Związek Polskiej Młodzieży Demokratycznej

Związek Polskiej Młodzieży Demokratycznej (ZPMD) – powstał 12 sierpnia 1927 w Warszawie z połączenia Organizacji Młodzieży Narodowej, sanacyjnego Akademickiego Stowarzyszenia Młodzieży Postępowej i Akademickiej Organizacji Wolności. 6 listopada tego samego roku do ZPMD przystąpiła Polska Organizacja Akademicka Młodzieży Niezależnej "Kuźnica" i Akademicki Oddział Związku Naprawy Rzeczypospolitej we Lwowie. Zaś w grudniu dołączyły: krakowska Organizacja Młodzieży Radykalnej i Wydział Młodzieży Partii Pracy.

ZPMD liczył kilkanaście tysięcy członków. Związek nie utożsamiał swojej działalności z partiami czy ruchami politycznymi typu lewicowego lub prawicowego. ZPMD miał być "zarzewiem ruchu postępowego", którego celem była przebudowa polskiej rzeczywistości w kierunku sprawiedliwości społecznej i demokracji. ZPMD propagował kult J. Piłsudskiego, zwalczał czynnie nacjonalizm i głosił radykalny antyklerykalizm. Od 1931 roku istniał w ZPMD silny nurt syndykalistyczny. Od 1933 r. dochodziło do licznych starć ulicznych pomiędzy członkami ZPMD i Młodzieży Wszechpolskiej. W 1933 roku okręg warszawski ZPMD założył spółdzielnię "Grupa Techniczna", w której znalazło zatrudnienie 500 osób. Spółdzielnia prowadziła również działalność podczas wojny. Od 1934 r. ZPMD współpracował ze Związkiem Związków Zawodowych (ZZZ). W maju 1934 r. ZPMD powołał Akademicki Związek Młodzieży Wiejskiej, który łączył idee agraryzmu z syndykalizmem.

W 1935 r. doszło do rozłamu w ZPMD. Większość szeregowych działaczy z Warszawy, Krakowa, Wilna i Lwowa opowiedziała się przeciw prorządowemu kierownictwu Związku. Utworzyli nową organizację pod nazwą ZPMD-Lewica. Pierwszy Zjazd ZPMD-L w czerwcu 1936 roku zmienił nazwę na Stowarzyszenie Młodzieży Syndykalistycznej (SMS). W roku 1937 młodzi syndykaliści siłą starali się przerywać antysemickie blokady Młodzieży Wszechpolskiej organizowane wokół Uniwersytetu S. Batorego w Wilnie i Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W tym samym roku SMS nawiązał współpracę ze szwedzkim związkiem anarchosyndykalistycznym Sveriges Arbetares Centralorganisation (SAC). Władze państwowe i uczelniane odmówiły legalizacji SMS. W związku z tym SMS przystąpił do Robotniczego Instytutu Oświaty i Kultury imienia S. Żeromskiego jako Wydział Młodzieży, autonomiczny w stosunku do całości organizacji.

Prawicowa część ZPMD połączyła się w grudniu 1938 roku z sanacyjnym Legionem Młodych tworząc Legion Młodzieży Polskiej.

ZPMD wydawał liczne czasopisma: "Brzask", "Życie Akademickie" (Warszawa); "Życie Uniwersyteckie" (Poznań); "Zarzewie", "Zarzewie Nowe" (Kraków); "Smuga" (Wilno); "Trybuna" (Lublin)