Zgniłe miasteczka

Zgniłe miasteczka (ang. rotten boroughs) – podupadłe i wyludnione miejscowości w Anglii, które do 1832 były okręgami wyborczymi do Izby Gmin. Prawo to przyznano im w średniowieczu, za czasów ich świetności. Bywało to dogodne dla rządu. Rodziny takie jak Pelhamowie w Sussex, w Norfolk, Courtenayowie w hrabstwie Devon, Napierowie w hrabstwie Dorset czy Cartwrightowie w Northampton poprzez znajomości z okolicznymi kupcami i prawnikami przez swoich dzierżawców kontrolowali w praktyce elekcję w swojej okolicy. Gdy Robert Walpole był brytyjskim premierem (1721-1742), głosy dla niego zdobywał jego ministerialny kolega Thomas Pelham-Holles, 1. książę Newcastle.

W 1832 na mocy reformy ordynacji wyborczej (zwanej reformą Greya) 52 „zgniłe miasteczka” utraciły swoje mandaty na rzecz innych miast – często ośrodków, które powstały podczas rewolucji przemysłowej w XVII w. w 1832. Procent wyborców podniósł się wtedy z 3 do 5 w skali kraju.

Charles Dickens w powieści Klub Pickwicka obnaża mechanizm pozyskiwania głosów w prowincjonalnych okręgach wyborczych.

Nieco mniej drastyczna była sytuacja tzw. „miasteczek kieszonkowych” – Pocket boroughs.

Bibliografia

• Piotr Napierała, Sir Robert Walpole (1676-1745) – twórca brytyjskiej potęgi, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2008, s. 33-38. ISBN 978-83-232-1898-2.