Zwykła materia

Według współczesnych poglądów na strukturę Wszechświata (ostatecznie nie potwierdzonych) zwykła materia (ordinary matter) stanowi mniej niż 5% jego maso-energii.

Zwykła materia – rodzaj materii barionowej, materia zbudowana z atomów pierwiastków chemicznych lub ich jonów, stanowiąca, jak się szacuje na podstawie analiz astrofizycznych, ok. 4,6% gęstości masy-energii Wszechświata^[1]. Atomy i jony składają się z elektronów (ładunek –1) i jąder o określonej liczbie nukleonów – protonów (ładunek +1) i neutronów (ładunek 0). Nukleony są barionami zbudowanymi z trzech kwarków. W przypadku neutronu i protonu są to tylko kwarki u i d^[2]^[3]^[4]^[a].

[edytuj] Zobacz też

Uwagi

↑ Różne bariony tworzy pięć kwarków: d, u, s, c, b. Z kwarków u i d są zbudowane nukleony: protony i neutrony (spin 1/2) oraz cząstki Δ o spinie 3/2. Bariony zbudowane z innych kwarków są nazwane hiperonami.

Przypisy

↑ Pozostałe części to ciemna materia (ok. 23%) oraz ciemna energia (ok. 72%) NASA/WMAP Science Team: What is the Universe Made Of? (ang.). NASA, 06-24-2011. [dostęp 2011-12-11].
↑ CERN European Organization for Nuclear Research: Zwykła materia. [dostęp 2011-12-10].
↑ Jan Drzymała: Materia i jej powstanie (pol.). W: Wykłady z chemii [on-line]. www.minproc.pwr.wroc.pl. [dostęp 2011-12-10].
↑ What is 'ordinary matter'? (ang.). W: Education / Cosmology Essays [on-line]. cosmology.berkeley.edu. [dostęp 2011-12-10].

[4] Różne bariony tworzy pięć kwarków: d, u, s, c, b. Z kwarków u i d są zbudowane nukleony: protony i neutrony (spin 1/2) oraz cząstki Δ o spinie 3/2. Bariony zbudowane z innych kwarków są nazwane hiperonami.

[NASA-0] Pozostałe części to ciemna materia (ok. 23%) oraz ciemna energia (ok. 72%) NASA/WMAP Science Team: What is the Universe Made Of? (ang.). NASA, 06-24-2011. [dostęp 2011-12-11].

[CERN-1] CERN European Organization for Nuclear Research: Zwykła materia. [dostęp 2011-12-10].

[Drzyma.C5.82a-2] Jan Drzymała: Materia i jej powstanie (pol.). W: Wykłady z chemii [on-line]. www.minproc.pwr.wroc.pl. [dostęp 2011-12-10].

[berkeley.edu-3] What is 'ordinary matter'? (ang.). W: Education / Cosmology Essays [on-line]. cosmology.berkeley.edu. [dostęp 2011-12-10].

[1]

[2]

[3]

[4]

[a]

Zwykła materia

[edytuj] Zobacz też

Uwagi

Przypisy

Osobiste

Przestrzenie nazw

Warianty

Widok

Działania

Szukaj

Nawigacja

Dla czytelników

Dla wikipedystów

Narzędzia

Drukuj lub eksportuj