Znak (semiotyka)

Znak jest to obserwowalny (postrzegalny) układ rzeczy czy zjawisk spowodowany przez kogoś (nadawcę) ze względu na to, że istnieją zwyczajowo ukształtowane określone reguły nakazujące wiązać z danym układem rzeczy lub zjawisk myśli określonego typu, oraz na to, że nadawca znaku postanowił wywołać tę myśl u odbiorcy znaku.

Np. dym może być znakiem w komunikacji Indian.

Znakiem w języku (znakiem językowym) nazywamy wszystko w języku, co posiada swoje znaczenie – wszystkie jednostki języka mające nierozerwalny związek pomiędzy swoją formą oznaczającą a treścią oznaczaną. Związek ten jest związkiem umownym wynikającym z konwencji społecznej. Nie jest to związek naturalny – jedynie w przypadku nielicznych wyrazów możemy mówić o pewnej motywacji formy (zob. np. onomatopeja). Najmniejszym znakiem językowym jest morfem, największym – cały tekst.

Znak językowy – wszystko w języku, co ma swoje znaczenie

Podział znaków

W dziejach semiotyki proponowano wiele typologii znaków. Znaki dzielono między innymi na:

• Ikoniczne zwane też naturalnymi – które przypominają to, co oznaczają, należą do nich np. piktogramy. Znaki ikoniczne nie muszą być obrazami, mogą też mieć formę dźwiękową, np. słowa dźwiękonaśladowcze.
• Arbitralne zwane też konwencjonalnymi – które w niczym nie przypominają tego, co oznaczają, np. większość słów w języku polskim, symbole liczb w matematyce, itp. Aby wiedzieć co one znaczą trzeba znać konwencję, czyli sposób w jaki przypisuje się im znaczenie.

Ze względu na kanał informacyjny przekazu od nadawcy do odbiorcy, znaki dzielą się na:

• znaki wzrokowe – nuty, znaki drogowe
• znaki słuchowe – hymn, hejnał
• znaki dotykowe – pocałunek, uścisk dłoni
• znaki powonieniowe – różne zapachy
• znaki smakowe – smaki potraw, win

Przykłady znaków w znaczeniu semiotycznym

• znak drogowy
• znak drukarski, czcionka
• znak geodezyjny
• znak nawigacyjny
• znak pisarski
• znak żeglugi śródlądowej
• znak wodny
• element znakowego typu danych w wielu językach programowania
• znak towarowy
• znak wywoławczy – krótkofalarstwo
• znaki diakrytyczne
• znaki przestankowe

Zobacz też

• symbol

Linki zewnętrzne

• Polskie Towarzystwo Semiotyczne