Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
 |
Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji. Do weryfikacji: Risorgimento znaczy po włosku odrodzenie a ruch istniał już przed 1859 rokiem m. in. w 1848 |
Zjednoczenie Włoch (wł. il Risorgimento) – zapoczątkowany w 1859 roku i stanowiący kilkunastoletni okres w historii Italii, proces jednoczenia państw Półwyspu Apenińskiego pod władzą Królestwa Sardynii.
Spis treści |
Po okresie Wiosny Ludów utrzymane zostały dążenia ludności państw włoskich do odzyskania niepodległości. Na całym Półwyspie Apenińskim władzę objęły rządy powołane po kongresie wiedeńskim, a obalone w okresie wystąpień Wiosny Ludów. Stróżem dotychczasowego układu sił była Austria, która utrzymywała wpływy w kilku księstwach oraz Państwie Kościelnym.
W większości państw włoskich rządzili konserwatyści, a społeczeństwo było pozbawione praw politycznych. Władca Królestwa Piemontu i Sardynii, Wiktor Emanuel II (ur. 1820, zm. 1878) starał się o rozszerzenie swoich wpływów w północnych Włoszech. Aby osiągnąć cel, odwołał się do poczucia świadomości narodowej Włochów. Ruch ideowy Risorgimento miał na celu pobudzenie świadomości narodowej Włochów i poczucia jedności, a także walki z obcym panowaniem i dążeń do zjednoczenia poszczególnych włoskich księstw oraz likwidację absolutyzmu.
Znaczenie Piemontu podniosło się po objęciu posady premiera przez Camillo Cavoura, który chciał zjednoczyć Włochy, w celu zniesienia ceł między państwami włoskimi, co miało pobudzić rozwój gospodarczy. Największą przeszkodą w drodze do zjednoczenia była Austria. Cavour rozbudował armię, wiedział jednak, że Piemont nie poradzi sobie z silnym sąsiadem, toteż zbliżył się politycznie do Cesarstwa Francji Napoleona III. Było to na rękę również Napoleonowi III, który miał własne interesy polityczne w Austrii.
Królestwo Sardynii wzięło udział w wojnie krymskiej, co przyniosło jej korzyści polityczne i pozwoliło na zawarcie sojuszu obronnego z Francją w 1858 roku, w Plombières. Francja gwarantowała w nim pomoc Sardynii, jednak tylko w wypadku agresji austriackiej. Sardynia chcąc sprowokować Austrię do wypowiedzenia wojny, zaczęła się zbroić.
Austria w 1859 roku wypowiedziała wojnę Sardynii, której z pomocą przyszła Francja. Armia austriacka została pobita w bitwach pod Magentą i Solferino. Zwycięstwa wojsk francusko-sardyńskich wywołały entuzjazm wśród mieszkańców Włoch, którzy demonstracjami starali się nakłonić panujących do zjednoczenia. Napoleon III nie chciał zbytnio osłabiać Austrii, dlatego w lipcu 1859 roku doszło do zawarcia traktatu w Villafranca. Na mocy tego traktatu Austria utraciła jedynie Lombardię, którą Francja na mocy układu w Zurychu przekazała Sardynii w zamian za Niceę i Sabaudię. Za zgodą Napoleona III tereny środkowych Włoch także zostały włączone do Królestwa Sardynii.
W 1860 roku Giuseppe Garibaldi (ur. 1807, zm. 1882) rozpoczął organizację wyprawy, której celem było opanowanie Królestwa Obojga Sycylii. Choć wyprawa była organizowana za przyzwoleniem Wiktora Emanuela, król oficjalnie się od niej odciął. Nie ma też jasności, czy władca nie chciał się pozbyć Garibaldiego, znanego ze swoich republikańskich i rewolucyjnych poglądów, wysyłając go na samobójczą misję. Ostatecznie wyprawa tysiąca, nazwana od liczebności ludzi Garibaldiego, ruszyła w maju tego roku na podbój południa półwyspu. Garibaldi opanował samą Sycylię w ciągu dwóch tygodni, był to efekt poparcia miejscowej ludności oraz rozkładu armii neapolitańskiej. We wrześniu 1860 roku król Obojga Sycylii Franciszek II Burbon uciekł z Neapolu. W przeprowadzonym w międzyczasie plebiscycie na terenie opanowanego kraju, ludność wyraziła wolę zjednoczenia z resztą Włoch. W październiku Garibaldi spotkał się z królem Wiktorem Emanuelem, pozdrawiając go tytułem króla Włoch. Na południe wojska sardyńskie wkroczyły przez terytorium Państwa Kościelnego, które w porozumieniu z Napoleonem III okrojono.
W marcu 1861 roku ogłoszono powstanie Zjednoczonego Królestwa Włoch i koronowano Wiktora Emanuela II na króla Włoch.
W 1866 roku w wyniku wojny prusko-austriackiej uzyskano Wenecję, zaś zdobycie przez wojska włoskie Rzymu (stolicy Państwa Kościelnego) miało miejsce 20 września 1870 roku.
Sam papież Pius IX ogłosił się "więźniem Watykanu". Wkrótce potem Rzym został obwołany przez parlament nową stolicą.
Skutki zjednoczenia Włoch:
Ruchy narodowowyzwoleńcze oraz dążenie do zjednoczenia Włoch spowodowały także zainteresowanie publiczności operowej utworami o charakterze patriotycznym. Kompozytorem, w którego dziełach dostrzeżono odpowiedź na te potrzeby był Giuseppe Verdi. Początek jego kariery przypadł na lata czterdzieste XIX wieku i choć dwie pierwsze opery nie przyniosły oszałamiających sukcesów, to po premierze Nabochodonozora Włosi obwołali go kompozytorem narodowym. Analogia między uciskanymi w niewoli Żydami, a sytuacją w kraju była oczywista, niezależnie od kompozytora, który choć był republikaninem i z pewnością widział tą analogię, to raczej nie miał intencji skomponowania politycznej sztuki, chór Va, pensiero już nazajutrz po premierze zaczął zyskiwać popularność i wkrótce stał się pieśnią znaną w całych Włoszech. Niektórzy dopatrywali się w nim nawet zaszyfrowanego hymnu narodowego. Także jego Lombardczycy na pierwszej wyprawie krzyżowej (I Lombardi alla prima crociata) silnie nawiązują do ruchów zjednoczeniowych, a autor libretta obu tych oper Temistocle Solera sam bierze czynny udział w ruchu wyzwoleńczym, ze sceny padają słowa Święty kraj będzie dziś należał do nas. Z kolejnych oper Verdiego trzeba wymienić też Ernaniego i Attylę, gdzie padają z kolei słowa Włochy niech pozostaną moje, Bitwę pod Legnano (La battaglia di Legnano), a także inne dzieła.
Okrzyk Viva Verdi! jest odczytywany nie tylko jako aplauz dla samego kompozytora, ale również jako Niech żyje Wiktor Emanuel – Król Włoch! (Viva Vittorio Emanuele Re D'Italia!). Kompozytor w liście do swojego librecisty Francesca Marii Piawego pisał następująco:
 |
Gioacchino Rossini nazywał swojego młodszego kolegę zresztą "muzykiem w hełmie" (wł. "musicista con l'elmo").
Giuseppe Verdi w roku 1861 został wybrany posłem do pierwszego włoskiego parlamentu.
Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1000
Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1494
Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1796
Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1810
Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1859
Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1860
Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1861
Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1866
Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1870
Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1919
.jpg&filetimestamp=20110503141203)
