Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony |
| Zmartwychwstanie |
| Matthias Grünewald, 1512-1515 |
| olej na desce lipowej |
| 269 × 141 cm |
| Musée d'Unterlinden |
Zmartwychwstanie – obraz Matthiasa Grünewalda stanowiący część Ołtarza z Isenheim eksponowany obecnie w Musée d'Unterlinden w Colmar we Francji.
Ołtarz powstał w latach 1512-1515 na zamówienie zakonu antonianów z Isenheim. Antonianie prowadzili tam klasztorny szpital, w którym leczono chorych na ergotyzm. Była to choroba spowodowana zatruciem sporyszem, która w ostatniej fazie prowadziła do martwicy tkanek i ostatecznie gangreny. Ołtarz miał przynosić pociechę chorym i umierającym.
Poliptyk posiada dwa komplety skrzydeł, odpowiednia manipulacja nimi pozwala uzyskać trzy widoki, które pierwotnie otwierane były w różnych porach roku. Na pierwszym dominuje przedstawienie Ukrzyżowania. Na drugi widok składają się trzy malowidła, Zwiastowanie z lewej, Narodziny dzieciątka Jezus z koncertem Aniołów w środku i Zmartwychwstanie po prawej stronie.
Obraz ma kształt ustawionego pionowo, wydłużonego prostokąta. W górnej części przedstawiona jest rozświetlona postać Chrystusa unoszącego się ku Niebu. Za plecami Zbawiciela eksploduje kula czerwono-żółtego światła, która wygląda jak powierzchnia Słońca. Światło jest tak silne, że rysy Jezusa stają się niewyraźne, promienie świetlne wydobywają się z ran na nogach, boku i uniesionych rękach. Ciało Chrystusa częściowo okrywa luźna żółto-czerwona szata, której fragment w kolorze przechodzącym do bieli opada do otwartego grobu. Tło stanowi czarne, gwiaździste niebo.
Poniżej postaci Zbawiciela leżą porażeni światłem żołnierze. Dwaj ukazani zostali w skrócie perspektywicznym, trzeci koziołkuje w powietrzu, a czwarty leży pod skałą bez zmysłów. Żaden z nich nie jest w stanie spojrzeć do góry, a ich ciała wydają się pozostawać w ruchu, jakby zatrzymane w trakcie upadku. Dolna część obrazu zalana jest jasnym żółto-czerwonym światłem wyostrzającym szczegóły. Autor precyzyjnie namalował elementy ubioru i wyposażenia żołnierzy, korzystając z efektów światłocieniowych.
Czerwień okrycia Jezusa symbolizuje zwycięstwo i przypomina o męczeństwie, natomiast biel jej fragmentu podkreśla niewinność. Prezentowane otwarte dłonie i widok ran Zbawiciela, to dowód dokonania się aktu Zbawienia. Grünewald zastosował praktykę znaną z bizantyjskich ikon, wielkość postaci odpowiada jej pozycji w hierarchii ważności. Dlatego postać Chrystusa, znajdująca się nieco w głębi, jest nienaturalnie wielka w porównaniu z ciałami żołnierzy. Podobną praktykę można zauważyć również na innych malowidłach poliptyku.
Matthias Grünewald był kontynuatorem sztuki średniowiecznej i odrzucał nowatorskie idee wprowadzane przez renesans, szczególnie idealizację postaci. Jego dzieło przepojone jest mistycyzmem i niespotykanym wcześniej ładunkiem ekspresji uczuć. Również żywa kolorystyka obrazu jest rewolucyjna. Może to świadczyć nie tylko o wrażliwości autora, ale i znacznej wiedzy na temat barwników i sposobów sporządzania farb.
Na początku XX wieku Grünewald został uznany za prekursora ekspresjonizmu w sztuce[1], a jego przedstawienie Zmartwychwstania jest uważane za jedno z najlepszych w dziejach malarstwa[2]. Współczesny historyk sztuki Waldemar Łysiak napisał:
 |
