy jest tu góralski folklor, działalność prowadzą zespoły regionalne. W centrum Zdziaru znajduje się kościół katolicki z 1831 roku i cmentarz. Większość mieszkańców tej oraz okolicznych miejscowości (Jaworzyna Spiska, Osturnia, Frankowa) posługuje się w życiu codziennym polską gwarą spiską identyczną z mową używaną na polskim Spiszu – bardzo podobną do gwar sądeckich i podhalańskich. Gwary te należą do dialektu małopolskiego.
27 listopada 1938 r. pod Zdziarem 24 Pułk Ułanów stoczył walkę z wojskiem czechosłowackim. W potyczce zginął mjr Stefan Rago.
Obecnie Zdziar stanowi najważniejszy ośrodek turystyczny Tatr Bielskich, słynący z dużej ilości wyciągów i pensjonatów. Dwa główne tereny zjazdowe Zdziaru to Bachledowa Dolina (Bachledova dolina) i Średnica (Strednica). Wyciągi na Średnicy od przejścia na Łysej Polanie dzieli jedynie 10 km. Grzbietami pobliskiej Magury Spiskiej i Doliną Mąkową (Monkova dolina) prowadzą trasy biegowe o łącznej długości 30 km.
Według danych z dnia 31 grudnia 2010, wieś zamieszkiwały 1382 osoby, w tym 695 kobiet i 687 mężczyzn[5].
W 2001 roku rozkład populacji względem narodowości i przynależności etnicznej oraz religijnej wyglądał następująco[6]:
– zielony szlak od poczty w Zdziarze Doliną Mąkową na Ptasiowską Rówienkę w Dolinie Bielskiego Potoku i dalej na przełęcz Średnica.
– czerwony szlak spod poczty, przez Ptasiowską Rówienkę (łącznie ze szlakiem zielonym), Dolinę do Regli i Szeroką Przełęcz w Tatrach Bielskich na Przełęcz pod Kopą. Czas przejścia: 4 h, ↓ 3:30 h – czerwony szlak spod poczty zboczami Filipskiego Wierchu i Magurki w Magurze Spiskiej do miejscowości Frankówka (Maľá Franková). Czas przejścia: 2 h, z powrotem 2:15 h – zielony szlak ze wschodniego krańca miejscowości Doliną Błaszczacką na Slodičovský vrch (Słodyczowski Wierch, 1167 m) w Magurze Spiskiej. Czas przejścia: 1 h, ↓ 30 min
– żółty szlak Doliną Bachledzką przez Plašný vrch do miejscowości Frankówki. Czas przejścia: 2 h, z powrotem 2:20 h[7]
|
||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
