Zwoleń (Słowacja)

Zwoleń
Herb Zwolenia
Ratusz
Państwo	Słowacja
Kraj	bańskobystrzycki
Powiat	Zwoleń
Burmistrz	Miroslav Kusein
Powierzchnia	98,73 km²
Wysokość	293 m n.p.m.
Ludność (2006) • liczba ludności • gęstość	43 006 436 os./km²
Kod pocztowy	960 01
Tablice rejestracyjne	ZV
Podział miasta	6 dzielnic
Miasta partnerskie	Prachatice, Czechy Równe, Ukraina Tótkomlós, Węgry Zwoleń, Polska Altea, Hiszpania Bad Kötzting, Niemcy Bellagio, Włochy Bundoran, Irlandia Chojna, Polska Granville, Francja Holstebro, Dania Houffalize, Belgia Judenburg, Austria Karkkila, Finlandia Kőszeg, Węgry Marsaskala, Malta Meerssen, Holandia Niederanven, Luksemburg Oxelösund, Szwecja Preny, Litwa Preweza, Grecja Sesimbra, Portugalia Türi, Estonia Sigulda, Łotwa Sušice, Czechy Sherborne, Wielka Brytania
Położenie na mapie Słowacji Zwoleń
48°34′14″N 19°07′03″E
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Zamek w Zwoleniu

Deptak na rynku miasta

Zwolen (słow. Zvolen, niem. Altsohl, węg. Zólyom, łac. Vetusolium) – miasto powiatowe w środkowej Słowacji, w kraju bańskobystrzyckim, w tradycyjnym regionie Podpoľanie.

Położenie

Zvolen leży na wysokości 293 m n.p.m. u ujścia Slatiny do Hronu, w Kotlinie Zwoleńskiej, otoczony przez pasma Gór Krzemnickich, Polany, Jaworia i Gór Szczawnickich. Liczba mieszkańców miasta wynosi 46 359 osób [2002], powierzchnia miasta - 98,7 km². Współrzędne geograficzne 48°34'14 N, 19° 07'38 E. Dzieli się na dzielnice:

1. Kráľová,
2. Lukové,
3. Môťová (niem. Matthiasdorf),
4. Neresnica,
5. Zolná,
6. Zvolen,

W Zvoleniu krzyżują się słowackie drogi krajowe nr 50 (E571 / R2) z Żaru nad Hronem do Łuczeńca i nr 66 (E77 / R1 / R3) z Bańskiej Bystrzycy do Krupiny. Równolegle do dróg biegną linie kolejowe. Kilka kilometrów na północ od Zwolenia, w miasteczku Sliač, znajduje się lotnisko z połączeniami m.in. z Pragą.

Historia

Osiedle w miejscu dzisiejszego Zwolenia istniało już w epoce kamienia, następnie w epoce brązu i w czasach rzymskich. W VIII w. okolice dzisiejszego miasta zasiedlili Słowianie. Już w XI w. ze względu na strategiczne położenie - na szlaku handlowym Via Magna - królowie Węgier zbudowali powyżej obecnego miasta pierwszy zamek (następnie rozbudowany), nazwany później "Pustym". Pierwsza pisemna wzmianka o Zwoleniu pochodzi z 1135 r. Ok. 1230 r. król Węgier Bela IV nadał Zwoleniowi - ówcześnie jednej z kilku osad pod Pustym Zamkiem - prawa miejskie; późniejszy przywilej je odnawiający pochodzi z 28 grudnia 1243. Od 1359 r. Zwoleń, jako jedno z pięciu miast na ziemiach słowackich, miał przywilej prowadzenia raz w roku dwutygodniowego jarmarku. Miasto stało się siedzibą władz komitatu Zólyom. W XV w. Zwoleń liczył około 750 mieszkańców, głównie Słowaków.

W XIV w. król Ludwik I wzniósł nowy zamek, który w XVI w. przejął funkcje Pustego, spalonego w 1452 r. przez wojska Jana Hunyadyego. W zamku często rezydował król Maciej Korwin; później zamek przeszedł w ręce magnackiego rodu Thurzonów. Miasto podupadło w wiekach XVI, XVII i XVIII - w okresie wojen domowych o tron węgierski, wojen z Turkami i powstań antyhabsburskich. Do wojen dołączyły epidemia pod koniec XVI w. oraz katastrofalne pożary w latach 1601 i w 1708. W XVIII w. miasto odrodziło się jako ośrodek rzemiosła.

W XIX w. Zwoleń był jednym z ośrodków słowackiego odrodzenia narodowego. Podczas powstania węgierskiego w latach 1847-1848 miejskim posłem na węgierski sejm był słowacki działacz narodowy Ľudovít Štúr. W 1872 r. linia kolejowa połączyła miasto z Budapesztem. Wkrótce potem powstały pierwsze zakłady przemysłowe (walcownia) i instytucje finansowe (m.in. Słowacki Bank Ludowy w 1902 r.). W 1910 r. miasto liczyło 8,8 tys. mieszkańców, z czego 5,0 tys. Węgrów, 3,6 tys. Słowaków i 0,2 tys. Niemców. W czerwcu 1919, w toku walk między nowo powstałą Czechosłowacją a Węgierską Republiką Rad, Zwoleń został zajęty przez Węgierską Armię Czerwoną, którą po sześciu dniach wyparły wojska czechosłowackie. Pod koniec II wojny światowej Zwoleń był jednym z głównych ośrodków Słowackiego Powstania Narodowego. Po wojnie nastąpiła rozbudowa miejskiej infrastruktury i intensywna industrializacja. Zbudowano m.in. zakłady przemysłu drzewnego Bučina i wielką mleczarnię.

Obecnie w Zwoleniu działają zakłady przemysłu drzewnego i włókienniczego. Istnieje tu politechnika, działa kilka teatrów, arboretum. Działa także Instytut Badań Lasu.

Do zabytków Zwolenia należą:

• pozostałości murów miejskich z XVI w.,
• rynek z późnogotyckimi, renesansowymi i barokowymi kamienicami,
• zamek zwoleński,
• kościół pw. Świętej Elżbiety z 1390.
• pomnik - makieta pociągu pancernego z okresu Słowackiego Powstania Narodowego, ustawiony pod zamkiem.

Sport

• HKm Zwoleń - klub hokejowy

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona w języku polskim (pol.)
• Oficjalna strona (słow.) (ang.) (fr.) (niem.) (węg.)
• Instytut Badań Lasu (ang.)
• Zamek zwoleński (słow.)
• Pusty Zamek (słow.)
• Zdjęcia satelitarne w WikiMapii