Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyZwiązek Akademicki Młodzież Wszechpolska - organizacja studencka o silnej orientacji narodowej, będąca największą organizacją akademicką w II Rzeczypospolitej.
Spis treści |
"Nie jesteśmy faszystami, ani hitlerowcami, przede wszystkim dlatego, że jesteśmy ruchem czysto polskim, nie potrzebujemy obcych wzorów. Nie uważamy się za faszystów ani za hitlerowców również dlatego, że oba te ruchy mają wiele wad, a nawet grzechów, którymi obarczać się nie chcemy. Nie są to wzory, które chcielibyśmy naśladować." - prezes przedwojennej Młodzieży Wszechpolskiej, przywódca ONRu - Jan Mosdorf, "Wczoraj i Jutro", 1938[1]
W dniach 25-26 marca 1922 roku odbył się Zjazd Narodowego Związku Młodzieży Akademickiej, który ujednolicił strukturę powstałego 17 XII 1919 r. Związku i przybrał nazwę Związek Akademicki Młodzież Wszechpolska . Prezesem Honorowym wybrano Romana Dmowskiego.
Młodzież Wszechpolska posiadała koła we wszystkich ośrodkach akademickich: pierwotnie w Warszawie, Poznaniu, Lwowie, Krakowie, Wilnie, także w Lublinie 30 XII 1919[2], i od 1930 roku w Cieszynie.
Młodzież Wszechpolska stanowiła największą i najliczniejszą organizację akademicką. Sytuacja ta zmieniła się w 1934 wraz z powstaniem ONR. Znaczna część członków MW przeszła do lokalnych sekcji ONR, co spowodowało likwidację większości kół Młodzieży Wszechpolskiej (w tym na rok koła w Warszawie). Po 1934 Młodzież Wszechpolska stała się de facto młodzieżową przybudówką Stronnictwa Narodowego.
Do najbardziej znanych działaczy Młodzieży Wszechpolskiej przed wojną należeli: Wiesław Chrzanowski, Jan Mosdorf, Jan Matłachowski, Andrzej Stelmachowski.
Struktury Młodzieży Wszechpolskiej przestały istnieć wraz z wybuchem II wojny światowej.
Młodzieżą Wszechpolską zarządzały dwie struktury kierownicze: jawna i tajna. Decydującą rolę odgrywało kierownictwo tajne, pozostające w konspiracji. W skład utajnionej struktury kierowniczej wchodziła ogólnopolska Liga Narodowa oraz związana z ośrodkami akademickimi: organizacja "Zet" i jej przybudówka "Orzeł Biały". Kluczowe decyzje (sprawy personalne, akcje polityczne) zależały od członków "Zetu" (5-10 starszych studentów), natomiast "Orzeł Biały" zajmował się działalnością bratniacką, korporacyjną i samopomocą naukową. Władzę w lokalnych grupach "Zetu" sprawował komisarz. Całą tajną organizacją kierował komisarz ogólnopolski[3].
Przymiotnik "wszechpolska" wyrażał dążenie do zjednoczenia i połączenia w jedną całość wszystkich ziem polskich, akcentował więź narodową i równy status wszystkich obywateli narodowości polskiej – niezależnie od ich pochodzenia społecznego i poziomu zamożności. W okresie międzywojennym członkowie Młodzieży Wszechpolskiej czynnie uczestniczyli w życiu akademickim stając na czele wielu organizacji studenckich, m.in.: Bratnich Pomocy, Kół Naukowych, Korporacji Akademickich i Samorządu Akademickiego (Naczelny Komitet Akademicki) uczestniczyli w obronie autonomii uczelni wyższych przed centralistycznymi dążeniami władz sanacyjnych, walczyli o obniżkę opłat za studia.
Od 1934 organizacja wydawała pismo Akademik Polski, a od 1937 Wszechpolaka.
Członkowie organizacji opowiadali się także za bojkotem ekonomicznym Żydów i ograniczeniem ich dostępu do studiów wyższych (numerus clausus), bądź całkowitym usunięciem ich z uczelni (numerus nullus). Członkowie tej organizacji przeforsowali wprowadzenie na uczelniach tzw. getta ławkowego, a także organizowali uliczne bojówki prześladujące Żydów i ich sklepy.
Podczas II wojny światowej wszechpolacy walczyli w szeregach Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych.
W grudniu 1943 roku doszło do porozumienia pomiędzy konspiracyjnym SN a Grupą "Szańca" w sprawie stworzenia jednolitych struktur młodzieżowych. Zgodnie z nim w lutym 1944 w Warszawie utworzono konspiracyjną Młodzież Wszechpolską na czele której stanął Tadeusz Łabędzki. Wznowiono także wydawanie Wszechpolaka. Konspiracyjna MW w Warszawie liczyła około 120 członków, w tym 25 kobiet. Jej struktury przestały istnieć z chwilą wybuchu powstania warszawskiego.
Na przełomie marca i kwietnia 1945 w Warszawie odbył się zjazd podczas którego zdecydowano się na reaktywację Młodzieży Wszechpolskiej w antykomunistycznej konspiracji. Nowo reaktywowana organizacja posiadała wspólną radę naczelną z Młodzieżą Wielkiej Polski, nie wybrano jednak prezesa. Ponownie wznowiono również wydawanie Wszechpolaka. Rozpoczęto tworzenie struktur w Warszawie, Krakowie, Lublinie,Gdańsku i Gliwicach.
Na przełomie 1945 i 1946 rozbita przez komunistyczne władze Polski. Wielu działaczy skazano na śmierć w procesach pokazowych (m.in. Tadeusz Łabędzki w 1946 zamordowany w czasie śledztwa przez funkcjonariusza UB Adama Humera).
Okręg Małopolski/Krakowski Młodzieży Wszechpolskiej to terenowy oddział organizacji o tradycjach sięgających roku 1922, kiedy na jego czele stali m.in. Klaudiusz Hrabyk i Tadeusz Bielecki.
